“โครงการแลนด์บริดจ์” หรือ โครงการสะพานเศรษฐกิจภาคใต้ นับเป็นโครงการเชื่อมฝั่งทะเลอ่าวไทย และอันดามัน (ชุมพร-ระนอง) มีเป้าหมายในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศด้วยการสร้างทางพิเศษ หรือมอเตอร์เวย์และระบบรถไฟรางคู่เชื่อมโยงท่าเรือทั้งสองแห่งไว้ด้วยกัน เพื่อเป็นเส้นทางลัดขนส่งสินค้าระหว่างมหาสมุทรอินเดียและทะเลจีนใต้ โดยไม่ต้องผ่านช่องแคบมะละกาที่กำลังเผชิญกับความแออัดและความไม่นอน ทั้งต้นทุนและเวลา โดยโครงการนี้มีเม็ดเงินลงทุนกว่า 1 ล้านล้านบาท ปัจจุบันสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) อยู่ระหว่างการศึกษาความเหมาะสม การออกแบบเบื้องต้น และประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (EIA)

โครงการแลนด์บริดจ์ที่รัฐบาลผลักดันให้เป็น “ประตูเศรษฐกิจใหม่” ของภาคใต้ กำลังเผชิญคำถามสำคัญจากประชาชนและภาคสิ่งแวดล้อม หลังมีแผนก่อสร้างท่าเรือน้ำลึกขนาดใหญ่ 2 แห่ง คือ ท่าเรือแหลมริ่ว จังหวัดชุมพร และท่าเรืออ่าวอ่าง จังหวัดระนอง ซึ่งต้องใช้การถมทะเลรวมกันนับหมื่นไร่ แบ่งเป็นฝั่งชุมพรประมาณ 5,808 ไร่ และฝั่งระนองราว 6,975 ไร่ แม้ภาครัฐจะชูว่าโครงการนี้จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิต สร้างงาน สร้างรายได้ และเปิดโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับคนในพื้นที่ แต่ในอีกด้านหนึ่ง ชาวบ้านและนักอนุรักษ์กลับตั้งคำถามถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อระบบนิเวศชายฝั่ง ทรัพยากรทางทะเล และวิถีชีวิตดั้งเดิมของชุมชนประมง ที่อาจต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ทั้งในเรื่องแหล่งอาหาร ความสมบูรณ์ของทะเล ตลอดจนสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจกับการรักษาทรัพยากรธรรมชาติที่อาจไม่สามารถย้อนคืนได้ง่ายนัก

“ขุมทรัพย์ทะเลใต้” บนเส้นทางแลนด์บริดจ์ กับวิถีชุมชนที่อาจต้องแลก

จากการรายงานของกลุ่ม Beach for Life มูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดล้อม และเครือข่ายนักกฎหมายสิทธิมนุษยชนภาคใต้ ในหัวข้อ “Land bridge Effect ผลกระทบโครงการท่าเรือน้ำลึกแลนด์บริดจ์ชุมพร-ระนอง” ระบุว่า ท่าเรือแหลมริ่ว จังหวัดชุมพร และท่าเรืออ่าวอ่าง จังหวัดระนอง ที่กำลังถูกก่อสร้างในโครงการแลนด์บริดจ์ ต่างก็เป็นพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ทางทะเลและเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพที่สำคัญ โดยในฝั่งท่าเรือที่ระนองจะกินพื้นที่สำคัญทางทะเลมากมาย ทั้งพื้นที่ชุ่มน้ำปากแม่น้ำกระบุรี ถึงปากคลองกะเปอร์ พื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง อุทยานแห่งชาติแหลมสน รวมถึงลุ่มน้ำสำคัญ ซึ่งชาวบ้านส่วนใหญ่ในเขตนี้ ทำอาชำประมงมายาวนาน และมีรายได้สูง ซึ่งอาจลดน้อยลงหลังจากโครงการได้ถูกสร้างขึ้น

อีกพื้นที่ที่น่าเป็นห่วง คือพื้นที่ดอนตาแพ้ว และถูกขนานนามว่า “ขุมทรัพย์กลางทะเลระนอง” เนื่องจากมีสัตว์น้ำอาศัยอยู่จำนวนมาก และมีความอุดมสมบูรณ์ โดยมีหลายชุมชนที่พึ่งพาทรัพยากรบริเวณนี้เป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นชุมชนประมงพื้นบ้าน ชุมชนชาติพันธุ์ ชาวไทยพลัดถิ่น และชาวมอแกนอีกกว่า 400 ชีวิต

ขณะที่พื้นที่ท่าเรือแหลมริ่ว จังหวัดชุมพร ซึ่งถูกวางให้เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของโครงการแลนด์บริดจ์ กลับเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยทรัพยากรทางทะเลและชุมชนดั้งเดิมที่พึ่งพิงทะเลในการดำรงชีวิตมายาวนาน โดยมีชาวประมงพื้นบ้านจำนวนมากประกอบอาชีพสร้างรายได้เฉลี่ยครัวเรือนละกว่า 29,450 บาทต่อเดือน และมีชุมชนมากกว่า 2,150 ครัวเรือนอยู่ในรัศมีที่อาจได้รับผลกระทบจากโครงการ รวมถึงโรงเรียนและสถานพยาบาลอีก 16 แห่งในพื้นที่อ่อนไหว

สั่นคลอนสัตว์น้ำเศรษฐกิจ และห่วงโซ่อาหารคนไทย

ท่ามกลางความกังวลว่า การขุดลอกทะเลและถมทะเลกว่า 6,000 ไร่ อาจไม่เพียงเปลี่ยนภูมิทัศน์ชายฝั่ง แต่ยังอาจทำลายแหล่งอาศัยและแหล่งวางไข่ของสัตว์น้ำเศรษฐกิจสำคัญ ทั้งปลาทูไทย ปลาอินทรีย์ ปลาเก๋า ปลาหมึก ตลอดจนสิ่งมีชีวิตหายากอย่างฉลามวาฬ จั๊กจั่นทะเล และแนวปะการัง ซึ่งเป็นฐานทรัพยากรที่หล่อเลี้ยงทั้งชุมชนและห่วงโซ่อาหารของทะเลอ่าวไทยตอนบน

หากระบบนิเวศทะเลเปลี่ยนไป ผลกระทบจะไม่ได้หยุดอยู่แค่สัตว์น้ำลดลง แต่จะลุกลามเป็นลูกโซ่สู่เศรษฐกิจฐานราก วิถีชีวิตประมงพื้นบ้าน และความมั่นคงทางอาหารของคนไทย ขณะเดียวกัน การถมทะเลและก่อสร้างโครงสร้างขนาดใหญ่ยังอาจทำให้กระแสน้ำและแนวชายฝั่งเปลี่ยนแปลงผิดไปจากธรรมชาติ เกิดการสะสมของตะกอนจนบางพื้นที่ตื้นเขิน เรือประมงเสี่ยงติดโคลนในช่วงน้ำลง รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงด้านอุบัติเหตุทางน้ำและมลพิษจากกิจกรรมท่าเรือ ไม่ว่าจะเป็นคราบน้ำมันหรือของเสียจากเรือสินค้า ที่อาจตกค้างในระบบนิเวศทางทะเลในระยะยาว

เส้นแบ่ง 5 กิโลเมตร เสี่ยงไม่ครอบคลุมผลกระทบที่แท้จริง

 ดร.อาภา หวังเกียรติ จาก มหาวิทยาลัยรังสิต ได้ตั้งข้อสังเกตว่า กระบวนการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA ของไทย อาจไม่สามารถรับมือกับโครงการขนาดใหญ่และซับซ้อนอย่างแลนด์บริดจ์ได้อย่างเพียงพอ โดยจากประสบการณ์ติดตามสถานการณ์ EIA มาหลายปี พบว่าระบบการประเมินยังคงยึดกรอบคิดเดิม ขณะที่เทคโนโลยีและรูปแบบการพัฒนาได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว หนึ่งในปัญหาสำคัญคือ การกำหนดขอบเขตพื้นที่ได้รับผลกระทบไว้เพียงรัศมี 5 กิโลเมตรจากตัวโครงการ ซึ่งอาจไม่สะท้อนผลกระทบที่เกิดขึ้นจริง ทั้งต่อชุมชนใกล้เคียง ระบบนิเวศชายฝั่ง และทรัพยากรธรรมชาติที่แม้อยู่นอกพื้นที่กำหนด แต่ยังเชื่อมโยงกันผ่านกระแสน้ำ ห่วงโซ่อาหาร และระบบนิเวศทางทะเล ทำให้เกิดคำถามว่า การประเมินผลกระทบในรูปแบบ EIA เพียงอย่างเดียว จะเพียงพอหรือไม่สำหรับโครงการขนาดมหาศาลที่อาจสร้างผลกระทบข้ามพื้นที่และต่อเนื่องในระยะยาว ทั้งในมิติสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และวิถีชีวิตของผู้คนริมชายฝั่งทะเลภาคใต้

แม้โครงการแลนด์บริดจ์จะถูกวาดภาพให้เป็นสัญลักษณ์ของ “ความเจริญ” และประตูเศรษฐกิจแห่งใหม่ของประเทศ แต่สำหรับคนในพื้นที่จำนวนหนึ่ง ความศิวิไลซ์ที่กำลังจะมาถึง อาจแลกมาด้วยการสูญเสียความอุดมสมบูรณ์ของทะเลและวิถีชีวิตที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ทั้งยังเกิดคำถามต่ออนาคตการท่องเที่ยวของจังหวัดชุมพรและระนอง ว่าสถานที่ธรรมชาติสำคัญอย่างหมู่เกาะกำ หาดบางเบน และ เกาะพยาม จะยังคงเสน่ห์ความงดงามทางธรรมชาติไว้ได้เพียงใด ท่ามกลางเงาของท่าเรือขนส่งสินค้าขนาดใหญ่และมลพิษจากกิจกรรมอุตสาหกรรมที่อาจตามมาในอนาคต

ที่มา : Beach for Life, Greenpeace

เมื่อรวมทั้ง 3 โครงการเข้าด้วยกัน ทำให้กรุงเทพมหานครมีกำลังการกำจัดขยะรวมประมาณ 3,700 ตันต่อวัน คิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 35% ของขยะทั้งหมดในเมือง และมีแนวโน้มขยับเข้าใกล้ 40% จากปริมาณขยะที่ลดลงเหลือราว 9,000 ตันต่อวันตามภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ภาพรวมดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของเทคโนโลยีการแปรรูปขยะเป็นพลังงาน ที่ไม่เพียงช่วยลดภาระด้านสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นหนึ่งในคำตอบของการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนในอนาคตของมหานครแห่งนี้

เหอ หนิง ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ซีแอนด์จี เอ็นไวรอนเมนทอล โปรเท็คชั่น (ประเทศไทย) จำกัด เปิดเผยความคืบหน้าโครงการกำจัดมูลฝอยเพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้า ณ ศูนย์กำจัดมูลฝอยหนองแขม ว่า ปัจจุบันการก่อสร้างมีความคืบหน้าประมาณ 91% และเตรียมเปิดรับขยะเพื่อทดสอบระบบในวันที่ 1 พฤษภาคม 2569 โดยโครงการดังกล่าวสามารถรองรับขยะได้ไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน และสูงสุดถึง 1,600 ตันต่อวัน พร้อมกำลังการผลิตไฟฟ้าประมาณ 35 เมกะวัตต์

ชูเทคโนโลยีครบวงจร ควบคุมผลกระทบสิ่งแวดล้อม

ด้านเทคโนโลยี โครงการใช้ระบบเตาเผาแบบตะกรับ (Stoker Type) ที่ควบคุมอุณหภูมิการเผาไหม้ที่ 850–1,100 องศาเซลเซียส โดยนำความร้อนที่ได้ไปผลิตไอน้ำแรงดันสูงเพื่อขับเคลื่อนกังหันไอน้ำและผลิตกระแสไฟฟ้า ขยะจะถูกนำมาเก็บพักในอาคารระบบปิดเป็นเวลา 3–5 วันเพื่อลดความชื้น ก่อนเข้าสู่กระบวนการเผาไหม้ ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการกำจัดและการผลิตพลังงาน

โครงการยังให้ความสำคัญกับการควบคุมผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม โดยออกแบบบ่อพักขยะเป็นระบบปิด (Closed System) รองรับขยะได้ถึงประมาณ 24,000 ตัน และใช้ระบบแรงดันลบ (Negative Pressure System) เพื่อป้องกันการรั่วไหลของกลิ่น โดยอากาศภายในจะถูกดูดเข้าสู่เตาเผาและกำจัดไปพร้อมกระบวนการเผาไหม้ นอกจากนี้ ยังติดตั้งเทคโนโลยี E-nose หรือจมูกอิเล็กทรอนิกส์ ร่วมกับระบบเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)  เพื่อตรวจจับ วิเคราะห์ และควบคุมกลิ่นอย่างแม่นยำแบบเรียลไทม์

ขณะเดียวกัน โครงการยังติดตั้งระบบตรวจวัดระดับเสียงแบบเรียลไทม์ตลอด 24 ชั่วโมง หากระดับเสียงเกินมาตรฐานจะมีการแจ้งเตือนทันที เพื่อให้สามารถแก้ไขได้อย่างรวดเร็ว ลดผลกระทบต่อชุมชนโดยรอบ และยกระดับการดำเนินงานให้เป็นไปตามมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมในระดับสากล

ดันขยะเป็นพลังงานทางเลือก ลดต้นทุนระบบเมือง

เหอ หนิง กล่าวว่า ขยะเป็นทรัพยากรที่เกิดขึ้นทุกวันตามการเติบโตของประชากรในกรุงเทพมหานคร ซึ่งมีมากกว่า 10 ล้านคนที่ผลิตขยะในช่วงกลางวัน  ทำให้มีขยะรวมหลายพันตันต่อวัน การนำขยะมาใช้ผลิตพลังงานจึงเป็นทางเลือกด้านพลังงานสีเขียวที่เหมาะสมและหลีกเลี่ยงไม่ได้ ขณะเดียวกันยังช่วยลดภาระการฝังกลบและการขนส่งขยะไปยังพื้นที่ปลายทาง เช่น นครปฐมและฉะเชิงเทรา ซึ่งมีต้นทุนเพิ่มสูงขึ้นตามราคาน้ำมันที่ปรับตัวเกือบเท่าตัว

เสนอปรับขั้นตอนการพิจารณาให้เอื้อต่อการลงทุน

อย่างไรก็ตาม อุปสรรคสำคัญอยู่ที่โครงสร้างการกำกับดูแลของภาครัฐที่ยังขาดเอกภาพ เนื่องจากเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน ทั้งด้านการจัดการขยะ การผลิตไฟฟ้า และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ส่งผลให้ขั้นตอนการอนุมัติและพัฒนาโครงการใช้เวลานาน ขณะที่ภาคเอกชนมีความพร้อมทั้งด้านเทคโนโลยี มาตรฐานสิ่งแวดล้อม และการอยู่ร่วมกับชุมชน แต่ต้องการเห็นการปรับปรุงกระบวนการอนุญาตให้มีความชัดเจน รวดเร็ว และเอื้อต่อการลงทุนมากขึ้น

นอกจากนี้ ยังสะท้อนต้นทุนโครงการที่เพิ่มขึ้นจากปัจจัยหน้างาน เช่น การก่อสร้างระบบสายส่งไฟฟ้าเอง การวางโครงสร้างใต้ดินในพื้นที่กรุงเทพฯ รวมถึงข้อจำกัดด้านทรัพยากรน้ำ ซึ่งล้วนส่งผลให้งบลงทุนขยับจากราว 5,000 ล้านบาท เป็นกว่า 6,000 ล้านบาทต่อโครงการ แม้เผชิญข้อจำกัดดังกล่าว โครงการยังสามารถดำเนินงานได้เร็วกว่ากำหนดในสัญญา สะท้อนถึงความพร้อมและศักยภาพในการดำเนินโครงการที่มีประสิทธิภาพ

รศ.ดร.วันชัย อัศวภูษิตกุล อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) กล่าวว่า ในสถานการณ์เช่นนี้ทางออกไม่ได้อยู่ที่การฝืนทนร้อนจนคุณภาพชีวิตแย่ลง แต่คือการทำความเข้าใจหลักฟิสิกส์ของการถ่ายเทความร้อนและปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเพียงเล็กน้อยเพื่อหาจุดสมดุลระหว่างความสบายกับการใช้เงินอย่างคุ้มค่าที่สุด

ดร.วันชัย อธิบายว่า ในทางฟิสิกส์นั้น “ความเย็น” ไม่มีอยู่จริง มีเพียงการที่ร่างกายสูญเสียความร้อนออกไปเท่านั้น ซึ่งเป็นหลักการถ่ายเทความร้อน ที่ความร้อนจะไหลไปสู่ที่ที่มีอุณหภูมิต่ำกว่าเสมอ โดยปกติร่างกายคนเราจะมีอุณหภูมิประมาณ 36-37 องศาเซลเซียส หากอากาศรอบตัวต่ำกว่านี้เราจะรู้สึกสบายตัว แต่เมื่อใดที่อากาศภายนอกร้อนจัดเกินกว่าอุณหภูมิร่างกาย ร่างกายจะระบายความร้อนได้ยากขึ้นจนเกิดอาการอึดอัดและหัวใจเต้นเร็ว หรือหายใจแรงขึ้น หรือมีเหงื่อออก เพื่อช่วยระบายความร้อนออกจากร่างกาย

“หลักการนี้ใช้อธิบายการทำงานของเครื่องปรับอากาศหรือแอร์ได้ เพราะแอร์ไม่ได้สร้างความเย็นขึ้นมาใหม่ แต่ทำหน้าที่ดูดซับพลังงานความร้อนจากในห้องไปทิ้งไว้ข้างนอก ยิ่งเราตั้งอุณหภูมิต่ำมากเท่าไหร่ แอร์ก็ยิ่งต้องทำงานหนักเพื่อซับความร้อนออกไปมากขึ้นเท่านั้น และยิ่งใช้พลังงานมากขึ้น เคล็ดลับสำคัญที่ทำได้ทันทีคือการตั้งอุณหภูมิแอร์ให้ต่ำกว่าอุณหภูมิร่างกายประมาณ 10 องศาเซลเซียส หรือประมาณ 25 – 26 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นจุดที่ร่างกายคนส่วนใหญ่รู้สึกสบายและประหยัดพลังงาน ยิ่งตั้งอุณหภูมิแอร์สูงขึ้นก็ยิ่งประหยัดพลังงานมากขึ้น ดังนั้นเราอาจตั้งอุณหภูมิแอร์ให้สูงกว่านี้ได้เช่น 27 – 29 องศาเซลเซียส ให้เหมาะกับกิจกรรมที่ทำแต่เรายังรู้สึกสบาย และที่สำคัญหากรู้สึกร้อนเมื่อเริ่มเปิดเครื่อง ไม่ควรใจร้อนกดลดอุณหภูมิลงไปต่ำมากเพราะจะทำให้เครื่องทำงานเหวี่ยงไปมาจนกินไฟ แต่ควรใช้วิธีเพิ่มความแรงพัดลมแอร์และกระจายลมแอร์ให้ทั่วถึง เพื่อให้ลมช่วยพาความร้อนออกจากผิวหนังได้เร็วขึ้น ซึ่งประหยัดกว่าการเร่งการทำงานของตัวเครื่องแอร์โดยลดอุณหภูมิลงไปต่ำมาก” ดร.วันชัย กล่าว

อีกหนึ่งวิธีสำคัญที่ช่วยประหยัดเงินในกระเป๋าได้ คือการเลือกซื้อเครื่องปรับอากาศให้เหมาะกับการใช้งาน โดยควรดู 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ขนาดเครื่อง (BTU/hr) ให้เหมาะกับพื้นที่ห้อง เทคโนโลยีของเครื่องปรับอากาศ และค่าประสิทธิภาพพลังงาน โดยเลือกขนาดเครื่องให้เหมาะกับพื้นที่ เพราะหากแอร์มีขนาดเล็กเกินไป เครื่องจะต้องทำงานหนักและนานกว่าจะลดอุณหภูมิได้ตามต้องการ ส่งผลให้กินไฟมากขึ้น ขณะที่แอร์ขนาดใหญ่เกินความจำเป็นก็อาจสิ้นเปลืองโดยใช่เหตุ

อย่างไรก็ตาม การเลือกขนาดแอร์ต้องคำนวณปัจจัยร่วมด้วย เช่น ทิศทางแดด ความสูงของเพดาน จำนวนคนในห้อง สภาพแวดล้อม และลักษณะกิจกรรมที่เกิดขึ้นภายในห้อง ด้านเทคโนโลยี แอร์ระบบอินเวอร์เตอร์ (Inverter) จะปรับรอบการทำงานตามภาระความร้อนของห้องได้อย่างต่อเนื่อง จึงใช้พลังงานได้มีประสิทธิภาพกว่าระบบปกติแบบ Fixed Speed ที่ทำงานด้วยการตัด-ต่อ จึงมีแนวโน้มกินไฟมากกว่าเมื่อใช้งานในระยะยาว

“การเลือกซื้อเครื่องปรับอากาศ ไม่ควรดูแค่ฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 เท่านั้น แต่ควรดูที่ค่า SEER (Seasonal Energy Efficiency Ratio : อัตราส่วนประสิทธิภาพพลังงานตามฤดูกาล) ด้วย ซึ่งค่า SEER ยิ่งมีค่าสูงยิ่งสะท้อนถึงความคุ้มค่าในการใช้ไฟฟ้า ตัวอย่างเช่น เมื่อเปรียบเทียบแอร์ขนาด 12,000 BTU/hr เท่ากัน เราพบว่าเครื่องแบบ Fix Speed ฉลากเบอร์ 5 ระดับ 1 ดาว ที่มีค่า SEER 13.82 BTU/W-hr มีค่าไฟเฉลี่ยต่อปี 12,677 บาทต่อปี ขณะที่เครื่อง Inverter ฉลากเบอร์ 5 ระดับ 1 ดาว ค่า SEER 18 BTU/W-hr มีค่าไฟลดลงเหลือ 9,733 บาทต่อปี รุ่น 2 ดาว ค่า SEER 20 BTU/W-hr มีค่าไฟ 8,734 บาทต่อปี และรุ่น 3 ดาว ค่า SEER 23 BTU/W-hr มีค่าไฟเพียง 7,617 บาทต่อปี ข้อมูลนี้ชี้ชัดเลยว่า แม้จะเป็นแอร์ขนาดเท่ากัน แต่หากเลือกเทคโนโลยีและค่าประสิทธิภาพพลังงานที่ดีกว่า ก็สามารถช่วยประหยัดค่าไฟได้หลายพันบาทต่อปี ดังนั้น การซื้อแอร์จึงไม่ควรมองแค่ราคาตอนซื้อ แต่ต้องมองถึงค่าใช้จ่ายระยะยาวควบคู่กันไปด้วย ส่วนใครที่ยังไม่มีแผนจะซื้อเครื่องใหม่ การหมั่นล้างทำความสะอาดแผ่นกรองฝุ่น หรือล้างแอร์ทุก 6 เดือน ก็เป็นวิธีที่ช่วยรักษาประสิทธิภาพของแอร์และยืดอายุการใช้งานเครื่องได้เป็นอย่างดี” ดร.วันชัย กล่าว

นอกจากการใช้เครื่องปรับอากาศอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว  การประหยัดพลังงานควรครอบคลุมไปถึงการใช้รถยนต์ในชีวิตประจำวันด้วย โดยหลักง่าย ๆ ที่นำไปใช้ได้ทันทีคือ ขับให้เหมือนการทำงานของแอร์แบบอินเวอร์เตอร์ คือเน้นการขับขี่ให้ “นิ่ง” และ “สม่ำเสมอ” ในความเร็วประมาณ 80 – 90 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งเป็นช่วงที่เครื่องยนต์ทำงานได้มีประสิทธิภาพจะประหยัดน้ำมันได้ดีกว่าการขับด้วยความเร็วสูง หรือขับแบบกระชากที่เปลี่ยนความเร็วสูงขึ้นและลดลงอย่างรวดเร็ว ที่สิ้นเปลืองพลังงานมาก

“เคล็ดลับทั้งหมดนี้ชี้ให้เห็นว่า การมีคุณภาพชีวิตที่ดีท่ามกลางวิกฤตพลังงานไม่ใช่เรื่องไกลตัว หากเราเริ่มจากการเข้าใจพฤติกรรมของตัวเอง ปรับวิธีใช้พลังงานให้เหมาะกับสถานการณ์ และเลือกใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม ใช้ให้เป็นและใช้ให้ถูก เราก็อยู่อย่างสบายได้โดยไม่ต้องเปลืองเงินในกระเป๋าเกินจำเป็น” ดร.วันชัย กล่าวทิ้งท้าย

สงกรานต์ที่ผ่านมาสร้างขยะมากแค่ไหน?

กรุงเทพมหานคร เปิดเผยข้อมูลสรุปปริมาณขยะมูลฝอยช่วงเทศกาลสงกรานต์ ระหว่างวันที่ 10–16 เมษายน 2567 ครอบคลุมทั้ง 50 เขต พบว่ามีปริมาณขยะรวม 51,437.43 ตัน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อน 669.76 ตัน หรือเฉลี่ยวันละ 7,348.20 ตัน เพิ่มขึ้น 95.68 ตันต่อวัน เมื่อเทียบกับปี 2566 ซึ่งมีปริมาณขยะรวม 50,767.67 ตัน เฉลี่ยวันละ 7,252.52 ตัน

ขณะที่ข้อมูลจากศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุว่า ปริมาณขยะมูลฝอยในกรุงเทพฯ ช่วงวันที่ 10–16 เมษายน 2568 (ข้อมูล ณ วันที่ 15 เมษายน 2568) มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น โดยคาดว่าอาจแตะระดับ 70,000 ตัน ซึ่งเพิ่มขึ้นถึง 36% จากปีก่อนหน้า

“ปีละครั้ง” แต่ผลกระทบไม่ใช่แค่ครั้งเดียว

แม้ประเพณี สงกรานต์ จะจัดขึ้นเพียงปีละครั้ง แต่ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมกลับยืดเยื้อยาวนาน โดยเฉพาะปริมาณขยะที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วงเทศกาล ไม่ว่าจะเป็นปืนฉีดน้ำพลาสติก ขวดน้ำ หรือถุงพลาสติก ซึ่งส่วนใหญ่ถูกใช้ในระยะเวลาสั้นและมีอัตราการรีไซเคิลต่ำ ส่งผลให้ขยะเหล่านี้จำนวนมากกลายเป็นขยะมูลฝอยที่สะสมเพิ่มขึ้นในระบบจัดการของเมือง

ข้อมูลจาก สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ระบุว่า การทิ้งขยะพลาสติกอย่างกระจัดกระจายยังเป็นสาเหตุสำคัญของการอุดตันในระบบระบายน้ำ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดน้ำท่วม รวมถึงปัญหาขยะลอยในแม่น้ำลำคลองที่บางส่วนไหลลงสู่ทะเล ก่อให้เกิดมลพิษทางทะเลและปัญหาไมโครพลาสติกในระยะยาว

Greenpeace Thailand ยังระบุว่า ขยะพลาสติกดังกล่าว มีเพียงประมาณ 9% เท่านั้นที่ถูกนำกลับมารีไซเคิล อีก 12% ถูกกำจัดด้วยการเผาซึ่งก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศ ส่วนที่เหลือถึง 79% ยังคงตกค้างในสิ่งแวดล้อม สะสมในระบบนิเวศ และอาจย้อนกลับเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารในที่สุด

เล่นสงกรานต์อย่างไร? ให้รักษ์โลก

ท่ามกลางบรรยากาศสนุกสนานของเทศกาลสงกรานต์ ความจริงที่ว่า “พฤติกรรมการเล่นน้ำ” มีความสำคัญไม่แพ้ปริมาณน้ำที่ใช้ โดยประเด็นหลักไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขการใช้น้ำรวมเพียงอย่างเดียว แต่คือรูปแบบการใช้น้ำแบบ “เปิดทิ้งต่อเนื่อง” ซึ่งทำให้เกิดการสูญเสียโดยไม่จำเป็น การหันมาใช้ถังหรือภาชนะตักน้ำแทนสายยางจึงช่วยจำกัดการใช้น้ำให้อยู่ในขอบเขตที่ควบคุมได้ ขณะเดียวกัน การบริโภคสินค้าระยะสั้น เช่น ปืนฉีดน้ำพลาสติกราคาถูกที่มักถูกทิ้งหลังใช้งานเพียงไม่กี่วัน ยังคงเป็นหนึ่งในตัวการเพิ่มปริมาณขยะในเมืองอย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ การใช้แป้งดินสอพองหรือสารเคมีในปริมาณมากยังอาจเพิ่มภาระให้กับระบบบำบัดน้ำเสีย เนื่องจากสารเหล่านี้จะไหลลงสู่ท่อระบายน้ำและกลายเป็นตะกอนหรือสารแขวนลอยในระบบ

ขณะที่พฤติกรรมเล็ก ๆ อย่างการเลือกใช้ขวดน้ำแบบเติม (refill) แทนการซื้อขวดพลาสติกใหม่ ก็สามารถช่วยลดปริมาณขยะที่เพิ่มขึ้นแบบก้าวกระโดดในช่วงเทศกาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งหมดนี้จะเกิดผลได้จริงก็ต่อเมื่อมีการจัดการปลายทางอย่างถูกต้อง โดยเฉพาะการคัดแยกและทิ้งขยะให้ถูกประเภท ซึ่งยังคงเป็น “จุดอ่อน” ของระบบจัดการขยะในหลายพื้นที่ และเป็นตัวแปรสำคัญที่กำหนดว่าสงกรานต์จะเป็นเพียงเทศกาลแห่งความสุข หรือกลายเป็นภาระด้านสิ่งแวดล้อมของเมืองในระยะยาว

“สงกรานต์” อาจไม่ใช่เพียงเทศกาลแห่งความสนุกและการเฉลิมฉลอง หากแต่เป็น “ภาพสะท้อน” ของความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมของผู้คนกับระบบทรัพยากรของเมืองอย่างชัดเจนที่สุดช่วงหนึ่งของปี เมื่อกิจกรรมระยะสั้นสามารถสร้างแรงกระเพื่อมยาวนานในรูปของขยะ น้ำเสีย และภาระต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านสิ่งแวดล้อม

โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่การตั้งคำถามว่าเราควร “หยุดเล่นน้ำ” หรือไม่ แต่คือจะออกแบบการเฉลิมฉลองอย่างไรให้สอดคล้องกับข้อจำกัดของทรัพยากรที่มีอยู่จริง ตั้งแต่การลดการใช้น้ำแบบสิ้นเปลือง การหลีกเลี่ยงสินค้าที่กลายเป็นขยะในเวลาอันสั้น ไปจนถึงการรับผิดชอบต่อขยะที่ตัวเองสร้างขึ้น

เทศกาลสงกรานต์ในยุคที่โลกถึงจุดเดือด จึงอาจต้องถูกนิยามใหม่ ไม่ใช่แค่เทศกาลแห่งการสาดน้ำ แต่เป็นเทศกาลที่สะท้อนว่า “เราจะสนุกได้แค่ไหน โดยไม่ทำให้โลกต้องจ่ายแทน”

ศ.ดร.นวดล เหล่าศิริพจน์ ผู้อำนวยการบัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม (JGSEE) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี มองว่า วิกฤตครั้งนี้เป็น “สัญญาณเตือนที่สำคัญ” ให้ประเทศไทยต้องทบทวนยุทธศาสตร์ด้านพลังงานอย่างจริงจังอีกครั้ง เพราะเมื่อประเทศไทยยังต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบในสัดส่วนสูง ทุกครั้งที่เกิดความผันผวนจากต่างประเทศ ไทยก็จะได้รับผลกระทบหนักกว่าที่ควรจะเป็น ทั้งในมิติของปริมาณพลังงานสำรอง ต้นทุนการนำเข้า และเสถียรภาพของระบบพลังงานทั้งประเทศ จนส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจในภาพรวม

“วิกฤตพลังงานรอบนี้ไม่ใช่ครั้งแรกที่ไทยเจอ ก่อนหน้านี้เราก็เคยผ่านช่วงที่ราคาน้ำมันขึ้นไปเกิน 40 บาทมาแล้ว เพียงแต่ที่ผ่านมาเราอาจยังไม่ได้เอาบทเรียนจากอดีตมาปรับใช้จริงจังเท่าที่ควร เพราะฉะนั้นโจทย์ของไทยตอนนี้ไม่ใช่แค่รอรับมือว่า วิกฤตจะมาเร็วหรือมาช้า แต่คือทำอย่างไรให้ประเทศมีระบบพลังงานที่ยืดหยุ่นมากขึ้น และสามารถรับมือกับความผันผวนที่อาจเกิดขึ้นได้ดีกว่าเดิม” ศ.ดร.นวดล กล่าว

ศ.ดร.นวดล ย้ำว่า ไทยยังไม่ใช่ประเทศที่ไร้ทางเลือกด้านพลังงาน เพราะเรามีจุดแข็งสำคัญจากการเป็นประเทศเกษตรกรรมซึ่งมีชีวมวลเป็นจำนวนมาก ที่สามารถพัฒนาเป็นแหล่งพลังงานของประเทศได้มากกว่าที่เป็นอยู่ หากมีนโยบายที่ชัดเจนและต่อเนื่อง ทั้งพลังงานหมุนเวียน พลังงานจากชีวมวล ระบบกักเก็บพลังงาน และการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน จะเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยลดการพึ่งพาพลังงานจากต่างประเทศ และสร้างความมั่นคงให้ระบบพลังงานไทยในระยะยาว

ในช่วงวิกฤตพลังงานขณะนี้ ไทยอาจใช้ถ่านหินเป็นทางออกชั่วคราวเพื่อช่วยกดต้นทุนค่าไฟและรักษาเสถียรภาพของระบบไฟฟ้าได้ แต่ไม่ควรใช้เป็นคำตอบระยะยาว เพราะถ่านหินมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมที่สูงและต้องเผชิญแรงกดดันจากกติกาด้านปริมาณคาร์บอนของโลกมากขึ้น ขณะที่ทางออกที่เหมาะสมกว่าในระยะต่อไป คือการใช้ LNG หรือก๊าซธรรมชาติเป็นพลังงานในช่วงเปลี่ยนผ่าน ควบคู่กับการเร่งเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนอย่างเหมาะสม เพื่อค่อย ๆ ลดการพึ่งพา LNG ลงในระยะกลางและระยะยาว ระบบพลังงานของไทยในอนาคตจึงไม่ใช่การใช้พลังงานอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ยังจำเป็นต้องอาศัยการผสมผสานพลังงานหลายรูปแบบให้ทำงานร่วมกันเพื่อประสิทธิภาพการใช้พลังงานสูงที่สุด

ศ.ดร.นวดล ระบุว่า วิกฤตพลังงานรอบนี้ จะเป็นได้ทั้งอุปสรรคและตัวเร่งของประเทศไทย ขึ้นอยู่กับว่าประเทศจะเลือกรับมืออย่างไร หากมองเพียงการประคองสถานการณ์เฉพาะหน้า วิกฤตนี้ก็อาจเป็นเพียงภาระที่เพิ่มขึ้นอีกระลอก แต่หากใช้โอกาสนี้ทบทวนจุดอ่อนสำคัญของประเทศ โดยเฉพาะการพึ่งพาพลังงานนำเข้ามากเกินไป พร้อมเร่งผลักดันพลังงานสะอาด พลังงานที่ผลิตได้ในประเทศ และการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยี ก็อาจเปลี่ยนวิกฤตครั้งนี้ให้กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของไทยในระยะยาว

ขณะเดียวกัน “ไบโอดีเซล” ยังเป็นตัวอย่างที่สะท้อนโจทย์เชิงนโยบายได้ชัด เพราะแม้จะช่วยลดการนำเข้าน้ำมันและสร้างรายได้ให้เกษตรกร แต่หากขาดการสนับสนุนด้านราคาและนโยบายอย่างต่อเนื่อง ทางเลือกนี้ก็อาจถูกใช้แค่ในยามวิกฤต โดยไม่สามารถเติบโตเป็นฐานพลังงานหลักที่มั่นคงของประเทศได้

“ภาคขนส่งและโลจิสติกส์เป็นจุดที่เห็นผลกระทบชัดที่สุด เพราะยังใช้น้ำมันดีเซลเป็นหลัก ทำให้ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นส่งต่อไปยังราคาสินค้าและค่าครองชีพของประชาชนโดยตรง ดังนั้น ทางออกจึงไม่ใช่แค่การส่งเสริมรถยนต์ไฟฟ้าเท่านั้น แต่ต้องมองทั้งระบบ ตั้งแต่การใช้ยานยนต์ไฟฟ้าสำหรับการขนส่งในเมือง การเพิ่มบทบาทของการขนส่งระบบราง การใช้ไบโอดีเซลในระบบขนส่งระยะไกล รวมไปจนถึงเชื้อเพลิงอากาศยานชีวภาพสำหรับภาคการบิน ซึ่งทั้งหมดนี้คือแนวคิดกรีนโลจิสติกส์ ที่จะช่วยลดทั้งต้นทุน ความเสี่ยง และการพึ่งพาน้ำมันจากต่างประเทศ” ศ.ดร.นวดล กล่าว

เมื่อมองไปข้างหน้า นวัตกรรมพลังงานใหม่จะเป็นอีกทางเลือกสำคัญของไทยในการลดความเสี่ยงและเสริมความมั่นคงทางพลังงาน ไม่ว่าจะเป็นกรีนไฮโดรเจน เทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน ระบบกักเก็บพลังงาน รวมถึงปัญญาประดิษฐ์ (AI) และ Big Data ที่ช่วยให้การบริหารจัดการพลังงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ไทยไม่จำเป็นต้องเร่งใช้ทุกเทคโนโลยีพร้อมกัน แต่ควรเลือกให้เหมาะกับศักยภาพของประเทศ ซึ่งทั้งหมดนี้จะเกิดขึ้นได้จริงก็ต่อเมื่อไทยเร่งลงทุนพัฒนาคนและองค์ความรู้ควบคู่กันไป

“บทเรียนสำคัญจากวิกฤตพลังงานครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงเรื่องราคาน้ำมันที่แพงขึ้น แต่คือการทำให้ประเทศไทยต้องยอมรับความจริงว่า เราไม่อาจฝากอนาคตพลังงานของประเทศไว้กับความผันผวนจากภายนอกได้อีกต่อไป ดังนั้น ทางออกในระยะยาวจึงไม่ใช่แค่การมองหาพลังงานที่ถูกที่สุดในแต่ละช่วงเวลา แต่ต้องเร่งสร้างระบบพลังงานที่ยืดหยุ่นมากขึ้น พึ่งพาทรัพยากรในประเทศให้ได้มากขึ้น ใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ และเลือกเทคโนโลยีที่เหมาะกับบริบทของไทย เพื่อให้ประเทศมีความมั่นคงและพร้อมรับมือกับวิกฤตพลังงานในอนาคตได้ดีกว่าเดิม” ศ.ดร.นวดล กล่าวสรุป

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ผู้อำนวยการสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI)  เปิดเผยว่า แม้ปัจจุบันแนวโน้มการใช้กระทงโฟมจะลดลงมาก และคนหันมาใช้วัสดุธรรมชาติเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นสัญญาณที่ดี แต่ยังมีภัยเงียบที่ซ่อนอยู่ในกระทงธรรมชาติที่วางจำหน่ายทั่วไปก็มี โดยในปีที่ผ่านTEI ได้ลงพื้นที่เก็บขยะกระทงที่ชายหาดบางแสนพบกว่า กระทงธรรมชาติ หลายใบมีสิ่งแปลกปลอมอันตรายซ่อนอยู่ข้างใน

“การเลือกกระทงที่ทำจากใบตอง/หยวกกล้วย ถือเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด เพราะย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ และเมื่อหน่วยงานจัดเก็บขึ้นมา สามารถนำไปหมักทำปุ๋ย (สารบำรุงดิน) ได้ ไม่เปลืองพื้นที่ฝังกลบ แต่ขณะเดียวกันปีที่แล้ว (2567) ที่เราลงพื้นที่เทศบาลแสนสุขเก็บขยะกระทงเราพบทั้ง เข็มหมุด ตะปู หรือลวดเย็บกระดาษ ซึ่งเป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อสัตว์น้ำที่อาจกินเข้าไป บางกระทงเราพบเข็มมากถึง 40-50 เล่ม นี่คือประเด็นที่ต้องรณรงค์เร่งด่วน จึงอยากแนะนำให้ประชาชนและผู้ค้า หันมาใช้วัสดุธรรมชาติแท้ๆ ในการยึดติด เช่น ไม้กลัด หรือ การเย็บด้วยด้าย แทนการใช้เข็มหมุด งดการใส่ ของแปลกปลอม”

นอกจากการเลือกกระทงที่ปลอดภัยต่อสัตว์น้ำแล้ว TEI ยังเน้นย้ำถึงแนวคิด ลอยกระทงคาร์บอนต่ำคือ การเลือกวัสดุที่จะมาใช้ทำกระทบสนับสนุนให้ใช้วัสดุที่หาได้ใกล้บ้านหรือในท้องถิ่น เช่น ใช้ใบตองหรือดอกไม้ที่ปลูกเอง แทนที่จะซื้อดอกไม้หรือใบตองที่ขนส่งมาจากแหล่งไกลๆ เพราะทุกการขนส่งนั้นมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การใช้วัสดุใกล้ตัวจึงเป็นการช่วยลดคาร์บอนฟุตพรินต์ในเทศกาลได้จริง

นอกจากนี้ TEI ได้ฝากทิ้งท้าย ถึงแนวทางในการลอยกระทง ไม่หลงทาง ใส่ใจสิ่งแวดล้อม คือ

• การใช้กระทงขนมปัง : แม้จะเป็นกระทงที่ได้รับความนิยมแต่ ไม่แนะนำ ให้ลอยในแหล่งน้ำปิด เช่น สระในสวนสาธารณะ หรือบึงที่ปลาไม่เพียงพอ เพราะขนมปังจะเน่าเสียอย่างรวดเร็ว กลายเป็นมลพิษทำให้น้ำเน่าได้
• กระทงน้ำแข็ง : แม้จะละลายได้ แต่ไม่แนะนำให้ทำในปริมาณมาก เพราะกระบวนการผลิตน้ำแข็งใช้พลังงานสูง และการปล่อยน้ำแข็งจำนวนมากลงแหล่งน้ำอาจทำให้อุณหภูมิน้ำเปลี่ยนแปลงกระทันหัน ส่งผลต่อระบบนิเวศได้
• 1 กระทง 1 ครอบครัว : ครอบครัวเดียวกัน กลุ่มเพื่อนเดียวกัน ลอยกระทง 1 ใบเพื่อลดปริมาณขยะกระทง
• ลดขนาดกระทง (ยิ่งเล็ก ยิ่งดี) : การเลือกกระทงที่มีขนาดเล็ก จะช่วยลดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติในการผลิต (เช่น ใบตอง หยวกกล้วย ดอกไม้) และช่วยลดปริมาณขยะโดยรวมหลังเทศกาล แต่อย่าลืมหาวัสดุในพื้นที่เพื่อลดการขนส่ง
• ลอยกระทงออนไลน์ : ยังคงเป็นทางเลือกที่ดีในการสืบสานประเพณี โดยไม่สร้างผลกระทบต่อแหล่งน้ำเลย

ดร.วิจารย์ กล่าวทิ้งท้ายว่า สิ่งสำคัญที่สุดไม่แพ้การเลือกกระทง คือ การจัดการหลังค่ำคืนวันลอยกระทงหน่วยงานท้องถิ่นควรมีแผนการเก็บกวาดที่มีประสิทธิภาพ เช่น การใช้ทุ่นกั้นดักขยะกระทง และเร่งเก็บกระทงในคืนนั้นหรือเช้าวันรุ่งขึ้นทันที เพื่อนำขยะกระทงไปคัดแยกและกำจัดอย่างถูกต้อง ป้องกันไม่ให้ขยะเหล่านี้กลายเป็นมลพิษหรือไหลลงสู่แม่น้ำสายหลักและออกสู่ทะเลต่อไป

รายงานการพัฒนาที่ยั่งยืน ประจำปี 2025 (Sustainable Development Report 2025) ได้ส่งสัญญาณเตือนว่า การดำเนินการทั่วโลก “ยังคงอยู่นอกเส้นทาง (Off-track)” ในการบรรลุเป้าหมาย SDGs ภายในปี 2030 โดยคาดว่ามีเป้าหมายไม่ถึง 20% ที่จะสำเร็จได้ทันเวลา และวิกฤตสภาพภูมิอากาศคือหนึ่งในอุปสรรคสำคัญสำหรับประเทศไทย แม้ภาพรวมจะอยู่ในอันดับที่ 43 จาก 167 ประเทศ แต่ในมิติการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (SDG 13: Climate Action) ประเทศไทยยังคงได้รับการประเมินเป็น “สีส้ม” ซึ่งหมายถึง เป้าหมายที่ยังมีความท้าทายสูง (Significant Challenges Remain) และผลการดำเนินงานยังอยู่ในระดับคงที่ นี่คือสัญญาณเตือนว่าเราต้องเร่งเดินเครื่องมากกว่าเดิม เพราะวิกฤตสภาพภูมิอากาศไม่ได้ส่งผลกระทบแค่สิ่งแวดล้อม แต่กำลังคุกคามทุกแง่มุมของชีวิต ทั้งความมั่นคงทางอาหาร ระบบสาธารณสุข การเข้าถึงน้ำ และการดำรงชีวิต

ในวาระสำคัญที่ทั่วโลกกำลังจับตามองการประชุม COP30 ณ ประเทศบราซิล ในเดือนพฤศจิกายน 2568 ประเทศไทยได้เตรียมความพร้อมยกระดับการดำเนินงานอย่างจริงจัง โดยได้จัดทำเป้าหมายการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด (NDC 3.0) ฉบับใหม่ โดยตั้งเป้าลดก๊าซเรือนกระจก 109.2 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ภายในปี 2578 (ค.ศ. 2035) และเพิ่มการดูดกลับก๊าซเรือนกระจกจากภาคป่าไม้ฯ (LULUCF) เป็น 118 ล้านตันฯ เพื่อมุ่งสู่เส้นทางการรักษาอุณหภูมิโลกไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียส

นอกจากนี้ ประเทศไทยกำลังผลักดันเครื่องมือสำคัญคือ “ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” ซึ่งจะเป็นกฎหมายด้านสภาพภูมิอากาศฉบับแรกของประเทศ โดยมีสาระสำคัญครอบคลุม 3 ด้าน ทั้งการลดก๊าซเรือนกระจก การปรับตัวรับมือผลกระทบ และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน โดยจะมีการนำกลไกกำหนดราคาคาร์บอน (Carbon Pricing) ตามหลัก “ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย (Polluter Pays Principle)” มาใช้อย่างจริงจัง เช่น ภาษีคาร์บอน (Carbon Tax) และระบบซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS)

อย่างไรก็ดี สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ในฐานะองค์กรพัฒนาเอกชนด้านสิ่งแวดล้อม ตระหนักถึงความเร่งด่วนของปัญหานี้ และได้ร่วมมือกับภาคีทุกภาคส่วนขับเคลื่อนการดำเนินงานตั้งแต่ระดับนโยบายไปสู่การปฏิบัติในเชิงพื้นที่ ทั้งการปรับตัว การลดก๊าซเรือนกระจก และการสร้างขีดความสามารถให้ชุมชน นอกจากนี้ ยังได้ขับเคลื่อนผ่านองค์กรธุรกิจเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (TBCSD) เพื่อยกระดับภาคธุรกิจไทยสู่การเป็นองค์กรต้นแบบธุรกิจคาร์บอนต่ำและยั่งยืน (Low Carbon and Sustainable Business)

วันปฏิบัติการด้านสภาพภูมิอากาศสากล 24 ตุลาคมนี้ จึงเป็นหมุดหมายสำคัญในการย้ำเตือนว่าวิกฤตนี้รอไม่ได้อีกต่อไป ขอเชิญชวนคนไทยทุกคน องค์กรทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคประชาสังคม และประชาชน ร่วมกันแสดงพลังและลงมือทำอย่างจริงจัง “เดี๋ยวนี้” เพื่อสร้างอนาคตที่ยั่งยืนและโลกที่มีความยืดหยุ่นสำหรับคนรุ่นต่อไป

เรียบเรียงโดย สุพรรณิภา หวังงาม นักวิจัย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย
อ้างอิงข้อมูลจาก:
1) https://bizcoinstitute.com/event/international-day-of-climate-action/
2) https://unstats.un.org/sdgs/report/2025/
3) https://dashboards.sdgindex.org/
4) https://dashboards.sdgindex.org/profiles/thailand/

ฉลากสิ่งแวดล้อมเป็นสัญลักษณ์ที่ช่วยให้ผู้บริโภคสามารถตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าและบริการที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยลง เป็นเหมือน “ภาษากลาง” ที่สื่อสารว่า สินค้านี้ดีต่อโลกกว่าสินค้าทั่วไป ในประเทศไทย ฉลากสิ่งแวดล้อมที่เราคุ้นเคยที่สุดคือ “ฉลากเขียว” ซึ่งดำเนินการโดย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) การรับรองฉลากเขียวไม่ได้พิจารณาเพียงคุณภาพสินค้า แต่ครอบคลุม ตลอดวัฏจักรชีวิตผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่การได้มาซึ่งวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง การใช้งาน ไปจนถึงการจัดการเมื่อหมดอายุการใช้งาน เพื่อให้มั่นใจว่าสินค้านั้นมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด

นอกจากผู้ผลิตแล้ว ผู้บริโภคเองก็มีบทบาทสำคัญ ทุกครั้งที่เราเลือกสินค้าฉลากเขียว เท่ากับเราสนับสนุนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อน เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) โดยเฉพาะ SDG 12 : การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน

สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ยังคงเดินหน้าพัฒนามาตรฐานและสร้างความร่วมมือกับทุกภาคส่วน เพื่อให้ฉลากเขียวเป็นสัญลักษณ์ที่ทั้งคนไทยและผู้บริโภคทั่วโลกเชื่อมั่น ดังนั้นวันฉลากสิ่งแวดล้อมโลก จึงเป็นมากกว่าวันรณรงค์ แต่คือโอกาสที่เราทุกคนจะร่วมกันเลือกทางเดินใหม่ที่เป็นมิตรกับโลก เพียงแค่เลือกสินค้าฉลากเขียวในชีวิตประจำวัน เราก็ได้ร่วมขับเคลื่อนอนาคตที่ยั่งยืน

ขณะที่บริษัทยักษ์ใหญ่ของสหรัฐเอง อย่าง Microsoft, Google และ Amazon ยังคงยืนยันเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่อไป เนื่องจากต้องแข่งขันในตลาดโลก นั่นจึงทำให้นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่านโยบายต่อต้านพลังงานสะอาดของประธานาธิบดีทรัมป์ อาจไม่ได้ส่งผลกระทบต่อทิศทางการลงทุนพลังงานสะอาดของโลกมากนัก เนื่องจากเทรนด์โลกยังคงให้ความสำคัญกับเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจก เพื่อลดปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่ทำให้เกิดภัยพิบัติที่รุนแรงขึ้น

ทิศทางลงทุนพลังงานสะอาดย้ายสู่เอเชีย

บทวิจัยของ Morgan Stanley มองว่า นโยบายด้านพลังงานสะอาดของทรัมป์ จะทำให้เม็ดเงินลงทุนกว่า 500,000 ล้านเหรียญสหรัฐ เคลื่อนย้ายออกจากสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะกองทุนรวมที่เน้นลงทุนด้านพลังงานสะอาดและความยั่งยืน ที่เริ่มเบนเข็มสู่ภูมิภาคเอเชีย ซึ่งจะกลายเป็นดาวรุ่ง เพราะหลายประเทศในเอเชียต่างกำลังเร่งพัฒนาแหล่งพลังงานหมุนเวียน เพื่อเพิ่มความมั่นคงด้านพลังงานสะอาดและลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล เช่น จีน ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้กำลังเร่งพัฒนาพลังงานลมนอกชายฝั่ง ข้อมูลจาก Global Wind Energy Council คาดการณ์ว่าภายในปี 2030 กำลังการผลิตพลังงานลมนอกชายฝั่งที่ดำเนินการในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกจะเพิ่มขึ้นหกเท่า รวมทั้งพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งเอเชียจะเป็นตลาดพลังงานแสงอาทิตย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยอินเดีย จีน และอินโดนีเซีย จะเป็นตลาดใหญ่ที่สุด 3 อันดับแรก เพื่อตอบสนองความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นทั่วโลก

ทั้งนี้ การแข่งขันด้านเทคโนโลยีสีเขียว โดยมีจีนเป็นผู้นำในที่ครองส่วนแบ่งตลาดแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า (EV) กว่าร้อยละ 60 ของโลก และควบคุมการผลิตแร่หายากที่สำคัญต่ออุตสาหกรรมพลังงานสะอาดถึงร้อยละ 80 ทำให้สหรัฐอเมริกาและยุโรปต้องเร่งหาพันธมิตรใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และนี่คือโอกาสของประเทศไทย ที่กำลังก้าวสู่การเป็นฐานผลิตหลักของรถยนต์ EV ที่มีค่ายรถยนต์จากประเทศต่าง ๆ เข้ามาตั้งฐานผลิต จากข้อมูลของบีโอไอ พบว่า ปัจจุบันมีโครงการผลิตรถยนต์ไฟฟ้ารวมทุกค่าย และทุกประเภท รวม 28 โครงการ 22 บริษัท มูลค่าลงทุนรวมประมาณ 78,000 ล้านบาท และมีกำลังการผลิตรวมกว่า 880,000 คัน

ไทยฮับพลังงานสะอาดในอาเซียน

ประเทศไทยดำเนินนโยบายสนับสนุนการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และตั้งเป้าหมายก้าวสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ในปี 2050 และปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ในปี 2065 เพื่อสร้างอุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำ ขณะที่แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของไทย ปี 2567 – 2580 (Power Development Plan หรือ PDP2024) ได้ตั้งเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาดเป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 เพื่อตอบโจทย์การเปลี่ยนผ่านไปสู่อุตสาหกรรมสีเขียว ปัจจุบันไทยมีการผลิตพลังงานสะอาดในประเทศ คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 26 ของกำลังการผลิตไฟฟ้ารวม และจากการจัดอันดับ SDG Index ในปี 2566 ที่ผ่านมา ไทยอยู่ที่อันดับ 43 ของโลก เป็นอันดับ 1 ในอาเซียน โดยได้คะแนนความก้าวหน้าในด้านพลังงานสะอาดสูงสุดในภูมิภาค

ความพร้อมด้านพลังงานสะอาด เป็นจุดแข็งที่โดดเด่นที่สุด ในการดึงดูดนักลงทุนต่างชาติให้มาลงทุนและตั้งฐานผลิตในประเทศไทย ในส่วนของหน่วยงานภาครัฐอย่างบีโอไอ ที่ให้การส่งเสริมการลงทุนก็มีประเภทกิจการส่งเสริมการลงทุนในด้านพลังงานสะอาด เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านของภาคอุตสาหกรรมไปสู่การลงทุนสีเขียว โดยให้ความสำคัญกับการสร้างระบบนิเวศเพื่อความยั่งยืนด้านพลังงาน เพิ่มความแข็งแกร่งให้ไทยสามารถพึ่งพาตัวเองได้ เพื่อลดความเสี่ยงในวิกฤตด้านพลังงานในอนาคต โดยสถิติการขอรับการส่งเสริมในกิจการพลังงานสะอาด นับตั้งแต่ปี 2558 – มีนาคม 2568 มีโครงการยื่นขอรับการส่งเสริมรวมกว่า 2,900 โครงการ รวมมูลค่ากว่า 560,000 ล้านบาท แบ่งตามประเภทกิจการ ดังนี้

– กิจการผลิตพลังงานไฟฟ้า หรือพลังงานไฟฟ้าและไอน้ำจากขยะ หรือเชื้อเพลิงจากขยะ มีจำนวนกว่า 80 โครงการ มูลค่าลงทุนกว่า 110,000 ล้านบาท

– กิจการผลิตพลังงานไฟฟ้า หรือพลังงานไฟฟ้าและไอน้ำจากพลังงานหมุนเวียน เช่น แสงอาทิตย์ ลม ชีวมวล ก๊าซชีวภาพ เป็นต้น มีจำนวนกว่า 2,800 โครงการ มูลค่าลงทุนกว่า 320,000 ล้านบาท

– กิจการผลิตพลังงานไฟฟ้า หรือพลังงานไฟฟ้าและไอน้ำจากพลังงานอื่น ๆ มีจำนวนกว่า 30 โครงการ มูลค่าลงทุนกว่า 120,000 ล้านบาท

นอกจากนี้ บีโอไอยังได้ส่งเสริมให้ผู้ประกอบการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต โดยหันมาใช้พลังงานทดแทน ตามมาตรการยกระดับอุตสาหกรรมสู่ Smart and Sustainable Industry โดยตั้งแต่ปี 2558 – มีนาคม 2568 มีจำนวนกว่า 2,400 โครงการ มูลค่ากว่า 220,000 ล้านบาท ถือเป็นการส่งเสริมการดำเนินธุรกิจสีเขียวตลอดห่วงโซ่อุปทานตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาส ลดความเสี่ยง และยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันของธุรกิจตอบโจทย์การดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน

• ปารีส 2024 ให้ความสำคัญกับการริเริ่มเพื่อหลีกเลี่ยงการปล่อยมลพิษทุกที่ที่เป็นไปได้ ผ่านการใช้สถานที่ที่มีอยู่ พลังงานหมุนเวียน และโซลูชันการขนส่งที่ยั่งยืน
• ปารีส 2024 มีเป้าหมายที่จะลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสำหรับการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่กรุงปารีสลงร้อยละ 50 โดยมุ่งเป้าไปที่การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่ารวม 1.75 ล้านตัน ถือเป็นการลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกในครั้งก่อน

กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เจ้าภาพมหกรรมกีฬาโอลิมปิก ครั้งที่ 33 ในปี 2024 หรือ “ปารีส 2024″ โดยมาพร้อมความพิเศษที่ไม่เหมือนใคร นั่นคือ ความพยายามด้านสิ่งแวดล้อม กับเป้าหมายที่ต้องการลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นจากการจัดการแข่งขัน โดยตั้งเป้าลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ลง 50% เมื่อเทียบกับปริมาณเฉลี่ยของการจัดงานโอลิมปิกครั้งก่อน อย่าง ลอนดอน 2012 และ ริโอ เดอ จาเนโร 2016 หรือลดเหลือ 1.75 ล้านตัน ซึ่งเป็นระดับที่น้อยกว่าการปล่อยคาร์บอนฟุตพริ้นท์จากโอลิมปิก โตเกียว 2021 (1.9 ล้านตัน) ที่เป็นการจัดงานในช่วงล็อคดาวน์ซึ่งไม่เปิดให้ผู้ชมเข้างาน

ความท้าทายของ ปารีส 2024 คือการพยายามจำกัดการปล่อยคาร์บอนที่มาจากสถานที่จัดการแข่งขัน และจำกัดปริมาณพื้นที่สูญเปล่าหลังจากพิธีปิด ซึ่งในอดีตการจัดมหหรรมกีฬาแต่ละครั้ง จะต้องมีโครงการก่อสร้างใหม่เพื่อสร้างสถานที่รองรับการจัดการแข่งขัน ไม่ว่าจะเป็น สนามแข่ง หมู่บ้านนักกีฬา และสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ซึ่งต้องใช้ทรัพยากรและพลังงานมหาศาล ทั้งวัสดุก่อสร้าง พลังงานต่างๆ ในขั้นตอนการก่อสร้าง รวมถึงพลังงานสำหรับแสงสว่าง การทำความร้อน การทำความเย็น ที่ใช้ภายในสถานที่เหล่านั้น

ลดการก่อสร้างใหม่ เน้นการใช้สถานที่ที่มีอยู่

หนึ่งในกลยุทธ์ที่สำคัญที่ถูกนำมาใช้ในการจัดเตรียมสถานที่ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าวคือ การที่ปารีส เลือกใช้สถานที่จัดการแข่งขันที่มีอยู่แล้ว โดยเน้นการรีโนเวท และการสร้างโครงสร้างพื้นฐานชั่วคราวที่เกี่ยวข้อง แทนการสร้างใหม่ ซึ่งแตกต่างออกไปจากการจัดมหกรรมกีฬาในอดีตที่ผ่านมา ที่มักจะเน้นการสร้างใหม่ โดยสถานที่เหล่านี้คิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 95% ของสถานที่จัดการแข่งขันทั้งหมด สิ่งนี้ช่วยลดความต้องการวัสดุก่อสร้าง และลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในขั้นตอนการก่อสร้าง นอกจากนี้ยังช่วยทำให้ไม่เกิดพื้นที่สูญเปล่า หลังพิธีปิดจะไม่มีภาพสถานที่จัดงาน หรือสนามแข่งถูกปล่อยทิ้งร้างเหมือนการจัดมหกรรมกีฬาโอลิมปิกในครั้งก่อนๆ

ก่อสร้างอย่างยั่งยืน

ในขณะที่การก่อสร้างสถานที่จัดการแข่งขันใหม่เพิ่มเติม ที่มีเพียง 5% อย่างเช่น หมู่บ้านนักกีฬา ก็เป็นโครงการก่อสร้างใหม่ที่เลือกใช้เทคโนโลยีการก่อสร้างแบบคาร์บอนต่ำ โดยใช้โครงไม้เป็นส่วนใหญ่ ใช้คอนกรีตคาร์บอนต่ำ และวัสดุรีไซเคิล เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกี่ยวข้องในการก่อสร้างลงได้เช่นกัน

นอกจากนี้วัสดุและอุปกรณ์ต่างๆ รวมถึงสถานที่ในโอลิมปิกครั้งนี้ จะถูกนำไปใช้ซ้ำหรือรีไซเคิลตามแนวทางความยั่งยืน ตัวอย่างเช่น โครงสร้างพื้นฐานชั่วคราว ซึ่งรวมถึงสถานที่จัดงาน 17 แห่ง วัสดุทั้งหมดจะถูกนำกลับมาใช้ใหม่ ปรับใช้ใหม่ หรือรีไซเคิลได้ วัสดุที่ได้จากการรื้อถอนถูกนำกลับมาใช้ใหม่ คอนกรีตจะได้รับการปรับสภาพใหม่เพื่อนำมาใช้ซ้ำในการก่อสร้างถนนและพื้นดิน และหลังการแข่งขันเสร็จสิ้น หมู่บ้านนักกีฬาจะถูกแปลงโฉมเป็นพื้นที่ชุมชนอเนกประสงค์ ที่มีบ้านใหม่มากกว่า 2,800 หลัง โดย 25% จากจำนวนนี้จะถูกนำไปใช้เป็นที่อยู่อาศัยทางสังคม และสิ่งอำนวยความสะดวกสาธารณะ ซึ่งจะประกอบด้วยศูนย์รับเลี้ยงเด็ก โรงเรียน สิ่งอำนวยความสะดวกด้านกีฬา และสถานีตำรวจ รวมถึงพื้นที่สีเขียว 6 เฮกตาร์ ซึ่งจะทำให้มั่นใจได้ว่ามรดกของโอลิมปิกครั้งนี้ จะเป็นผลประโยชน์ต่อชุมชนในระยะยาว และยังคงมีส่วนสนับสนุนเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมในท้องถิ่นต่อไป

การริเริ่มเพื่อบรรลุเป้าหมายด้านพลังงาน ด้วยพลังงานหมุนเวียน 100%

ปารีส 2024 ยังมุ่งมั่นที่จะใช้พลังงานหมุนเวียน 100% สำหรับการจัดการแข่งขัน โดยให้การรับรองว่า ไฟฟ้าทั้งหมดที่ใช้ระหว่างการแข่งขันมาจากพลังงานหมุนเวียน จากแหล่งผลิตพลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ 8 แห่งทั่วฝรั่งเศส ขณะที่หมู่บ้านนักกีฬา มีการติดตั้งระบบความร้อน-ความเย็นที่จ่ายพลังงานจากความร้อนใต้พิภพ ซึ่งช่วยลดความจำเป็นในการใช้เครื่องปรับอากาศได้อย่างมาก และศูนย์กีฬาทางน้ำ ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคาขนาดใหญ่ ที่ผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 20% ของความต้องการไฟฟ้าทั้งหมด

ปารีส 2024 มุ่งมั่นที่จะลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลให้เหลือน้อยที่สุด โดยสถานที่จัดงานทั้งหมดเชื่อมต่อกับเครือข่ายไฟฟ้าสาธารณะ ซึ่งช่วยลดความจำเป็นในการใช้เครื่องกำเนิดไฟฟ้าที่ก่อมลพิษ และในพื้นที่ห่างไกล จะใช้แบตเตอรีเคลื่อนที่และโซลูชันเชื้อเพลิงชีวภาพเป็นทางเลือก โดยเลือกใช้โซลูชันสำรองที่สร้างสรรค์อย่างเชื้อเพลิงชีวภาพ แบตเตอรี่ หรือไฮโดรเจน

การจัดการการเดินทางที่ยั่งยืน

อีกหนึ่งความท้าทายที่เกิดขึ้นในปารีส 2024 ที่ต้องเผชิญคือการจัดการการเดินทางของผู้ชม ซึ่งคาดว่าจะมีผู้ชมจากทั่วโลกหลายแสนคนเดินทางมาปารีสเพื่อชมการแข่งขัน การเดินทางนี้จะปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ปริมาณมาก เพื่อลดผลกระทบนี้ ปารีส 2024 ได้ทำงานร่วมกับผู้จัดหาการขนส่งเพื่อส่งเสริมตัวเลือกการขนส่งที่ยั่งยืน โดยสถานที่แข่งขันทั้งหมดจะต้องใช้ระบบขนส่งสาธารณะ รวมถึงมีที่จอดจักรยานชั่วคราว และใช้รถยนต์ไฟฟ้า หรือไฮโดรเจน 100% เพื่ออำนวยความสะดวกในระหว่างจัดการแข่งขัน

ผู้จัดงานได้ให้ความสำคัญกับการลดการปล่อยมลพิษที่เกี่ยวข้องกับการขนส่งสำหรับการแข่งขัน โดยเน้นที่ความใกล้ชิดระหว่างสถานที่จัดงานกับหมู่บ้านนักกีฬา สถานที่จัดงานทั้งหมดตั้งอยู่ในรัศมี 10 กม. ซึ่งช่วยลดเวลาเดินทางได้อย่างมาก และจัดให้สถานที่ทั้งหมดเชื่อมต่อกันด้วยระบบขนส่งสาธารณะ มีการปรับปรุงบริการขนส่งสาธารณะ โดยเพิ่มความจุ 15% ในระหว่างการแข่งขัน นอกจากนี้ ยังจัดให้มีบริการรถรับส่งสำหรับผู้ชมโดยเฉพาะสำหรับสถานที่ที่อยู่ห่างจากสถานีขนส่งสาธารณะ

มหกรรมกีฬาโอลิมปิก ปารีส 2024 มุ่งมั่นที่จะเป็นมากกว่าแค่การแข่งขันกีฬา แต่เป็นการแสดงให้โลกเห็นถึงศักยภาพของ “กีฬาสีเขียว” โดยมุ่งหวังสร้างแรงบันดาลใจให้กับการจัดงานมหกรรมกีฬาและกิจกรรมต่างๆ ทั่วโลก ให้คำนึงถึงสิ่งแวดล้อม และร่วมสร้างอนาคตที่ยั่งยืนต่อไป

รายงาน Electricity Mid-Year Update ของ International Energy Agency (IEA) คาดการณ์ว่าความต้องการไฟฟ้าทั่วโลกจะเพิ่มขึ้นประมาณ 4% ในปี 2024 เพิ่มขึ้นจาก 2.5% ในปี 2023 ถือเป็นอัตราการเติบโตต่อปีที่สูงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2007 และคาดว่าจะเติบโตต่อเนื่องในปี 2025 ที่ 4% เช่นกัน

พลังงานหมุนเวียนมาแรง แต่ถ่านหินยังไม่ลด

แหล่งพลังงานหมุนเวียนมีแนวโน้มเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในการผลิตไฟฟ้าทั่วโลกจะเพิ่มจาก 30% ในปี 2023 เป็น 35% ในปี 2025 และปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตจากพลังงานหมุนเวียนทั่วโลกในปี 2025 คาดว่าจะแซงหน้าถ่านหินเป็นครั้งแรก โดยคาดการณ์ว่าโซลาร์เซลล์เพียงอย่างเดียวจะตอบสนองความต้องการไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นทั่วโลกได้ประมาณครึ่งหนึ่งในช่วงปี 2024 และ 2025 และเมื่อรวมกับพลังงานลมแล้ว จะสามารถตอบสนองได้มากถึงสามในสี่

อย่างไรก็ตาม การผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินทั่วโลกไม่น่าจะลดลงในปีนี้ เนื่องจากความต้องการที่เพิ่มขึ้นอย่างมากในจีนและอินเดีย ส่งผลให้ปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) จากภาคพลังงานไฟฟ้าทั่วโลกทรงตัว โดยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อยในปี 2024 และลดลงในปี 2025

อย่างไรก็ตามยังคงมีความไม่แน่นอนอยู่มาก เช่น การผลิตไฟฟ้าพลังงานน้ำของจีนที่ฟื้นตัวอย่างรวดเร็วในช่วงครึ่งแรกของปี 2024 จากจุดที่เคยผลิตได้ต่ำสุดในปี 2023 หากแนวโน้มการเพิ่มขึ้นนี้ยังคงดำเนินต่อไปในช่วงครึ่งหลังของปี อาจส่งผลต่อการผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินลดลง และส่งผลให้ปริมาณการปล่อยมลพิษจากภาคพลังงานไฟฟ้าทั่วโลกในปี 2024 ลดลงเล็กน้อย

การขยายตัวของเศรษฐกิจ และ AI ดันความต้องการไฟฟ้าเพิ่มขึ้น

เศรษฐกิจหลักบางแห่งของโลกกำลังมีการใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยความต้องการในอินเดียคาดว่าจะพุ่งสูงถึง 8% ในปีนี้ เนื่องจากเศรษฐกิจที่ขยายตัวและคลื่นความร้อนที่รุนแรงขึ้น จีนยังมีแนวโน้มที่จะมีความต้องการไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างมากที่ระดับมากกว่า 6% อันเป็นผลมาจากการเติบโตในภาคบริการและภาคอุตสาหกรรมต่างๆ รวมถึงการผลิตเทคโนโลยีพลังงานสะอาด

ขณะที่ในสหรัฐอเมริกา แม้ปริมาณความต้องการไฟฟ้าจะลดลงในปี 2023 เนื่องจากสภาพอากาศที่ไม่ร้อนรุนแรงมากนัก แต่มีการคาดการณ์ว่าความต้องการไฟฟ้าจะกลับมาฟื้นตัวในปีนี้ที่ 3% เนื่องจากการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ ความต้องการระบบทำความเย็นที่เพิ่มขึ้น และภาคส่วนศูนย์ข้อมูลที่กำลังขยายตัว ซึ่งตรงกันข้ามกับสหภาพยุโรปที่จะเห็นการฟื้นตัวของความต้องการไฟฟ้าที่ค่อนข้างน้อย โดยคาดการณ์ว่าจะเติบโตเพียง 1.7% หลังจากหดตัวอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 2 ปี ท่ามกลางผลกระทบจากวิกฤตพลังงาน

นอกจากนี้ การใช้เครื่องปรับอากาศที่เพิ่มขึ้นทั่วโลกยังคงเป็นแรงขับเคลื่อนที่สำคัญของความต้องการไฟฟ้า รายงานพบว่า หลายภูมิภาคเผชิญกับคลื่นความร้อนรุนแรงในช่วงครึ่งปีแรกของปี 2024 ซึ่งส่งผลให้ความต้องการไฟฟ้าสูงขึ้น และระบบไฟฟ้าตึงตัว ขณะที่การเติบโตอย่างก้าวกระโดดของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ทำให้ศูนย์ข้อมูลของบริษัทเทคโนโลยีต่างๆ มีความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นมาก โดยรายงานเน้นย้ำถึงความไม่แน่นอนที่หลากหลายเกี่ยวกับความต้องการไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูล รวมถึงความเร็วในการปรับใช้ การใช้งาน AI ที่หลากหลายและขยายตัว

ทั้งนี้ การเติบโตของความต้องการไฟฟ้าสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทที่เพิ่มขึ้นของไฟฟ้าในเศรษฐกิจโลก และผลกระทบจากคลื่นความร้อนที่รุนแรง ซึ่งแม้พลังงานหมุนเวียนจะเติบโต แต่ยังต้องเร่งความเร็วเพื่อบรรลุเป้าหมายด้านพลังงานและสภาพภูมิอากาศ โดยจำเป็นต้องขยายการผลิตพลังงานสะอาดเพิ่มขึ้นและเสริมสร้างระบบไฟฟ้าเพื่อรองรับความต้องการไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น และข้อมูลปริมาณการใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลที่ถูกต้องจะมีความสำคัญต่อการวางแผนพลังงานในอนาคต

ที่มา: International Energy Agency (IEA)

พันธมิตรเชิงกลยุทธ์เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างต่อเนื่องในด้านเทคโนโลยี

ความร่วมมือครั้งนี้จะทำให้ทั้งสองบริษัททำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิดเพื่อบรรลุเป้าหมายร่วมกันในการ “ใช้พลังของเทคโนโลยีในการส่งเสริมพลังงานสะอาดให้เป็นแหล่งพลังงานหลักของโลก” การร่วมมือนี้จะมุ่งเน้นไปที่การกำหนดมาตรฐานและนวัตกรรมในอุตสาหกรรมพลังงานแสงอาทิตย์และการเก็บพลังงาน ทั้งสองบริษัทจะส่งเสริมคุณภาพ นวัตกรรม และความเป็นเลิศในอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง

นางสาวลู่ เหอเฟิง รองผู้จัดการทั่วไปของ Solis และนายหลี่ เว่ยชุน รองประธานฝ่ายบริการผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์กำลังของ TÜV Rheinland เป็นตัวแทนขององค์กรของตนในการลงนามข้อตกลงความร่วมมือเชิงกลยุทธ์นี้ พวกเขามีเป้าหมายร่วมกันในการส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนและมีคุณภาพสูงในอุตสาหกรรมพลังงานแสงอาทิตย์ นางสาวเหอเฟิงแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความร่วมมือนี้ว่า “Solis มุ่งมั่นในการผลิตผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัย มั่นคง และมีนวัตกรรมในระดับโลก ความร่วมมือนี้เป็นการยืนยันถึงความมุ่งมั่นของบริษัทและความทุ่มเทของทีมงานทั่วโลกในการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เรารอคอยที่จะร่วมกันส่งเสริมวิสัยทัศน์ของเราที่จะทำให้พลังงานสีเขียวกลายเป็นแหล่งพลังงานหลักของโลก”

การรับรอง VDE 4130: การนำเสนออย่างเป็นทางการสำหรับอินเวอร์เตอร์ขนาด 255kW สำหรับโรงไฟฟ้าขนาดยูทิลิตี้

ที่บูธของ Solis, TÜV Rheinland และทีมงานยูทิลิตี้ของ Solis ได้เฉลิมฉลองการมอบใบรับรอง VDE 4130 อย่างเป็นทางการสำหรับอินเวอร์เตอร์แรงดันสูง Solis-(215-255)K-EHV-5G-PLUS ซึ่งเป็นการรับรองที่สำคัญสำหรับการติดตั้งพลังงานแสงอาทิตย์ในเยอรมนีและหลายประเทศในยุโรป ซีรีส์นี้ของอินเวอร์เตอร์จะเพิ่มผลผลิตของโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์จากแผงโซลาร์เซลล์ที่มีประสิทธิภาพสูง รวมถึงแบบ bifacial และมีการออกแบบที่ไม่ต้องใช้ฟิวส์รวมถึงการป้องกัน IP66 อินเวอร์เตอร์นี้ยังมีคุณสมบัติ 14 MPPT/12 MPPT  โทโพโลยี ประสิทธิภาพสูงสุดถึง 99% และรองรับอัตราส่วน DC/AC ที่ 200%

นอกจากนี้ยังมีการจัดแสดงอินเวอร์เตอร์ขนาด 350k ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงถึง 99% มี MPPTs 12/16 ตัว, 32 อินพุต, กระแสสตริง 20A และรองรับอัตราส่วน DC/AC ที่ 150% โครงสร้างที่แข็งแรงของอินเวอร์เตอร์ทั้งสองรุ่นทำให้เหมาะสำหรับสภาพแวดล้อมที่ท้าทายซึ่งมักพบในโครงการระดับยูทิลิตี้ทั่วโลก

ความมั่นคงทางด้านพลังงาน, ค่าครองชีพ, และความปลอดภัยทางไซเบอร์เป็นประเด็นหลักในการสนทนา

จากการติดตั้ง DIY บนระเบียงและโซลูชั่นการจัดเก็บ C&I ไปจนถึงการรวมซอฟต์แวร์อัจฉริยะและการโต้วาทีด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ ทีมงานได้สนทนาหลากหลายด้านที่ครอบคลุมทุกภาคส่วนของพลังงานแสงอาทิตย์

ในงานนี้ Solis ได้เปิดตัวอินเวอร์เตอร์ระเบียงขนาดกะทัดรัดรุ่น S6-GR1P(0.8)K-UM ซึ่งออกแบบมาสำหรับตลาดเยอรมัน และได้รับการตอบรับอย่างดี อินเวอร์เตอร์นี้มีขนาดเล็กและเบาเหมือนหนังสือ ติดตั้งง่ายและเหมาะกับการกำหนดค่าของโมดูล PV ต่างๆ และการใช้งานหลายรูปแบบ เช่น ระเบียง ลานจอดรถ โรงรถ และโครงการกลางแจ้ง เป็นโซลูชั่นที่ใช้งานง่ายสำหรับการอยู่อาศัยอย่างยั่งยืน

อินเวอร์เตอร์ไฮบริดรุ่นใหม่ล่าสุดของ Solis ก็ได้รับความสนใจมากเช่นกัน ผู้เข้าชมได้เห็นรุ่น S6-EH3P(8-15)K-L, S6-EH3P(12-20)K-H, และรุ่นที่ทรงพลังอย่าง S6-EH3P(30-50)K-H อินเวอร์เตอร์เหล่านี้เข้ากันได้กับแบตเตอรี่จากแบรนด์ระดับโลกเช่น BYD, LG Energy Solutions, Dyness, และ Pylon Tech ทำให้ระบบมีความยืดหยุ่นและช่วยให้ผู้ใช้และธุรกิจประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน

นอกจากตัวอินเวอร์เตอร์ที่ได้รับความสนใจอย่างมากแล้ว แพลตฟอร์มการติดตั้งและการตรวจสอบออนไลน์ SolisCloud ก็ถูกนำมาแสดงด้วยเช่นกัน แพลตฟอร์มนี้ช่วยให้ผู้ติดตั้ง, ผู้ให้บริการ O&M, และเจ้าของระบบสามารถจัดการการติดตั้ง Solis ได้อย่างราบรื่น การวินิจฉัยขั้นสูงช่วยหาข้อบกพร่องในระดับสตริงเพื่อการแก้ไขปัญหาที่แม่นยำและลดเวลาหยุดทำงาน ระบบหลายระบบสามารถจัดการได้ทั้งในบ้าน, เชิงพาณิชย์, และโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ เจ้าของระบบได้รับประโยชน์จากการเห็นผลกระทบด้านความยั่งยืนของการลงทุนของตนผ่านข้อมูลที่แสดง เช่น การลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน จำนวนต้นไม้ที่ปลูกเทียบเท่า ผลผลิตของระบบ และรายได้ SolisCloud มีความปลอดภัยทางไซเบอร์ตามมาตรฐานของกฎหมาย Product Security and Telecommunications Infrastructure (PSTI) ทำให้มั่นใจได้ว่าข้อมูลของลูกค้าจะถูกปกป้องและปลอดภัย

เกี่ยวกับ Solis

Ginlong (Solis) Technologies (รหัสหุ้น: 300763.SZ) ก่อตั้งขึ้นในปี 2005 เป็นหนึ่งในผู้ผลิตอินเวอร์เตอร์ PV แบบสตริงที่มีประสบการณ์และใหญ่ที่สุดในโลก บริษัทนำเสนอผลิตภัณฑ์ภายใต้แบรนด์ Solis ซึ่งใช้เทคโนโลยีอินเวอร์เตอร์แบบสตริงที่เป็นนวัตกรรมเพื่อให้ได้ความน่าเชื่อถือระดับหนึ่งที่ผ่านการรับรองภายใต้มาตรฐานสากลที่เข้มงวดที่สุด ด้วยเครือข่ายโลจิสติกส์ทั่วโลก ความสามารถด้านการวิจัยและพัฒนาระดับโลก และความสามารถในการผลิต

Ginlongปรับแต่งอินเวอร์เตอร์ของตนให้เหมาะสมกับตลาดในแต่ละภูมิภาค ให้บริการและสนับสนุนลูกค้าด้วยทีมงานผู้เชี่ยวชาญท้องถิ่น

For more, visit: Solis – Global Manufacturer of Solar & Energy Storage Solutions

TÜV Rheinland เป็นผู้นำระดับโลกในการให้บริการทดสอบและรับรองสำหรับพลังงานแสงอาทิตย์และผลิตภัณฑ์ธุรกิจอื่นๆ บริษัทนี้มีประสบการณ์กว่า 30 ปีและมีเครือข่ายที่เป็นเอกลักษณ์ทั่วโลกที่รองรับด้วยนักวิชาการมากกว่า 250 คน เพื่อให้บริการอย่างมืออาชีพสำหรับภูมิภาคระหว่างประเทศต่างๆ

นอกจากการรับรองจาก CBTL, CNAS, NRTL, DAkkS, TAF และ CGC แล้ว TÜV Rheinland ยังมีศูนย์การประเมินพลังงานแสงอาทิตย์ 6 แห่งที่มีความสามารถและกำลังการทดสอบที่แข็งแกร่งที่สุดในจีนแผ่นดินใหญ่, ไต้หวัน, เยอรมนี, สหรัฐอเมริกา, ญี่ปุ่น และอินเดีย

อุปกรณ์อัตโนมัติขั้นสูงทั้งหมดของบริษัทสามารถให้บริการทดสอบอย่างรวดเร็ว, มีประสิทธิภาพ และเป็นมืออาชีพในท้องถิ่น