แต่ในความเป็นจริง ตัวเลข “60 องศา” ที่ถูกพูดถึงนั้น ไม่ใช่อุณหภูมิของอากาศที่วัดได้ด้วยเครื่องมือ หากเป็นค่าที่เรียกว่า “ดัชนีความร้อน” หรือ Heat Index ซึ่งสะท้อน “อุณหภูมิที่ร่างกายมนุษย์รู้สึก” ภายใต้เงื่อนไขของอุณหภูมิอากาศและความชื้นสัมพัทธ์ที่ทำงานร่วมกัน

Heat Index ตัวชี้วัดความเสี่ยงที่มากกว่าอุณหภูมิ

เพราะการรับรู้ว่าร้อนหรือเย็น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวเลขอุณหภูมิเพียงอย่างเดียว หากแต่เป็นกระบวนการที่สมองตีความจากสัญญาณของประสาทสัมผัส เมื่อร่างกายพยายามระบายความร้อนผ่านเหงื่อ แต่ความชื้นในอากาศกลับสูงจนทำให้เหงื่อระเหยได้ยาก ความร้อนจึงสะสมอยู่ในร่างกายมากขึ้น ส่งผลให้เรารู้สึกร้อน “เกินกว่าความเป็นจริง” ที่เครื่องวัดอุณหภูมิแสดงไว้

ข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยา กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือกระทรวงดีอี ยืนยันว่า กระแสข่าวเรื่องดัชนีความร้อนแตะ 60 องศาเซลเซียสนั้นเป็น “ข่าวจริง” โดยชี้ว่า “Heat Index เป็นตัวชี้วัดที่สะท้อนความเสี่ยงต่อสุขภาพได้ดีกว่าอุณหภูมิทั่วไป ยิ่งความชื้นสูงเท่าไร ร่างกายก็ยิ่งรู้สึกร้อน อึดอัด และเสี่ยงต่อภาวะอันตรายจากความร้อนมากขึ้นเท่านั้น ส่งผลให้ตัวเลขที่ดูเหมือนเป็นเพียง “ความรู้สึก” อาจเป็นสัญญาณเตือนที่จริงจังต่อสุขภาพของผู้คน โดยเฉพาะในสภาพอากาศแบบร้อนชื้นอย่างประเทศไทย

เปิดสถิติผู้ป่วย Heat Stroke ในไทยปี 2568

นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า ในปี 2568 พบผู้ป่วยโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อน 182 ราย โดยส่วนใหญ่เป็นเพศชาย 59.3% พบมากในวัยทำงานอายุระหว่าง 15-34 ปี จำนวน 78 ราย และผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 29 ราย โดยเป็นผู้ที่ทำงานกลางแจ้งกว่า 53.3% โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่มีภาวะเพลียแดดมากที่สุด 62 ราย รองลงมาคือเป็นลมแดดจากความร้อนถึง 26 ราย และโรคลมร้อน (Heat Stroke) พบถึง 17 ราย ของผู้ป่วยทั้งหมด ทั้งนี้ ผู้เสียชีวิตจาก Heat Stroke ส่วนใหญ่มักมีโรคประจำตัวร่วมด้วย 24% เช่น โรคความดันโลหิตสูง และเบาหวาน รวมถึงมีพฤติกรรมเสี่ยงจากการดื่มสุรา โดยกว่า 67% พบว่าเป็นการเสียชีวิตกลางแจ้ง พบมากสุดในเดือนเมษายนถึง 57% ซึ่งเป็นเดือนที่มีอุณหภูมิสูงถึง 41 องศาเซลเซียส

ร้อนระดับไหน เริ่มอันตรายถึงชีวิต?

คำตอบอาจไม่ใช่ตัวเลขอุณหภูมิที่เราคุ้นเคย แต่คือ “จุดที่ร่างกายไม่สามารถระบายความร้อนได้อีกต่อไป” ซึ่งภาวะที่อันตรายที่สุดจากอากาศร้อนคือ “โรคลมร้อน” หรือ Heat Stroke ซึ่งมักเกิดขึ้นเมื่อร่างกายเผชิญกับความร้อนสะสมในระดับสูง โดยเฉพาะเมื่ออุณหภูมิแกนกลางร่างกายสูงเกิน 40 องศาเซลเซียส ไม่ว่าจะมาจากอุณหภูมิอากาศที่สูงจัด หรือดัชนีความร้อน (Heat Index) ที่พุ่งขึ้นจากความชื้นในอากาศร่วมด้วย

“ในภาวะปกติ ร่างกายมนุษย์จะระบายความร้อนผ่านการขับเหงื่อ แต่เมื่อความชื้นสูง เหงื่อจะระเหยได้ยาก กลไกระบายความร้อนจึง “ล้มเหลว” ส่งผลให้อุณหภูมิในร่างกายเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จนกระทบต่อระบบสำคัญ โดยเฉพาะสมอง หัวใจ และระบบไหลเวียนโลหิต”

สัญญาณเตือน “ฮีทสโตรก” ภัยร้อนที่เริ่มจากอาการเล็กน้อย

สัญญาณเตือนของฮีทสโตรก ไม่ได้มีแค่ “ร้อน” แต่คือความผิดปกติของทั้งร่างกาย ได้แก่ ตัวร้อนจัด ผิวหนังแดงและแห้ง (ไม่มีเหงื่อ) เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ใจสั่น อ่อนเพลียอย่างรุนแรง ไปจนถึงอาการทางระบบประสาท เช่น พูดจาสับสน ชัก หรือหมดสติ ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์

สิ่งที่น่ากังวลคือ หลายคนมักมองข้ามสัญญาณเริ่มต้น เช่น หน้ามืด เหนื่อยผิดปกติ หรือปวดศีรษะ โดยคิดว่าเป็นเพียงอาการจากอากาศร้อนทั่วไป ทั้งที่อาจเป็น “ระยะก่อนลมร้อน” (Heat Exhaustion) ซึ่งหากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจลุกลามไปสู่ Heat Stroke ได้ในเวลาไม่นาน

ขั้นตอนปฐมพยาบาลเบื้องต้น เมื่อพบผู้มีอาการฮีทสโตรก

นายแพทย์มณเฑียร กล่าวว่า ในสถานการณ์ที่พบผู้มีอาการเข้าข่าย ควรรีบนำตัวเข้าสู่ที่ร่มหรือที่เย็น คลายเสื้อผ้า ใช้น้ำเย็นประคบตามร่างกาย และรีบนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด หรือโทรแจ้งสายด่วนฉุกเฉิน 1669 เพราะทุกนาทีมีความสำคัญต่อการลดความเสียหายของอวัยวะภายใน

สำหรับวิธีการปฐมพยาบาลเบื้องต้น ขั้นตอนแรกควรให้ผู้ป่วยนอนราบ คลายเสื้อผ้าให้หลวม ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นเช็ดตามตัว ซอกคอ รักแร้ และศีรษะ พร้อมใช้พัดลมเป่าระบายความร้อน แต่หากผู้ป่วยหมดสติ ให้จับนอนตะแคงเพื่อป้องกันไม่ให้โคนลิ้นอุดตันทางเดินหายใจ และรีบนำตัวส่งโรงพยาบาลทันที

7 วิธีรับมือความร้อนจากดัชนีที่เพิ่มสูงขึ้น

ในช่วงเดือนเมษายน 2569 นี้ ค่าดัชนีความร้อนที่สูงมากขึ้น จะส่งผลกระทบต่อประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง (ผู้สูงอายุ เด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยเรื้อรัง คนทำงานกลางแจ้ง ผู้ที่มีภาวะอ้วน ผู้ป่วยจิตเวช รวมถึง ผู้ป่วยพิษสุราเรื้อรัง) จึงควรดูแลสุขภาพและป้องกันอันตรายจากความร้อนอย่างสม่ำเสมอ ดังนี้

1. ติดตามข่าวพยากรณ์อากาศ และค่าดัชนีความร้อน หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในช่วงที่อากาศร้อนจัด โดยเฉพาะช่วง 13.00-16.00 น.
2. ดื่มน้ำสะอาดอย่างน้อย 6-8 แก้วต่อวัน โดยไม่ต้องรอให้กระหายน้ำ
3. งดดื่มแอลกอฮอล์ เครื่องดื่มที่มีปริมาณน้ำตาลสูง เช่น น้ำหวาน น้ำอัดลม เป็นต้น
4. สวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี สวมหมวก และใช้ร่มกันแดด
5. ผู้รับประทานยาบางชนิด เช่น ยาลดความดันโลหิต ยาแก้คัดจมูก ยาขับปัสสาวะ ยารักษาจิตเวช ควรสังเกตอาการตนเอง เพราะยาอาจมีผลต่อการควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย
6. ผู้ที่ทำงานหรือออกกำลังกายกลางแจ้ง ควรทำกิจกรรมเป็นกลุ่ม เพื่อช่วยสังเกตอาการผิดปกติ
7. ผู้สูงอายุควรดื่มน้ำบ่อย ๆ พักผ่อนให้เพียงพอ อยู่ในสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก เลี่ยงการอยู่กลางแจ้งในช่วงที่อากาศร้อนจัด

ที่มา : กรมอุตุนิยมวิทยา, กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม

หัวใจสำคัญของโมเดลดังกล่าวเริ่มต้นตั้งแต่ “ต้นน้ำ” ผ่านการส่งเสริมเกษตรกรให้ปลูกยูคาลิปตัสในรูปแบบเกษตรพันธสัญญา (Contract Farming) ซึ่งช่วยสร้างรายได้เสริมจากพื้นที่ว่างหรือพื้นที่ที่ไม่เหมาะกับพืชหลัก เช่น ข้าวหรือพืชไร่ทั่วไป โมเดลนี้ไม่ได้มุ่งเพียงเพิ่มผลผลิตวัตถุดิบ แต่ยังสร้างความมั่นคงทางรายได้ให้เกษตรกรในระยะยาว และลดแรงกดดันต่อทรัพยากรป่าไม้ธรรมชาติ

พัฒนา ‘ไม้ปลูก’ สู่ต้นกระดาษ วางรากฐานคุณภาพตั้งแต่ต้นน้ำ

จตุพร ดำเนินชาญวนิชย์ กรรมการบริหาร บริษัท ดั๊บเบิ้ล เอ (1991) จำกัด (มหาชน) เปิดเผยว่า บริษัทฯ ใช้แนวทาง “ไม้ปลูก” (Planted Forest) แทนการใช้ไม้จากป่าธรรมชาติอย่างสิ้นเชิง พร้อมลงทุนด้านวิจัยและพัฒนา (R&D) อย่างต่อเนื่อง เพื่อปรับปรุงสายพันธุ์ยูคาลิปตัสให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ในไทย โดยต่อยอดจากสายพันธุ์ต้นแบบจากออสเตรเลีย ฟินแลนด์ และกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวีย ปัจจุบันมีการพัฒนาสายพันธุ์มากกว่า 2,500 สายพันธุ์ จนเกิดเป็น “ต้นกระดาษ” (Purpose-Grown Paper-Tree) ที่สามารถเติบโตได้ภายใน 5–7 ปี และให้เส้นใยที่มีความหนาแน่นและสม่ำเสมอสูง

Integrated Mill หัวใจควบคุมคุณภาพโรงงานกระดาษ

จากต้นน้ำ โมเดลธุรกิจถูกออกแบบให้เชื่อมโยงสู่ “กลางน้ำและปลายน้ำ” ผ่านการดำเนินงานแบบครบวงจร (Integrated Value Chain) ซึ่งทำให้บริษัทฯ สามารถควบคุมคุณภาพได้ในทุกขั้นตอน ตั้งแต่วัตถุดิบไปจนถึงผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป แนวคิดนี้ถูกถ่ายทอดลงสู่การพัฒนาโรงงานในรูปแบบ Integrated Mill ภายในสวนอุตสาหกรรม 304 จังหวัดปราจีนบุรี บนพื้นที่กว่า 650 ไร่ โดยภายในประกอบด้วยโรงงานผลิตเยื่อกระดาษ 2 โรง กำลังการผลิตรวม 590,000 ตันต่อปี และโรงงานผลิตกระดาษ 4 โรง กำลังการผลิตรวม 745,000 ตันต่อปี

“ความยั่งยืนสำหรับเรา ไม่ใช่สิ่งที่แยกออกจากธุรกิจ แต่เป็นวิธีคิดตั้งแต่ต้นน้ำที่ทำให้การเติบโตเกิดขึ้นอย่างสมดุล ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม คุณภาพของ Double A ไม่ได้เริ่มที่เครื่องจักร แต่เริ่มตั้งแต่วัตถุดิบ และถูกส่งต่อผ่านทั้งระบบการผลิต” จตุพร กล่าว

โมเดลหลักของ Double A “ไม่มีของเสีย มีแต่ทรัพยากร”

จตุพร กล่าวว่า จุดเด่นสำคัญของระบบนี้คือการ “เชื่อมกระบวนการเข้าด้วยกันโดยตรง” เช่น การส่งเยื่อกระดาษในรูปแบบ “เยื่อเปียก” ผ่านท่อไปยังโรงกระดาษทันที โดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนการอบแห้งและนำกลับมาใช้งานใหม่แบบโรงงานทั่วไป วิธีนี้ช่วยลดการใช้พลังงานลง และเพิ่มประสิทธิภาพของทั้งระบบ

ทั้งนี้ โมเดลดังกล่าวยังได้รับการต่อยอดไปสู่ Circular Economy อย่างเต็มรูปแบบ โดยยึดหลัก “ไม่มีของเสีย มีแต่ทรัพยากรที่ยังไม่ถูกใช้” ทุกส่วนของต้นไม้ถูกนำมาใช้ประโยชน์ ลำต้นใช้ผลิตเยื่อกระดาษ ขณะที่เปลือกไม้ กิ่ง ใบ และเศษไม้ ถูกนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงชีวมวลในโรงไฟฟ้า ส่วนของเหลวจากกระบวนการผลิต เช่น ลิกนินและน้ำยางไม้ ถูกนำกลับมาใช้เป็นพลังงาน ขณะที่สารเคมีและน้ำในระบบสามารถรีไซเคิลกลับมาใช้ใหม่ได้มากกว่า 90%

กักเก็บ หมุนเวียน และต่อยอด พัฒนาโครงสร้างพลังงานสะอาด

ขณะที่ระบบการจัดการน้ำก็ถือเป็นอีกองค์ประกอบที่สำคัญ โดยบริษัทฯ มีอ่างเก็บน้ำขนาดประมาณ 1,200 ไร่ ความจุราว 35 ล้านลูกบาศก์เมตร สำหรับกักเก็บน้ำฝนในฤดูน้ำหลาก เพื่อนำมาใช้ในกระบวนการผลิต และผ่านการบำบัดก่อนหมุนเวียนกลับไปใช้ในแปลงเพาะชำต้นกระดาษ สร้างระบบปิดที่ลดการใช้ทรัพยากรจากภายนอก พร้อมขยายแนวทางความยั่งยืนไปสู่ภาคพลังงานและโลจิสติกส์ ผ่านการลงทุนในพลังงานสะอาด ทั้งโครงการโซลาร์ฟาร์มลอยน้ำที่มีกำลังการผลิตรวมกว่า 157 เมกะวัตต์ รวมถึงการติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนอ่างเก็บน้ำ (Floating Solar) ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พื้นที่ และลดการระเหยของน้ำ

ยกระดับโลจิสติกส์คาร์บอนต่ำ ด้วย EV Truck ตั้งเป้าลด CO₂ ถึง 25%

ในด้านโลจิสติกส์ บริษัทนำรถบรรทุกไฟฟ้า (EV Truck) มาใช้แล้วมากกว่า 200 คัน โดยใช้ไฟฟ้าที่ผลิตได้เองจากพลังงานหมุนเวียน ส่งผลให้สามารถลดต้นทุนพลังงานและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยกระดาษ 1 รีม สามารถช่วยดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ได้ประมาณ 12.5 กิโลกรัม พร้อมตั้งเป้าลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ลง 25% ภายในปี 2030 (เทียบกับฐานปี 2021) ซึ่งปัจจุบันทำได้เกินเป้าหมายแล้ว และยังเดินหน้าสู่ Carbon Neutral ในปี 2040 และ Net Zero ภายในปี 2050

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญของการเปลี่ยนผ่านสู่ EV อยู่ที่โครงสร้างพื้นฐานด้านสถานีชาร์จ บริษัทจึงลงทุนพัฒนาเครือข่ายสถานีชาร์จด้วยตนเอง โดยเริ่มจากศูนย์กลางการดำเนินงานและขยายออกไปตามเส้นทางโลจิสติกส์ ปัจจุบันมีการติดตั้งสถานีชาร์จแล้ว 9 สถานี และมีแผนขยายเพิ่มเติม รวมถึงการเปิดให้พันธมิตรในพื้นที่ใกล้เคียงสามารถใช้งานร่วมกัน เพื่อเร่งการเปลี่ยนผ่านในระดับอุตสาหกรรม

กระดาษคือปลายทาง ต่อจิ๊กซอว์ธุรกิจ beyond paper

สามารถ ประจวบสุข รองกรรมการผู้จัดการใหญ่กลุ่มโรงงาน กล่าวว่า สำหรับ Double A “กระดาษ” เป็นเพียงปลายทางของกระบวนการทั้งหมด โดยคุณภาพเริ่มต้นตั้งแต่วัตถุดิบ เส้นใยจากต้นกระดาษมีความหนาแน่นสูงถึง 30 ล้านเส้นใยต่อกรัม ทำให้ได้กระดาษที่มีความเรียบและรองรับงานพิมพ์ที่ต้องการความแม่นยำสูง ปัจจุบันบริษัทฯ ส่งออกไปกว่า 130 ประเทศทั่วโลก และวางตำแหน่งสินค้าในตลาดระดับพรีเมียม

แม้ว่าปัจจุบันแนวโน้มการใช้กระดาษในหลายประเทศจะลดลงตามการเติบโตของดิจิทัล แต่ยังมีอีกหลายประเทศที่ยังต้องพึ่งพากระดาษในชีวิตประจำวัน บริษัทฯ จึงปรับกลยุทธ์โดยเพิ่มสัดส่วนการส่งออกเป็น 80% และจำหน่ายในประเทศ 20% เพื่อกระจายความเสี่ยง

“ในระยะยาว บริษัทฯ มองโอกาสในการต่อยอดเยื่อกระดาษไปสู่ผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น บรรจุภัณฑ์ และเส้นใยสำหรับสิ่งทอ ซึ่งจะช่วยขยายขอบเขตของธุรกิจให้มากกว่ากระดาษแบบดั้งเดิม” สามารถ กล่าว

รศ.ดร.สิงห์ อินทรชูโต Chief of NEXTOPIA ที่ปรึกษาออกแบบโครงการ เปิดเผยวิสัยทัศน์ในการพัฒนา “NEXTOPIA” ว่า แนวคิดเริ่มต้นมาจากคำถามสำคัญต่อบทบาทของห้างสรรพสินค้าในโลกอนาคต โดยเฉพาะ “The World” ในฐานะศูนย์การค้าอย่างสยามพารากอน ว่าจะสามารถขับเคลื่อนโลกให้ดีขึ้นได้อย่างไร

รศ.ดร.สิงห์ ระบุว่า โลกอนาคตไม่ใช่ภาพที่สวยหรูอย่างที่หลายคนคาดหวัง เนื่องจากปัจจุบัน เรากำลังเผชิญปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ทวีความรุนแรง และทรัพยากรธรรมชาติที่ลดลง

จากโจทย์ดังกล่าว ผู้บริหารจึงตั้งคำถามร่วมกันว่า “Next Step” หรือก้าวต่อไปของโลกควรเป็นอย่างไร ในมุมมองของห้างสรรพสินค้า และจุดแข็งที่แท้จริงของพื้นที่ลักษณะนี้คืออะไร แม้คำตอบจะไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะการสร้างโลกใหม่ที่ผสานทั้งเทคโนโลยี AI ความยั่งยืน และนวัตกรรมต่าง ๆ เข้าด้วยกัน ยังเป็นเรื่องที่ไกลตัวและต้องใช้งบประมาณมหาศาล

นั่นจึงเป็นที่มาของการถือกำเนิด “NEXTOPIA” พื้นที่ที่เกิดจากความร่วมมือของหลากหลายองค์กร เพื่อร่วมกันคิด ร่วมกันทดลองว่า ปัจจุบันเรามีแนวคิด เทคโนโลยี และแนวทางการวางแผนอะไรบ้าง ที่สามารถนำมาประกอบร่างเป็นภาพของโลกอนาคตได้จริง

สำหรับ การพัฒนา NEXTOPIA ใช้เวลายาวนานกว่าการพัฒนาห้างสรรพสินค้าทั่วไปอย่างมาก เนื่องจากระหว่างกระบวนการคิดและออกแบบ มีเทคโนโลยีใหม่ ๆ เกิดขึ้นตลอดเวลา ทำให้ต้องมีการทบทวน ปรับเปลี่ยน และย้อนกลับมาคิดใหม่ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ซึ่งต่างจากบางโครงการที่ผูกติดกับ TOR ซึ่งเมื่อเดินหน้าไปแล้วไม่สามารถปรับแก้ได้ ส่งผลให้เกิดความล้าสมัยในระยะยาว

“NEXTOPIA ไม่ควรเป็นแบบนั้น ทุกช่วงเวลาต้องทันสมัย และเปิดรับการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ” พร้อมชี้ว่า โครงการนี้ถูกออกแบบให้เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ด้านความยั่งยืน (Sustainability) ที่ไม่สิ้นสุด เพราะเทคโนโลยีและองค์ความรู้ใหม่ ๆ จะเกิดขึ้นตลอดเวลา

ทั้งนี้ NEXTOPIA ไม่ได้จบลงเพียงวันที่เปิดตัว หากใครมีไอเดียใหม่ สามารถนำเสนอและเข้ามาร่วมสร้างได้อย่างต่อเนื่อง โดยตลอดระยะเวลากว่า 1 เดือนหลังเปิดให้บริการ มีผู้ให้ความสนใจเข้ามาเยี่ยมชมเฉลี่ยวันละ 12,000–13,000 คน นั้นคือภาพสะท้อนให้เห็นว่ามีคนจำนวนมากที่ให้ความสำคัญและใส่ใจประเด็นสิ่งแวดล้อมอย่างจริงจัง

ในเชิงการออกแบบ รศ.ดร.สิงห์ฯ ยังได้ชูแนวคิดไปถึงรายละเอียดการมาเยือน “NEXTOPIA” ตั้งแต่ช่วงก้าวออกจากลิฟต์ ว่าควรเปิดพื้นที่อย่างไร แทนที่จะเป็นพื้นที่กว้างโล่ง กลับเลือกออกแบบเป็นทางเดินแคบ ๆ เพื่อสร้างอารมณ์และความรู้สึกเหมือนเรากำลังเดินผ่านประตูสู่โลกอีกมิติหนึ่ง ไปสู่อนาคตที่เหนือจินตนาการ

สำหรับ NEXTOPIA พื้นที่แห่งการเรียนรู้และทดลองโลกอนาคต เปิดประสบการณ์รูปแบบใหม่ที่ผสานนวัตกรรม เทคโนโลยี และความยั่งยืนเข้าไว้ด้วยกันอย่างสร้างสรรค์ ผู้เข้าชมจะได้สัมผัสกิจกรรมหลากหลายที่ชวนตั้งคำถามกับโลกใบเดิม พร้อมค้นหาคำตอบว่า “เราจะมีชีวิตที่ดีขึ้นได้อย่างไร โดยไม่ทำร้ายโลก”

หนึ่งในไฮไลต์สำคัญคือ The Globe พื้นที่ที่เปิดโอกาสให้โลกได้เล่าเรื่องของตัวเองแบบเรียลไทม์ ผ่านข้อมูลดาวเทียมล่าสุดจาก NASA และ GISTDA ถ่ายทอดภาพสถานการณ์โลกและการเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเข้าใจง่าย ลึกซึ้ง และทันเหตุการณ์ ภายใต้ความร่วมมือของ NEXTOPIA และ Plan B Media

ถัดมาคือ Talk to Our World กิจกรรมที่ชวนทุกคนร่วม “พูดถึงโลกที่ดีกว่า” ในมุมมองของตัวเอง ผ่านการบันทึกเสียงและสนทนากับระบบปัญญาประดิษฐ์จาก Microsoft Azure โดยเสียงของผู้ร่วมกิจกรรมจะถูกนำไปรวมเป็น “พลังเสียงแห่งอนาคต” สะท้อนความคิดและความหวังของผู้คนต่อโลกใบนี้

อีกหนึ่งจุดเด่นคือ The Kinetic Floor พื้นอัจฉริยะฝีมือคนไทย ที่เปลี่ยนทุกการเคลื่อนไหว ไม่ว่าจะเป็นการเดิน วิ่ง หรือกระโดด ให้กลายเป็นพลังงานไฟฟ้า นับเป็นครั้งแรกในประเทศไทย จากความร่วมมือของ Bangkok Cable, NEXTOPIA และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

ผู้เข้าชมยังจะได้สัมผัสความเย็นสบายอย่างยั่งยืนกับ The Cooling Waterfall นวัตกรรมน้ำตกประหยัดพลังงาน ความสูงกว่า 16 เมตร เชื่อมต่อพื้นที่ 3 ชั้นใจกลาง NEXTOPIA ด้วยระบบ Radiant Cooling ที่คงอุณหภูมิน้ำไว้ที่ 15 องศาเซลเซียส สร้างสภาวะเย็นสบายโดยใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

ด้านอาหารและการเกษตร นำเสนอผ่าน The Vertical Farm ฟาร์มผักแนวตั้งใจกลางเมือง ครั้งแรกในไทยที่เปิดโอกาสให้ผู้มาเยือนได้ร่วมปลูก เก็บ และลิ้มรสผักที่ปลูกเอง เชื่อมโยงแนวคิดอาหารยั่งยืนเข้ากับวิถีชีวิตเมืองอย่างเป็นรูปธรรม

นอกจากนี้ NEXTOPIA ยังซ่อน “โครงสร้างพื้นฐานเพื่อความยั่งยืน” ไว้ทั่วทั้งอาคาร ไม่ว่าจะเป็นพลังงานสะอาดจากแผงโซลาร์เซลล์ ระบบอากาศบริสุทธิ์ระดับห้องปลอดเชื้อ เทคโนโลยีพื้นเย็นแบบ Radiant Cooling สีปลอดสารพิษ วัสดุอัปไซเคิล งานศิลปะจากขยะทะเล ไปจนถึงแสงธรรมชาติจากเพดานโปร่งแสงที่ช่วยลดการใช้พลังงาน

ในมิติไลฟ์สไตล์ NEXTOPIA ยังนำเสนอการกิน การช้อป และการใช้ชีวิตอย่างมีความหมาย คัดสรรอาหารที่สนับสนุนวัตถุดิบท้องถิ่น สร้างรายได้อย่างยั่งยืนให้เกษตรกร พร้อมพื้นที่ช้อปปิ้งสินค้ารักษ์โลกจากแบรนด์ไทยและนานาชาติ ที่เปลี่ยนทุกการจับจ่ายให้กลายเป็นการลงมือทำเพื่อโลก

ทั้งหมดนี้ทำให้ NEXTOPIA คือ “พื้นที่มีชีวิต” ที่ชวนให้ผู้คนมองเห็นอนาคตใกล้ตัวกว่าที่คิด และเริ่มต้นเปลี่ยนโลกได้ตั้งแต่ก้าวแรกที่เดินเข้าไป

พบกับ NEXTOPIA ได้ที่ สยามพารากอน ชั้น 5

20 ปีฝุ่น PM2.5 กับทางตันนโยบาย

พงศ์ภรณ์ อนุสกุลโรจน์ กรรมการสภาลมหายใจกรุงเทพฯ กล่าวในการประชุมวิชาการเครือข่ายส่งเสริมการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืนแห่งประเทศไทยประจำปี 2568 ว่า ประเทศไทยได้เข้าสู่ฤดูฝุ่น PM2.5 อย่างเป็นทางการอีกครั้ง โดยข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขระบุว่า ในปี 2566 มีประชาชนเข้ารับการรักษาที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 มากกว่า 10 ล้านคน แม้ในเชิงการแพทย์จะยังไม่สามารถระบุได้อย่างชัดเจนว่าการเจ็บป่วยทั้งหมดมีสาเหตุโดยตรงจาก PM2.5 แต่ข้อมูลเชิงระบาดวิทยาสะท้อนแนวโน้มชัดว่ามลพิษทางอากาศเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อสุขภาพของประชาชนในวงกว้าง

ขณะเดียวกัน สถานการณ์คุณภาพอากาศของประเทศยังอยู่ในระดับน่ากังวล โดยตลอดทั้งปี 2567  ประเทศไทยมีเพียงประมาณ 43 วันเท่านั้นที่คุณภาพอากาศอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานระดับสีเขียว ส่วนวันที่เหลือประชาชนต้องใช้ชีวิตภายใต้สภาพอากาศที่มีความเสี่ยงต่อสุขภาพในระดับต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง สะท้อนว่าปัญหาฝุ่นไม่ได้เป็นเพียงวิกฤตตามฤดูกาล แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ฝังรากลึกและยืดเยื้อมานานกว่า 20 ปี โดยยังไม่สามารถคลี่คลายได้อย่างเป็นรูปธรรม

ต้นตอชัด แต่กลไกยังไม่ทำงาน

ปัญหา PM2.5 เป็นปัญหาที่มีความซับซ้อนสูง เชื่อมโยงหลายมิติ ตั้งแต่ระบบนิเวศ สุขภาพ เศรษฐกิจ การท่องเที่ยว พลังงาน คมนาคม เกษตรกรรม สิ่งแวดล้อม ไปจนถึงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยแหล่งกำเนิดฝุ่นในประเทศไทยสามารถจำแนกได้อย่างน้อย 6 ภาคหลัก ได้แก่ ภาคคมนาคมและการจราจร โดยเฉพาะรถดีเซลเก่าและควันดำ ความหนาแน่นของการจราจรในเขตเมืองใหญ่ การเผาในภาคการเกษตร รวมถึงกิจกรรมการผลิตในภาคอุตสาหกรรม ซึ่งล้วนเป็นต้นตอสำคัญของ PM2.5 ที่ทุกฝ่ายรับรู้ร่วมกัน

แม้จะรู้ถึงต้นกำเนิดของปัญหาอย่างชัดเจน แต่สิ่งที่ทำให้การแก้ไขไม่ประสบความสำเร็จ คือช่องว่างเชิงโครงสร้าง 3 ประการ ได้แก่ ประการแรก การขาดการบูรณาการอย่างแท้จริงระหว่างหน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ซึ่งเป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงมานานตั้งแต่ราวปี 2544 แต่จนถึงปัจจุบันยังไม่สามารถทำให้เกิดการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ  ประการที่ 2 คือการนำองค์ความรู้ งานวิจัย และข้อมูลทางวิทยาศาสตร์จำนวนมากไปใช้ประโยชน์จริงในระดับนโยบายและการปฏิบัติยังมีสัดส่วนต่ำมาก และประการที่ 3 คือการสร้างความตระหนักรู้ในสังคมที่ยังไม่ครอบคลุม โดยเฉพาะในระดับประชาชน ซึ่งยังคงมีภาพของการชี้นิ้วโทษกันระหว่างรัฐ เอกชน และประชาชนเอง

3 แกนแก้ฝุ่น สู่ความร่วมมือทั้งระบบ

สภาลมหายใจกรุงเทพฯ มองว่าปัญหา PM2.5 เป็น “ปัญหาเชิงระบบ” ที่ทุกภาคส่วนมีส่วนเกี่ยวข้อง ไม่ใช่ปัญหาของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง จึงเสนอให้เปลี่ยนจากการกล่าวโทษ ไปสู่การสร้างเวทีความร่วมมือเพื่ออากาศสะอาด โดยมีแกนหลักในการขับเคลื่อน 3 ด้าน ได้แก่ ด้านแรก “วิทยาศาสตร์และข้อมูล” ซึ่งประเทศไทยมีข้อมูล เครื่องมือ และนักวิจัยจำนวนมาก ทั้งระบบพยากรณ์คุณภาพอากาศ การเตือนภัย และข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมในการติดตามจุดความร้อนและไฟป่า แต่โจทย์สำคัญคือการแปลงข้อมูลเหล่านี้ให้ประชาชนเข้าใจง่าย เข้าถึงได้ และนำไปใช้ตัดสินใจในชีวิตประจำวันได้จริง

ด้านที่ 2 คือ “นโยบายและธรรมาภิบาล” ซึ่งจำเป็นต้องมีกติกาที่ชัดเจน โปร่งใส และเอื้อต่อความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน โดยเฉพาะการจัดการปัญหาข้ามพื้นที่ ข้ามจังหวัด และข้ามพรมแดน รวมถึงการผลักดันกฎหมายอากาศสะอาดให้สามารถนำไปใช้ได้จริง ไม่ใช่เพียงอยู่ในระดับร่างหรือเชิงนโยบาย

ขณะที่ด้านที่ 3  คือ “นวัตกรรมและเทคโนโลยี” ตั้งแต่ระบบตรวจวัดคุณภาพอากาศ เทคโนโลยีการขนส่งสาธารณะและยานยนต์ไฟฟ้า เกษตรกรรมสะอาด การจัดการเศษซากทางการเกษตร ไปจนถึงเครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์ เช่น คาร์บอนเครดิต ที่สามารถนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาในระยะยาว

วางรากฐานอากาศสะอาด เพื่ออนาคตประเทศ

ในระยะต่อไป สภาลมหายใจกรุงเทพฯ จะลงพื้นที่เพื่อค้นหาสาเหตุเชิงรากเหง้าของปัญหา PM2.5 อย่างจริงจัง ทั้งในมิติเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม พร้อมเสริมพลังให้กับชุมชนท้องถิ่นและคนรุ่นใหม่ ซึ่งจะเป็นกำลังสำคัญในการร่วมคิด ร่วมออกแบบ และร่วมขับเคลื่อนการแก้ปัญหาอย่างต่อเนื่อง เพราะผลกระทบจากมลพิษทางอากาศไม่ใช่ภาระของคนรุ่นปัจจุบันเท่านั้น แต่เป็นความเสี่ยงด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ลูกหลานจะต้องเผชิญต่อไปอีก 30–40 ปีข้างหน้า

รศ.ดร.สัญญา สิริวิทยาปกรณ์ จากภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้สะท้อนมุมมองที่น่าสนใจ ตั้งแต่ “ศักยภาพ”ของไทย ไปจนถึง“โจทย์ใหญ่”ที่ต้องเร่งปลดล็อค เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน

ชี้ไทยมีศักยภาพ แต่ต้องเร่งสปีดขึ้น 2 – 4 เท่า

รศ.ดร.สัญญา ชี้ว่า ประเทศไทยมีศักยภาพสูงในการสร้างระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนพลาสติกอย่างครบวงจร เนื่องจากมีพื้นฐานอุตสาหกรรมพลาสติกที่แข็งแกร่งและครบวงจรตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ อีกทั้งยังมีกรณีศึกษาโครงการเศรษฐกิจหมุนเวียนพลาสติกขนาดเล็กในระดับชุมชนที่สามารถนำพลาสติกใช้แล้วกลับมาผลิตใหม่และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ แต่เมื่อมองในภาพใหญ่กลับพบความท้าทาย

​“ข้อมูลงานวิจัยชี้ว่า การขยายตัวของโครงการเหล่านี้ยังล่าช้ากว่าเป้าหมายระดับชาติตามแผนโรดแมปการจัดการขยะพลาสติกที่ตั้งเป้าไว้ว่าภายในปี พ.ศ. 2573 (ค.ศ. 2030) ประเทศไทยควรมีระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนพลาสติกที่สามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและครบวงจร

​หากจะก้าวให้ทันตามเป้าหมายดังกล่าว นับจากนี้ไทยต้องเร่งการดำเนินการหลายด้านให้เร็วขึ้น 2 – 4 เท่า ไม่ว่าจะเป็นการยุติการใช้พลาสติกบางประเภทในกลุ่มพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้ง (Single-use Plastic), การเพิ่มอัตรารีไซเคิลพลาสติกให้ได้ 50-70%, การขยายขนาดของตลาดเศรษฐกิจหมุนเวียน รวมถึงผลักดันการนำหลักการ EPR หรือ Extended Producer Responsibility มาปรับใช้ในอุตสาหกรรมอย่างจริงจัง เพื่อให้ผู้ผลิตมีส่วนรับผิดชอบต่อผลิตภัณฑ์พลาสติกของตนตลอดวงจรชีวิต ” รศ.ดร.สัญญา กล่าว

โจทย์ใหญ่ยังขาดโครงสร้างพื้นฐาน ระบบที่ทำให้ทุกอย่างหมุนเวียนได้จริง

หนึ่งในอุปสรรคสำคัญคือ การขาด “โครงสร้างพื้นฐาน” ที่จะรองรับระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนในระดับประเทศ

รศ.ดร.สัญญา ฉายภาพให้เห็นว่า แม้ประเทศไทยจะมีตัวอย่างโครงการเศรษฐกิจหมุนเวียนพลาสติกขนาดเล็กในระดับชุมชน แต่เมื่อต้องการขยายสู่ระดับที่ใหญ่ขึ้นในระดับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ กลับยังขาดการเชื่อมโยงที่เป็นระบบ

“เรายังขาดโครงสร้างพื้นฐานรองรับในระดับประเทศขาดระบบติดตามผลิตภัณฑ์พลาสติกตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทางหลังการบริโภคพลาสติกส่วนใหญ่จะหลุดออกจากระบบ ไม่สามารถติดตามและรวบรวมกลับมาใช้ใหม่ได้ ทำให้ไม่เกิดวงจรเศรษฐกิจหมุนเวียนที่ต้องมีกิจกรรมในห่วงโซ่อุปทาน เช่น การขนส่ง การจัดเก็บ ฯลฯ ที่ต้องเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ” รศ.ดร.สัญญา กล่าว

อีกจุดอ่อนสำคัญ คือ ข้อมูลเศรษฐกิจที่ไม่ชัดเจน “ทุกวันนี้เรายังไม่มีตัวเลขมูลค่าทางเศรษฐกิจที่ครอบคลุมกิจกรรมหมุนเวียนทั้งหมด รวมถึงข้อมูลการลดการใช้วัตถุดิบตั้งต้นจากปิโตรเลียม ซึ่งถือเป็นเป้าหมายสำคัญของเศรษฐกิจหมุนเวียน ปัจจุบันข้อมูลเหล่านี้ยังไม่ปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจน

แม้แต่ข้อมูลตัวเลข”ปริมาณการรีไซเคิลพลาสติก” ในประเทศไทย ก็ยังมีความแตกต่างกันอยู่มาก บางรายงานระบุว่า มีอัตราการรีไซเคิลอยู่ที่ประมาณ 20% ในขณะที่บางข้อมูลอาจจะต่ำกว่านั้น ซึ่งตัวเลขนี้เป็นเพียงการวัดปริมาณวัตถุดิบที่ถูกนำกลับมาใช้ใหม่เท่านั้น ยังไม่ได้สะท้อนถึงมูลค่าทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นจริง

เศรษฐกิจหมุนเวียน ครบวงจรกว่ารีไซเคิล

นอกจากนี้ อีกอุปสรรคที่สำคัญไม่แพ้กัน คือความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนต่อแนวคิด “เศรษฐกิจหมุนเวียน” ที่เน้นแค่การรีไซเคิล โดยไม่พิจารณาระบบทั้งหมด จนนำไปสู่ปัญหาการนำเข้าขยะพลาสติกจากต่างประเทศเพื่อมารีไซเคิลในไทย โดยใช้คำว่าเศรษฐกิจหมุนเวียนมาเป็นใบเบิกทาง

​“ถามว่ามูลค่าทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นอยู่ตรงไหน? คนนำเข้ามาอาจมีรายได้จากการรับจ้างกำจัดขยะ หรือได้วัตถุดิบราคาถูกมาใช้ต่อ แต่ในความเป็นจริง เราตามไม่ได้เลยว่า ขยะเหล่านั้นถูกเอาไปทำอะไรบ้าง กำจัดถูกวิธีไหม และที่สำคัญคือ วัตถุดิบเหล่านี้มาจากประเทศอื่น ซึ่งไม่ตอบเป้าหมายของการลดการใช้ทรัพยากรในประเทศ และเสี่ยงที่จะเกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมซ้ำเติม” รศ.ดร.สัญญา กล่าว

​พร้อมกันนี้ได้ย้ำว่า “แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนเกิดขึ้นเพื่อตอบโจทย์ว่า เราจะยังคงสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ โดยใช้ทรัพยากรซ้ำ ลดการใช้ทรัพยากรใหม่ และจัดการของเสียให้กลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจอีกครั้ง ดังนั้น เศรษฐกิจหมุนเวียนที่แท้จริงจึงไม่ได้หยุดอยู่แค่ขั้นตอนการรีไซเคิล แต่ต้องครอบคลุมทั้งระบบ ตั้งแต่การออกแบบ การผลิต การขนส่ง การรวบรวม การบำบัดมลพิษ ไปจนถึงการสร้างตลาดสำหรับผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการหมุนเวียน”

อีกหนึ่งประเด็นที่ รศ.ดร.สัญญา ชี้ให้เห็นคือ ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับวัสดุทางเลือกอย่าง “พลาสติกที่ย่อยสลายได้ทางชีวภาพ” (Biodegradable Plastic) หลายคนเข้าใจว่าสามารถทิ้งที่ไหนก็ได้ ซึ่งไม่จริง เพราะพลาสติกกลุ่มนี้ ไม่สามารถย่อยสลายได้เองตามธรรมชาติ แต่ถูกออกแบบมาให้ย่อยสลายได้ในสภาวะจำเพาะ เช่น ต้องผ่านกระบวนการหมัก หรืออยู่ในสภาวะที่มีแสง หรืออุณหภูมิที่เหมาะสม ดังนั้น ถ้าทิ้งโดยไม่คัดแยก หรือจัดการไม่เหมาะสม ก็สามารถกลายเป็นไมโครพลาสติก ซ้ำเติมปัญหาสิ่งแวดล้อมและก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกได้เช่นกัน

การแยกขยะในครัวเรือนและพฤติกรรมผู้บริโภคจึงเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ต้องส่งเสริม โดยปัญหาการคัดแยกขยะ ไม่ได้เกิดจากความไม่เชื่อมั่นว่าพลาสติกที่แยกไปจะถูกนำไปรีไซเคิลหรือไม่ แต่สิ่งที่เป็นปัจจัยสำคัญจริง ๆ คือ ความสับสนของผู้บริโภคว่าต้องแยกอย่างไร เพราะผลิตภัณฑ์มีความหลากหลายสูง และขาดแรงจูงใจชัดเจน ตัวอย่างเช่น ในยุโรปมีระบบค่ามัดจำคืนเมื่อคืนขวด จึงเกิดแรงจูงใจที่เป็นรูปธรรมในระดับผู้บริโภค

จับตา EPR และ PPP Plastic กลไกสำคัญในการขับเคลื่อน

ท่ามกลางโจทย์ความท้าทายที่เผชิญ รศ.ดร.สัญญา มองว่า การจะผลักดันเศรษฐกิจหมุนเวียนให้เกิดขึ้นจริงในระดับประเทศ ต้องอาศัยการลงทุนทั้งด้านโครงสร้างพื้นฐาน เทคโนโลยี รวมถึงต้องมีกิจกรรมที่เกี่ยวข้องครบวงจร ตั้งแต่การออกแบบผลิตภัณฑ์ การผลิต การจัดเก็บ การบำบัดมลพิษ ไปจนถึงการสร้างตลาดเข้ามารองรับ ทั้งหมดนี้ต้องดำเนินไปด้วยกัน เพื่อให้เกิดเป็นวงจรเศรษฐกิจหมุนเวียนที่สมบูรณ์

หนึ่งในกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนพลาสติกในระดับประเทศ คือ หลักการ EPR (Extended Producer Responsibility) หรือการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิตให้ครอบคลุมตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ ซึ่งอยู่ระหว่างเตรียมบังคับใช้ในปี 2570 โดย EPR จะเป็นเครื่องมือสำคัญที่สร้างทั้ง ‘ภาคบังคับ’ และ ‘ภาคสมัครใจ’ ให้เกิดขึ้นพร้อมกัน ทำให้เกิดแรงจูงใจเชิงระบบ และเอื้อให้เกิดความร่วมมือในระดับใหญ่

นอกจากนี้ การเชื่อมโยงเป้าหมายเศรษฐกิจหมุนเวียนเข้ากับวาระระดับโลกอย่าง “การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” (Climate Action) จะเป็นอีกแรงจูงใจที่สำคัญ ซึ่งประเทศไทยกำลังเดินหน้าสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) โดยกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ Climate Change จะเป็นกลไกที่ทำให้ผู้ประกอบการที่นำพลาสติกกลับเข้าสู่ระบบได้รับ “พลาสติกเครดิต” ซึ่งจะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและแรงจูงใจโดยธรรมชาติ

ขณะที่ความพยายามในการเชื่อมโยงภาคส่วนต่างๆ ผ่านกลไกความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ และภาคประชาสังคม ซึ่งเริ่มมีการจัดตั้งสมาคม PPP Plastics เพื่อผลักดันการจัดการขยะพลาสติกอย่างยั่งยืน ถือเป็นทิศทางที่ดีและเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อน อย่างไรก็ตาม แม้จะมีเจ้าภาพร่วมในลักษณะนี้แล้ว แต่การจะขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียนให้เกิดขึ้นได้จริงในระดับประเทศ ยังจำเป็นต้องอาศัยการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยีที่เชื่อมโยงกันทั้งระบบ เพื่อผลักดันให้เกิดผลในระดับที่ใหญ่และครอบคลุมยิ่งขึ้น

“สำหรับการขับเคลื่อนในระดับประเทศ กลไกที่สำคัญมากคือ EPR ที่สร้างทั้ง ‘ภาคบังคับ’ และ ‘ภาคสมัครใจ’ ให้เกิดขึ้นพร้อมกัน ซึ่งตอนนี้เราพร้อมแล้ว ถ้าจะเร่งเรื่องนี้ก็สามารถทำได้ เพราะมีการดำเนินงานมาระยะหนึ่งแล้ว เพียงแต่ต้องเติมแรงจูงใจ เป้าหมาย และการบังคับใช้อย่างจริงจัง และแน่นอนว่า พฤติกรรมของผู้บริโภคก็ยังเป็นหัวใจที่สำคัญ เพราะทุกคนคือผู้บริโภค ถ้าเข้าใจและให้ความร่วมมือ ก็จะทำให้การเปลี่ยนผ่านนี้เร็วขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ” รศ.ดร.สัญญา กล่าวย้ำ

อุตสาหกรรมพลาสติกไทยกำลังอยู่ในจุดเปลี่ยนสำคัญ การเดินหน้าสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนต้องอาศัยพลังร่วมจากทุกภาคส่วน ทั้งผู้ผลิต ผู้บริโภค ภาครัฐ และภาคประชาสังคม เพื่อผลักดันให้การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นระบบและยั่งยืน ..ไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่คือความจำเป็นเร่งด่วน ก่อนที่วิกฤตมลพิษพลาสติกจะส่งผลกระทบเกินเยียวยา

คนไทยทิ้งอาหารติดอันดับสองในอาเซียน

รายงานล่าสุดจาก Food Waste Index 2024 ของโครงการสิ่งแวดล้อมสหประชาชาติ (UNEP) เปิดเผยตัวเลขที่น่าตกใจ โดยรายงานว่าคนไทยสร้างขยะอาหารเฉลี่ยถึง 86 กิโลกรัมต่อคนต่อปี หรือคิดเป็นประมาณวันละ 240 กรัม ซึ่งมากเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน และสูงกว่าค่าเฉลี่ยของโลกที่ 79 กิโลกรัมต่อคนต่อปี โดยปัจจุบัน องค์การสหประชาชาติ ได้กำหนดเป้าหมายให้ทุกประเทศลดปริมาณขยะอาหารลง 50% ภายในปี 2030

แก้ปัญหา Food Waste ต้องเริ่มที่ “ผู้บริโภค”

นางสาวธารินี จันทร์คง เผยว่าในห่วงโซ่อาหารทั้งหมด ผู้บริโภคคือผู้สร้างขยะอาหารมากที่สุด “ขยะอาหารเกิดจากทั้งในครัวเรือนและการกินอาหารนอกบ้าน ซึ่งพฤติกรรมที่พบบ่อยคือ การกินอาหารไม่หมดจาน การตักอาหารหรือสั่งอาหารมากเกินไปตอนหิว และการเตรียมอาหารเกินพอดีเวลามีแขกหรืองานเลี้ยง นอกจากนี้ การซื้อวัตถุดิบมากักตุนโดยไม่มีการวางแผนการใช้ที่ดี ก็ทำให้อาหารเน่าเสียและกลายเป็นขยะในที่สุด”

โภชนาการตามวัย กินอย่างไรให้พอดี-ไม่เกิดขยะอาหาร

การรับประทานอาหารให้เหมาะสมกับวัยไม่ใช่แค่เรื่องสุขภาพ แต่ยังช่วยลดการทิ้งอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกด้วย โดยสารอาหารหลักที่จำเป็น คืออาหารที่ให้พลังงานแก่ร่างกาย ได้แก่ คาร์โบไฮเดรต โปรตีน และไขมัน ส่วนสารอาหารรอง ได้แก่ วิตามินและเกลือแร่ มีบทบาทสำคัญในการช่วยให้ร่างกายทำงานเป็นปกติ โดยนักกำหนดอาหารวิชาชีพ รพ. วิมุต อธิบายว่า “แต่ละช่วงวัยมีความต้องการสารอาหารที่แตกต่างกัน สำหรับเด็กวัยเรียน ควรได้รับอาหารในสัดส่วนที่เหมาะสมเพื่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการที่ดี โดยแนะนำข้าว-แป้ง 6-8 ทัพพี, ผัก 4 ทัพพี, ผลไม้ 3 ส่วน, เนื้อสัตว์ 6 ช้อนกินข้าว และนม 2-3 แก้วต่อวัน ส่วนวัยทำงานควรได้รับพลังงาน 1,600-2,400 กิโลแคลอรี ต่อวัน แบ่งเป็นข้าว-แป้ง 8-12 ทัพพี, ผัก 6 ทัพพี, ผลไม้ 4-6 ส่วน, เนื้อสัตว์ 6-12 ช้อนกินข้าว และนม 1 แก้ว โดยควบคุมน้ำตาล น้ำมัน ไม่เกินวันละ 6 ช้อนชา และเกลือไม่เกินวันละ 1 ช้อนชา ส่วนผู้สูงอายุ ควรเลือกอาหารที่ย่อยง่าย เน้นข้าวไม่ขัดสี เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน โดยเฉพาะปลาและไข่ รวมถึงผักใบเขียวที่มีแมกนีเซียมสูง ดื่มน้ำ 6-8 แก้วต่อวัน และควรได้รับพลังงาน 1,400-1,800 กิโลแคลอรี ตามระดับกิจกรรมที่ทำในแต่ละวัน

วางแผนการกิน เรื่องง่ายๆ ที่ได้สุขภาพ-ช่วยโลก

การเลือกกินอย่างเหมาะสมและพอดี จะเป็นส่วนสำคัญในการช่วยลดขยะอาหารได้ โดยเริ่มต้นจากการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การวางแผนการเลือกซื้ออาหารและดูวันหมดอายุก่อนซื้อ ไม่ตุนอาหารมากเกินจำเป็น หากเราซื้อวัตถุดิบมากักตุนไว้นานและมากเกินไปจนกินไม่ทัน สุดท้ายวัตถุดิบเหล่านั้นก็หมดอายุและต้องทิ้งจนกลายเป็นขยะอาหาร และควรกินอาหารให้หมดจาน โดยเริ่มตั้งแต่ควบคุมปริมาณอาหาร อย่าตักมามากเกินไป หรือสั่งอาหารเกินที่จะกินไหว นอกจากนี้ การกินอย่างยั่งยืน (Sustainable Food) ก็ยังช่วยดูแลสิ่งแวดล้อมได้อีกทาง เช่น เปลี่ยนมาทานอาหารที่เน้นพืชหรือ Plant-based ประมาณ 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ เนื่องจากการผลิตเนื้อสัตว์และเนื้อสัตว์แปรรูปมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมสูง ทั้งการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการใช้ทรัพยากรในการเลี้ยงสัตว์

“แม้การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจดูเหมือนยาก แต่เราสามารถเริ่มจากสิ่งง่าย ๆ เช่น กินให้หมดจาน ซื้ออาหารแต่พอดี และเลือกอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย” นางสาวธารินี จันทร์คง กล่าว และเสริมว่า “1 ใน 3 ของอาหารที่เรากินอยู่ทุกวันถูกทิ้งเสียไปโดยไม่จำเป็น หากทุกคนร่วมกันตระหนักในเรื่องนี้และหันมาเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ เราก็จะได้มีสุขภาพที่ดีและช่วยโลกลดขยะไปในตัวด้วย”

แรงกระเพื่อมที่สำคัญเหล่านี้ทำให้ประชาชนทั่วโลกตระหนักถึงความสำคัญของการเริ่มหันมาใส่ใจสิ่งแวดล้อมมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งตั้งแต่ปี 2020 หลังจากการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ทุกคนใส่ใจกับค่านิยม ESG หรือค่านิยมด้านความยั่งยืน และได้ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนสังคมให้เข้าสู่การเป็น ‘Zero Carbon’ หรือการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์หรือก๊าซเรือนกระจกสุทธิให้เป็นศูนย์ โดยไม่เพียงแต่ภาคประชาชนเท่านั้นที่ต้องเริ่มปรับ แต่รวมไปถึงภาครัฐบาลและภาคธุรกิจด้วย ซึ่งหลายภาคส่วนเองก็ได้เริ่มลงมือปฏิบัติกันมานานแล้ว โดยหนึ่งในแบรนด์ที่ได้ปรับให้ผลิตภัณฑ์เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมในทุกกระบวนการผลิตและส่วนประกอบ คือ ‘O’right’ แบรนด์ผลิตภัณฑ์ความงามจากไต้หวัน

O’right เป็นแบรนด์ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมและความงามจากไต้หวันที่ก่อตั้งขึ้นในปี 2002 ก่อตั้งโดย ‘Steven Ko’ ผู้มีความตั้งใจเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ของใช้ในชีวิตประจำวันให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น เพื่อมุ่งสู่การลดลดปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศ เพื่อเปลี่ยนแปลงสถานการณ์ที่โลกกำลังเผชิญอยู่ในปัจจุบัน

“All brands will go green just a matter of time” Steven Ko กล่าวไว้เมื่อปี 2006 ด้วยความตั้งใจที่จะสร้างผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมอย่าง O’right ให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่ดีต่อสุขภาพของผู้คน และดีต่อสุขภาพของโลก ด้วยการผลิตแชมพูที่ปราศจากสารเคมี โดยปณิธานนี้สะท้อนผ่านโลโก้ของแบรนด์ ที่ตัว ‘O’ มีสีเขียว ที่แสดงถึงความมุ่งมั่นในการสร้างผลิตภัณฑ์ให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และคำว่า ‘right’ สื่อถึงการอุทิศตนในการทำสิ่งที่ถูกต้องเพื่อโลก และเมื่ออ่านพร้อมกันจะทำให้ได้ 2 ความหมาย คือ ‘All Right’ และ ‘Zero Right’ ซึ่งเป็นการเน้นย้ำอีกทางหนึ่งว่าแบรนด์จะก้าวขึ้นสู่การเป็น Zero Carbon

ในปี 2011 O’right ได้รับการรับรองว่าเป็นแบรนด์ความงามแบรนด์แรกที่เป็น Zero Carbon โดย SGS (General Society of Surveillance) ซึ่งเป็นบริษัทที่ให้บริการทดสอบคุณภาพและประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ โดยเทียบกับมาตรฐานด้านสุขอนามัย ความปลอดภัย และข้อบังคับต่าง ๆ ตามข้อกำหนดจากรัฐบาล รวมถึงการได้รับเชิญเข้าร่วมงาน UN 2021 World Biodiversity Summit (COP15) และได้รับการประกาศให้เป็นพันธมิตรอย่างเป็นทางการสำหรับการประชุมสุดยอด UN 2021 World Climate Summit (COP26) และการบรรลุมาตรฐานคาร์บอนเป็นศูนย์สำหรับผลิตภัณฑ์ 9 รายการในปีถัด ๆ มา ในเวลาต่อมา

แนวคิดของ O’right นอกจากจะเป็นผลิตภัณฑ์รักษ์โลกแล้ว ยังใช้วัตถุดิบออแกนิคและวีแกนทั้งหมด ปราศจากกลูเตนซึ่งเป็นสารก่อภูมิแพ้ทั่วไป และไม่ได้มาจากพืช GMO หรือสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรมด้วย โดยจุดเริ่มต้นมาจากสโลแกนแรกของแบรนด์ “เราคือผู้ผลิตแชมพู” ซึ่งหากมองให้แง่การทำธุรกิจ คนส่วนใหญ่อาจจะมองเพียงต้นทุนและกำไร แต่สำหรับ O’right ไม่หยุดเพียงเท่านี้ ด้วยความต้องการที่จะสร้างผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่าสู่สังคมและสิ่งแวดล้อม ทำให้ทิศทางการทำธุรกิจหันมาใส่ใจความยั่งยืนมากขึ้น

เมื่อพูดถึงการขายสินค้า มักจะมีพรีเซ็นเตอร์เป็นตัวแทนภาพลักษณ์ของแบรนด์ แต่เนื่องด้วยทรัพยากรที่จำกัดของแบรนด์ O’right จึงเลือกที่จะลงทุนไปกับการวิจัยและการออกแบบผลิตภัณฑ์ เพื่อปรับส่วนผสมให้ใช้สารสกัดจากธรรมชาติม โดยส่วนใหญ่สีของแชมพู เรามักจะเห็นว่าเนื้อของแชมพูมีสีที่เหมือนกับกลิ่นของแชมพู เช่น แชมพูกลิ่นลาเวนเดอร์มีสีม่วง แชมพูกลิ่นสตรอว์เบอร์รี่มีสีชมพู แชมพูกลิ่นพีชมีสีพีช ซึ่งสีเหล่านี้เป็นสีสังเคราะห์ทั้งสิ้น เพราะในความจริงแล้วส่วนผสมจากสารที่สกัดจากธรรมชาติมักจะไม่มีสี

อีกทั้ง กว่า 90% ของการปล่อยคาร์บอนในกระบวนการผลิตแชมพู มาจากการใช้ของผู้บริโภค โดยมาจากการที่ผู้บริโภคต้องใช้น้ำในการล้างผมและล้างแชมพูออกจากผม และลูกค้าส่วนใหญ่มักจะใช้น้ำอุ่นในการสระผม

ดังนั้นตามจุดประสงค์คือต้องการยุติการพึ่งพาทรัพยากรปิโตรเคมี จึงได้ปรับสูตรส่วนผสมของแชมพูเพื่อความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อมและเพื่อสุขภาพของลูกค้า เพื่อประหยัดน้ำประหยัดไฟมากขึ้น และให้ผู้บริโภคสระผมได้ง่ายมากขึ้น และได้ร่วมกับ 5 องค์กรวิจัยในไต้หวัน เพื่อค้นหาสูตรที่ผสมผสานส่วนผสมจากพืชในธรรมชาติเข้ากับเทคโนโลยีที่เป็นกรรมสิทธิ์เฉพาะสำหรับผลิตภัณฑ์ความงามของ O’right ที่มีประสิทธิภาพและปลอดภัยที่สุด โดยไม่ทดสอบผลิตภัณฑ์กับสัตว์ เพื่อสร้างความมั่นใจให้ทุกคนว่าผลิตภัณฑ์จะมีความอ่อนโยนและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และเมื่อปี 2018 ที่ผ่านมา O’right ได้เปิดเผยส่วนผสมในผลิตภัณฑ์แต่ละอย่างจนครบถ้วน จนได้รับการรับรองจาก USDA (United States Department of Agriculture) ว่าช่วยลดการใช้ปิโตรเลียมโดยเพิ่มการใช้ทรัพยากรหมุนเวียน และลดปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มเติมที่ปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศได้จริง

อีกทั้งยังให้การสนับสนุนเกษตรกรท้องถิ่นผ่านการรับซื้อผลผลิตที่เหลือทิ้งอย่าง แกลบเมล็ดกาแฟ มาผลิตให้เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ “O’right Caffeine Botanical Scalp Revitalizer” ผลิตภัณฑ์ดูแลหนังศีรษะ ซึ่งเรียกได้ว่าเป็นแบรนด์ที่ทั้งใส่ใจโลก ใส่ใจผู้บริโภค และยังใส่ใจเกษตรกรอีกด้วย

นอกจากผลผลิตจากกาแฟอย่างเซรั่มหนังศีรษะแล้ว ส่วนประกอบจากเมล็ดกาแฟยังถูกนำไปผลิตเป็นบรรจุภัณฑ์แชมพูของแบรนด์  โดยนำไปผสมกับวัสดุที่ผลิตจากเศษผัก ผลไม้ ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ได้เป็นพลาสติก PCR (Post-consumer Recycled) ทุกชิ้น และออกแบบอย่างมีเอกลักษณ์ โดยขวดพลาสติกชนิดนี้สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้หลังการบริโภค และย่อยสลายได้ 100% ตามธรรมชาติ เมื่อถูกฝังลงดินเป็นระยะเวลา 1 ปี และขวดของผลิตภัณฑ์อื่นยังได้ถูกผลิตขึ้นจากการรีไซเคิลขวดพลาสติก โดยสร้างเม็ดเหล่านี้ขึ้นมาใหม่ และนำไปผลิตเป็นขวดบรรจุภัณฑ์ต่อไป

“แชมพูจึงไม่เพียงแต่ทำความสะอาดเส้นผมเท่านั้น แต่ยังทำความสะอาดหัวใจและจิตใจอีกด้วย” Steven Ko กล่าว

โดย Steven Ko ยังได้เล่าถึงผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพอย่างยาสีฟันเพิ่มเติมว่า O’right ได้คิดค้นยาสีฟันออแกนิค โดยมีเป้าหมายเพื่อกระตุ้นให้บริษัทยาสีฟันอื่น ๆ ลดการใส่สารเคมีในยาสีฟันและเป้าหมายที่สองคือเรียกร้องให้รัฐบาลเพิ่มการควบคุมส่วนผสมของผลิตภัณฑ์ยาสีฟัน เนื่องจากในปัจจุบันมากกว่า 90% ของยาสีฟันในโลกมีสารกันบูดที่มีความเสี่ยงสูงที่จะก่อให้เกิดมะเร็ง

ความตั้งใจของ O’right กว่าหลายสิบปีที่ต้องการเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนความยั่งยืนให้แก่ชีวิตของผู้บริโภคและแก่โลก โดยได้สร้างอาคารและโรงงานเพื่อความยั่งยืน จนได้รับการรับรองจากรัฐบาลแห่งแรกในไต้หวันให้เป็นโรงงานเครื่องสำอางสีเขียว ซึ่งไม่ใช่แค่อาคารเท่านั้น แต่ยังรวมถึงกระบวนการผลิตทั้งหมดด้วย ด้วยแผงโซลาร์เซลล์และกังหันลมที่ผลิตเอง และอีก 80% ที่ซื้อจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียน ทำให้บรรลุการใช้พลังงานหมุนเวียน 100% และโรงงานของ O’right มีการปล่อยน้ำเสียเป็นศูนย์ ซึ่งหมายความว่าน้ำเสียที่ผ่านการแปรรูปทั้งหมดนั้นถูกนำไปใช้ในการเลี้ยงต้นไม้สีเขียวด้านนอกอาคารที่ถูกปลูกไว้จำนวนมากด้วยระบบชลประทานน้ำเสียบริสุทธิ์ และ O’right ยังติดตั้งแท่นชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าให้พนักงานได้ใช้ฟรี เพื่อเป็นการกระตุ้นในพนักงานหันมาใช้รถยนต์ไฟฟ้ามากขึ้นอีกด้วย

ปัจจุบัน O’right ยังคงมุ่งมั่นคิดค้นและผลิตสินค้าเพื่อผู้บริโภคและเพื่อโลกใบนี้อย่างสม่ำเสมอ และเพื่อให้ผลิตภัณฑ์ของแบรนด์ได้ทำหน้าที่สื่อสารให้ผู้บริโภคได้เข้าใจถึงปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อเกิดความตระหนักรู้ให้ผู้บริโภคได้หันมาใส่ใจและให้ความร่วมมือในการรักษาสิ่งแวดล้อมมากขึ้นต่อไปในอนาคต

วรรณภร วัฒนาเกษมสัตย์ ผู้อำนวยการฝ่ายความยั่งยืนทางธุรกิจ บริษัท ซินเจนทา ครอป โปรเทคชั่น จำกัด ผู้นำด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทางการเกษตร เปิดเผยว่า โครงการรักษ์ผึ้ง หรือ BEE LOVE PROJECT เป็นโครงการอันเกิดจากความมุ่งมั่นของบริษัท ซินเจนทา เพื่อเผยแพร่ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเลี้ยงผึ้งที่ถูกต้องและปลอดภัยให้แก่ชาวสวนผลไม้และผู้เลี้ยงผึ้ง รวมถึงชุมชน และเยาวชนให้มีความเข้าใจที่ถูกต้องในการรักษาสมดุลของระบบนิเวศ บริษัทฯ มีความมุ่งมั่นที่จะสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน เกษตรกร ชุมชน และภาคการศึกษา ให้ร่วมกันดูแลและรักษาสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดและนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืน

ด้านนริศร์ คงสมบุญ ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรจันทบุรี กล่าวว่า เกษตรกรบางพื้นที่อาจยังไม่ทราบถึงการใช้สารเคมีอย่างถูกต้องเพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศ การที่เราร่วมมือกับหน่วยงานเอกชนในการทำโครงการรักษ์ผึ้ง (BEE LOVE PROJECT) ถือเป็นโครงการที่ช่วยให้ความรู้ความเข้าใจกับกลุ่มเกษตรกร ผู้เลี้ยงผึ้ง และชุมชน ได้เห็นถึงความสำคัญของผึ้งและแมลงมากยิ่งขึ้น หากทุกภาคเล็งเห็นถึงความสำคัญในเรื่องนี้ ก็จะสามารถช่วยรักษาระบบนิเวศ และสิ่งแวดล้อมให้มีความยั่งยืนต่อไปได้

อาลัย จิตตเจริญ เกษตรกรชาวสวนผลไม้ อำเภอมะขาม จังหวัดจันทบุรี กล่าวว่า  ช่วงแรกใช้สารเคมีมาตลอดไม่ได้มีความรู้เรื่องผึ้งเลย ประกอบกับอากาศที่เปลี่ยนแปลงทำให้ผึ้งหายไปจำนวนมาก หลังจากได้เข้ามาอบรมที่ศูนย์ผึ้งได้รู้จักโครงการรักษ์ผึ้ง ทำให้ได้ความรู้ ความเข้าใจ และเห็นถึงความสำคัญของผึ้ง และแมลงมากขึ้น  จึงคิดว่าเกษตรกรที่ใช้สารเคมีและต้องการเลี้ยงผึ้งควบคู่ไปด้วยก็สามารถเรียนรู้วิธีปฏิบัติ ไม่ให้สารเคมีที่เราใช้กระทบต่อผึ้งและแมลงซึ่งเป็นตัวช่วยผสมเกสรที่เพิ่มผลผลิตของพืชผลในไร่ของเรา

นอกจากนี้ ซินเจนทา ประเทศไทย ยังมุ่งมั่นส่งเสริมการทำเกษตรตามหลักการ IPM (Integrate Pest Management) หรือการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน และมาตรฐาน GAP (Good Agricultural Practice) หรือการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีในการผลิตพืชมาโดยตลอด เพื่อให้ได้ผลผลิตที่ดี มีคุณภาพ ได้มาตรฐาน ปลอดภัยทั้งต่อผู้ผลิตและผู้บริโภค ซึ่งช่วยให้ผึ้งมีความปลอดภัยและสามารถขยายพันธุ์ได้อย่างต่อเนื่อง ทำให้ระบบนิเวศน์มีความสมดุล เกษตรกรและผึ้งสามารถอยู่ร่วมกันได้แบบพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน เพราะนอกจากผึ้งจะช่วยเกษตรกรในการผสมเกสรพืชที่ปลูกแล้ว ผลผลิตที่ได้จากผึ้งยังเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรอีกด้วย

ในปีนี้โครงการรักษ์ผึ้ง (BEE LOVE PROJECT) ได้จัดกิจกรรมถ่ายทอดความรู้สู่ชุมชน และโรงเรียนเครือข่าย ผ่านทางค่ายเยาวชนรักษ์ผึ้ง “BEE LOVE SCHOOL CAMP”  เมื่อเร็วๆ นี้  ณ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรจังหวัดจันทบุรี (ศูนย์ผึ้งจันทบุรี) มีการจัดนิทรรศการเพื่อถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับผึ้งและแมลงผสมเกสร สร้างพื้นที่แหล่งอาหารผึ้งและแมลงผสมเกสร  รวมถึงร่วมกับเครือข่ายจัดทำหลักสูตรการเรียนรู้ ทำกิจกรรมเรื่องระบบนิเวศของผึ้งและแมลงผสมเกสรที่เหมาะสมสำหรับเด็กในระดับประถมศึกษา และ มัธยมศึกษา งานดังกล่าวมีกลุ่มเกษตรกรชาวสวนผลไม้ ผู้เลี้ยงผึ้ง และเยาวชน จำนวนกว่า 200 คน เข้าร่วมงาน

กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย บริษัทชั้นนำระดับโลกด้านวัสดุศาสตร์ (Materials Science) ได้ร่วมกับสำนักงานเขตคลองเตย และกรุงเทพมหานคร ผู้บริหารเขต รวมถึงองค์กรภาครัฐและเอกชน ที่มีส่วนร่วมส่งเสริมการพัฒนาชุมชนเกาะกลาง เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร ให้เป็นศูนย์เรียนรู้ต้นแบบการจัดการขยะครบวงจรในพื้นที่คลองเตย ได้จัดสัมมนา “เกาะกลาง: ชุมชนแยกขยะสร้างประโยชน์” เพื่อขยายและส่งเสริมการจัดการขยะไปยังพื้นที่เขตอื่น ๆ ของ กทม.

สุพจน์ เกตุโตประการ ผู้อำนวยการฝ่ายธุรกิจ กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย กล่าวว่า กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย ส่งเสริมแนวความคิด ชุมชนแยกขยะสร้างประโยชน์ โดยที่ครอบครัวตัวอย่างของชุมชนเกาะกลางที่เข้าร่วมโครงการนี้ และได้ปฏิบัติตามแนวทางการแยกขยะสามารถแสดงผลให้เห็นว่า ปริมาณขยะในครัวเรือนตัวอย่างลดลงได้มากกว่า 50% หรือมากถึง 4.9 ตันต่อปี ในปีที่ผ่านมาแม้จะอยู่ในช่วงการระบาดของโควิด-19 ตัวเลขนี้เกิดขึ้นได้เพราะคนในชุมชนเข้าใจถึงคุณค่าของทรัพยากรประเภทต่าง ๆ สามารถนำขยะซึ่งคนทั่วไปมองว่าหมดประโยชน์แล้วกลับมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างมูลค่า รายได้ และลดค่าใช้จ่ายภายในชุมชนได้มากถึง 107,400 บาทต่อปี จากตัวเลขนี้ถ้าทุกครัวเรือนร่วมมือกันในการแยกและสร้างประโยชน์ให้แก่ขยะ มูลค่าเพิ่มที่สร้างได้จากขยะยิ่งจะเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ แนวคิดและวิธีการสร้างมูลค่าเพิ่มเหล่านี้ได้ถูกบรรจุไว้ในหนังสือถอดบทเรียนการจัดการขยะครบวงจร “เกาะกลาง: ชุมชนแยกขยะสร้างประโยชน์” ซึ่งมีหลายวิธีการสร้างประโยชน์จากขยะที่ผู้อ่านสามารถเริ่มต้นทำได้เองที่บ้าน เพื่อเปลี่ยนขยะเป็นผลิตภัณฑ์ใช้ในชีวิตประจำวันที่ใช้ประโยชน์ได้

“Dow ยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้ร่วมสนับสนุนชุมชนเกาะกลางในการเป็นต้นแบบ รวมทั้งการผลิตหนังสือถอดบทเรียนเล่มนี้เพื่อแจกจ่ายให้สาธารณชน” สุพจน์ กล่าว

สำหรับ “ศูนย์เรียนรู้ต้นแบบการจัดการขยะครบวงจร เกาะกลาง: ชุมชนแยกขยะได้ประโยชน์” ตั้งอยู่ในชุมชนเกาะกลางซึ่งมีอายุกว่า 100 ปี ตั้งอยู่ริมคลองพระโขนงใจกลางกรุงที่ได้รับเลือกให้เป็นชุมชนต้นแบบในการจัดการขยะอย่างครบวงจรในปี 2563 โดย Dow ร่วมกับสำนักงานเขตคลองเตย และสถาบันการจัดการบรรจุภัณฑ์และรีไซเคิลเพื่อสิ่งแวดล้อม สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย หรือ TIPMSE ได้ริเริ่มและดำเนินการระบบการจัดการขยะแยกตามประเภทโดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการออกแบบบริหารจัดการในชุมชน

ชาวชุมชนเกาะกลางมีจำนวน 56 ครัวเรือน มีประชากรทั้งสิ้น 230 คน อาศัยอยู่ในพื้นที่ขนาดเพียงแค่ 3 ไร่ เดิมทีภาพของชุมชนถูกมองว่าเป็นชุมชนหลังคาติดกันที่เสื่อมโทรม และเป็นผู้ทิ้งขยะลงสู่แม่น้ำลำคลอง แต่ด้วยความตั้งใจจริงของสมาชิกในชุมชนตลอดระยะเวลาโครงการ ภาพลักษณ์ดังกล่าวได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง เกาะกลางปรับปรุงพื้นที่ใช้สอยจนมีทัศนียภาพที่สวยงาม มีจุดแยกขยะอย่างเป็นระบบ สามารถนำผลิตภัณฑ์จากขยะ อาทิ ก๊าซชีวภาพไปประกอบอาหารในชุมชนได้ถึง 720 ชั่วโมง ประหยัดค่าพลังงานได้ราว 9,600 บาทต่อปี ซึ่งเป็นเพียงตัวอย่างบางส่วนของกิจกรรมการสร้างมูลค่าขยะของชุมชนเท่านั้น ยังมีการนำของขยะด้อยค่าอีกหลายประเภทไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ ซึ่งสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชนทั้งในแง่การจัดการขยะ ความสะอาด การได้ประโยชน์ใช้สอยจากผลิตภัณฑ์ สร้างรายได้เพิ่ม และประหยัดค่าใช้จ่าย อีกทั้งยังสร้างจิตสำนึกการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า จนสามารถเป็นศูนย์การเรียนรู้ให้กับชุมชนอื่น ๆ เพื่อนำแนวคิดการใช้ประโยชน์จากขยะนี้ไปปรับใช้ให้สอดรับกับพื้นที่ของตนเอง

“เราได้ร่วมกับชุมชนในการเปลี่ยนแปลงแนวคิดขยะ สร้างความเข้าใจว่าขยะนั้นแท้จริงแล้วคือทรัพยากรที่มีคุณค่าถ้าเราใช้ เก็บ รีไซเคิล และพัฒนาเพิ่มมูลค่าได้อย่างเหมาะสมโดยนำหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) มาเป็นแนวทางในการดำเนินงานคือ 1) สามารถแยกประเภทของขยะ และส่งต่อวัสดุรีไซเคิลประเภทต่าง ๆ เข้าสู่กระบวนการได้อย่างถูกต้อง 2) เพิ่มรายได้ให้แก่ชุมชนจากการส่งต่อขยะพลาสติกประเภทต่าง ๆ ไปยังผู้รับซื้อวัสดุรีไซเคิล ทำให้พลาสติกเกือบทุกประเภทได้เข้าสู่กระบวนการนำกลับมาใช้อย่างเต็มประสิทธิภาพอีกครั้ง โดยในระยะเวลาเพียง 1 ปี ชุมชนเล็ก ๆ กลับสามารถนำส่งวัสดุรีไซเคิลเข้าสู่ระบบได้ถึง 7.09 ตัน ซึ่งเป็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมในการจัดการขยะพลาสติกที่เป็นทรัพยากรที่มีคุณค่าให้เข้าสู่ระบบการบริหารจัดการได้อย่างเหมาะสม และ 3) ทางโครงการได้สรุปแนวคิดและวิธีการต่าง ๆ เพื่อความสะดวกสำหรับส่งต่อให้แก่ชุมชนอื่นที่ต้องการจะจัดการขยะอย่างครบวงจรในลักษณะเดียวกันนี้ได้ นี่เป็นเพียงความสำเร็จจากการดำเนินงานเพียงไม่กี่ปีในชุมชนเล็ก ๆ แห่งเดียว หากทุกฝ่ายช่วยกันขับเคลื่อนและขยายผลไปยังชุมชนอื่น ๆ ย่อมเกิดผลสัมฤทธิ์ในวงกว้าง เพียงแค่พวกเราช่วยกันดำเนินงานตามหนังสือคู่มือ” สุพจน์ กล่าวเสริม

ด้านจักกพันธุ์ ผิวงาม รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า การผนึกกำลังกันระหว่าง กทม. Dow และชุมชน ถือเป็นอีกความร่วมมืออันแข็งแกร่งที่ส่งผลให้เกิดความสำเร็จในการจัดการขยะที่เป็นหนึ่งในนโยบายหลักของกรุงเทพมหานคร โดยเฉพาะการให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมเพื่อการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง ภายใต้การรณรงค์ “ไม่เทรวม” ของ กทม. ซึ่งต้องการจะกระตุ้นให้เกิดจิตสำนึกการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทางในระดับครัวเรือน  ส่งผลให้การจัดการขยะของกรุงเทพมหานครมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของเจ้าหน้าที่ในการแยกขยะแห้งที่ไม่ปนเปื้อน ลดภาระการล้างขยะ สามารถนำขยะเปียกไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เพิ่มมูลค่าได้ง่ายขึ้น ขยะแต่ละประเภทถูกจัดการได้อย่างเหมาะสมตามชนิด ลดขยะที่ยังมีมูลค่าสู่หลุมฝังกลบซึ่งมีพื้นที่จำกัด ซึ่งจะส่งผลดีต่อกาจัดการพื้นที่และสิ่งแวดล้อมของกรุงเทพมหานครในอนาคต

“ขยะหลายประเภทสามารถสร้างมูลค่าเพิ่ม เพียงแค่นำกลับมาเข้าสู่ระบบ จะสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ซึ่งเป็นการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุด เห็นว่าโครงการนี้เป็นประโยชน์ อีกทั้งสำนักงานเขตต่าง ๆ สามารถนำไปปรับใช้ได้ คู่มือที่จัดทำใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นในยกระดับการพัฒนาชุมชน เกิดแนวทางการทำงานและความร่วมมือแบบใหม่ ให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง รวมถึงการแปรรูปขยะ เพื่อทำผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ได้ ทำให้กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่น่าอยู่มากยิ่งขึ้น เทียบเคียงได้กับเมืองหลวงระดับโลกอื่น ๆ” จักกพันธุ์ กล่าวทิ้งท้าย

นาวาอากาศเอก อธิคุณ คงมี ผู้อำนวยการองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน หรือ อพท. เปิดเผยว่า จากความสำเร็จของแผนขับเคลื่อนการผลักดันเพื่อการท่องเที่ยว ที่ อพท. เข้าไปยกระดับชุมชน ที่มีการต่อยอด สร้างคุณค่าจากทุนวัฒนธรรม วิถีชีวิต ภูมิปัญญาท้องถิ่น และทุนทางธรรมชาติ เกิดการพัฒนาศักยภาพผ่านกิจกรรมท่องเที่ยวอย่างสร้างสรรค์ โดย “ชุมชนบ้านถ้ำเสือ อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี” เป็นหนึ่งในพื้นที่เป้าหมาย ที่ชุมชนมีความเข้มแข็ง มีการพัฒนารูปแบบการท่องเที่ยวโดยชุมชน (CBT Thailand) ซึ่งเป็นมาตรฐานที่สำคัญ ที่จะเป็นต้นแบบ และพัฒนาไปสู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยว ตามเกณฑ์การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก (Global Sustainable Tourism Criteria หรือ GSTC)

โดยชุมชนบ้านถ้ำเสือและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้ร่วมกันพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวและกิจกรรมการท่องเที่ยว ให้มีการปลดปล่อยคาร์บอนอย่างสมดุล หรือ “Carbon Neutral Community-Based Tourism” ที่จะผลักดันการท่องเที่ยวอย่างสร้างสรรค์ให้เกิดประโยชน์ สอดคล้องกับนโยบายการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยภายใต้แนวคิด BCG Model (Bio-Circular-Green Economy Model) ของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ซึ่งเป็นการส่งเสริมและสนับสนุนบนพื้นฐานการมีส่วนร่วม (Co-Creation) และการเป็นเจ้าของร่วมกัน Co – Own ของชุมชนบ้านถ้ำเสืออย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้อพท.และภาคีเครือข่ายได้ร่วมกันพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยว ด้วยการเข้าไปถ่ายทอดองค์ความรู้ความเข้าใจ เพื่อพัฒนาเป็น”ชุมชนท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ” การพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวอย่างครบวงจร พร้อมลงมือทำให้เกิดผลอย่างแท้จริง ภายใต้กิจกรรม “ดิน น้ำ ป่า จากภูผา สู่มหานที” นับเป็นต้นแบบของพื้นที่ภาคตะวันตก ที่ชุมชนได้มีส่วนร่วมการออกแบบพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวและกิจกรรม โดยที่ชุมชนทุกภาคส่วนในพื้นที่ได้รับประโยชน์จากรายได้เสริมที่มาจากการให้บริการนักท่องเที่ยว

ชุมชนบ้านถ้ำเสือ เป็นชุมชนริมแม่น้ำเพชรบุรี ที่มีความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ มีจุดเด่นเรื่องการท่องเที่ยวและการพัฒนาด้านสิ่งแวดล้อม ได้รับการยกระดับเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรอินทรีย์ การสร้างเครือข่ายอนุรักษ์ด้านสิ่งแวดล้อมที่มุ่งสู่การใช้ประโยชน์ผืนป่าเพื่อการกักเก็บคาร์บอน เป็นส่วนหนึ่งการเดินหน้าสู่เข้าสู่สังคม Net Zero ที่หน่วยงานภาครัฐและเอกชน ต้องตระหนักและให้ความสำคัญด้านการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม ให้มีความยั่งยืน

นาวาอากาศเอก อธิคุณ กล่าวว่า สำหรับ 4 กิจกรรมหลักในเส้นทางการท่องเที่ยว ที่พร้อมให้บริการนักท่องเที่ยว เริ่มต้น จากการเรียนรู้แหล่งสะสมพันธ์ุไม้ในรูปแบบ “ธนาคารต้นไม้” ซึ่งจะเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญ ในการถ่ายทอดองค์ความรู้การอนุรักษ์ต้นไม้ที่มีคุณค่า และมีมูลค่า ทั้งในด้านการดำรงชีวิต และการดูแลสิ่งแวดล้อม เพื่อคนในชุมชน และนักท่องเที่ยวได้สัมผัส ความสำคัญของต้นไม้ได้อย่างแท้จริง ซึ่งปัจจุบันชุมชนสามารถยกระดับการปลูกไม้เศรษฐกิจ เช่น ไม้สัก ไม้ประดู่ ตะเคียนทอง ที่จะมีมูลค่าเป็นหลักประกันในการกู้เงิน และยังเป็นมรดกส่งต่อให้ลูกหลานได้ ปัจจุบันชุมชนบ้านถ้ำเสือมีต้นไม้ที่ลงทะเบียนอยู่กับธนาคารมากกว่า 20,000 ต้น และเจ้าของต้นไม้จะได้รับดอกเบี้ย จากต้นไม้ของตนเองด้วยซึ่งได้รับผลตอบแทนแตกต่างตามแต่ละชนิดของต้นไม้

จากนั้นสามารถสัมผัสวิธีการทำอาหารสูตรบ้านถ้ำเสื้อ ที่เปิดให้บริการนักท่องเที่ยว โดยใช้วัตถุดิบในท้องถิ่น พัฒนาสู่เมนูของคาว และของหวาน ในการ “แปรรูปขนม ท้องม้วนสูตรเพชรบุรี เจ้าแรกที่ใช้ตาลตโนด” ถือเป็นการนำวิถีท้องถิ่น ผสมผสานภูมิปัญญาของชุมชน มานำเสนอผ่านกิจกรรมให้นักท่องเที่ยวได้ลงมือทำทองม้วนแสนหอมหวาน จากตาลโตนด เป็นไม้พื้นถิ่นที่สร้างชื่อเสียงของจังหวัด ในการทำขนมหวานให้กับเมืองเพชร จนได้รับการยกย่องขึ้นทะเบียนเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหารของ องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก พร้อมนำสู่กิจกรรมด้านการถนอมอาหาร โดยนำไข่เป็ดที่ชาวบ้านเพาะเลี้ยงสร้างมูลค่าเพิ่ม ด้วยการนำภูมิปัญญาจากพืชมาสร้างคุณค่าของไข่เป็ด ให้มีรสชาติที่เป็นจุดเด่นและแตกต่างไม่เหมือนใคร เป็น”ไข่เค็มอัญชัน”

ส่วนกิจกรรมที่พลาดไม่ได้ ที่นักท่องเที่ยวได้ร่วมอนุรักษ์ฟื้นฟูผืนป่า ด้วยการ “ปั้นเมล็ดพันธุ์ เป็นกระสุนยิงด้วยหนังสติ๊ก เพื่อใช้สำหรับการยิงไปยังพื้นที่ป่า” เพื่อเพิ่มจำนวนต้นไม้ และความชุ่มชื้นให้กับผืนป่า ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ชนิดพันธุ์พืชท้องถิ่นที่มีคุณค่า ให้กับชุมชนและสัตว์ป่า ขณะเดียวกันนักท่องเที่ยวยังสามารถสัมผัสกิจกรรมล่องแพยาง ไปกับสายน้ำเพชรบุรี ซึ่งได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว เพราะเป็นสายน้ำที่มีความแตกต่าง จากแม่น้ำสายอื่นที่ไหลลงปากอ่าวทางทิศเหนือ ถือได้ว่า แม่น้ำเพชรบุรี เป็นแม่น้ำสำคัญทางเศรษฐกิจของเพชรบุรี

จากการได้พัฒนาเป็น ”ชุมชนท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ” ยังได้ขยายผลโดยการถ่ายทอดองค์ความรู้การให้บริการท่องเที่ยวเพื่อลดปัญหาสิ่งแวดล้อม ตามแนวทาง BCG Model ตั้งแต่เรื่องการคัดแยกขยะ ทำบ่อดักไขมัน แนวทางการลดใช้พลังงาน โดยเน้นใช้พลังงานสะอาดจากพลังงานแสงอาทิตย์ ให้บริการในที่พัก พร้อมรณรงค์ให้ความรู้กับนักท่องเที่ยว ในการคัดแยกขยะ เป็นต้น

“ต้นไม้ที่คนในชุมชนบ้านถ้ำเสือช่วยกันดูแลรักษายังนำพาชุมชนเข้าสู่โครงการคาร์บอนเครดิต ส่งผลให้ชุมชนได้รับเงินอุดหนุนจากภาครัฐ และที่มากกว่านั้น ชุมชนได้รับความมั่นคงด้านพลังงาน ความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย และความมั่นคงด้านอาหาร สำหรับลูกหลานในอนาคต ความมั่นคงเหล่านี้ ช่วยสร้างความมั่นใจให้กับชุมชนและกล้าที่จะก้าวต่อไป ใช้ความมั่งคงดังกล่าวเป็นภูมิคุ้มกันรองรับการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนที่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนเป็นฐานในการพัฒนาไปสู่ความยั่งยืน” นาวาอากาศเอก อธิคุณ กล่าว

ด้าน สุเทพ พิมพ์ศิริ ประธานคณะกรรมการธนาคารต้นไม้บ้านถ้ำเสือ กล่าวว่า จากความสำเร็จในการทำโครงการ “ธนาคารต้นไม้” ทำให้ชุมชนบ้านถ้ำเสือกลายเป็นชุมชนต้นแบบของ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เป็นศูนย์เรียนรู้ และเป็นโรงเรียนธนาคารต้นไม้ มีการเข้ามาศึกษาดูงานจากชุมชน โรงเรียน สถานศึกษาต่างๆ บริษัท ห้างร้าน ตั้งแต่ ปี 2554 ซึ่งที่ผ่านมาได้รางวัลกินรี เป็นรางวัลกินรีแรกของ จ.เพชรบุรี และของไทยในด้านธนาคารต้นไม้ ล่าสุดได้รับรางวัลระดับประเทศ ในด้านการท่องเที่ยวชนบทยอดเยี่ยม และผ่านมาตรฐานการท่องเที่ยวโดยชุมชน หรือ CBT Thailand Standard นอกจากนี้ยังเป็นชุมชนแรกในประเทศไทย ที่มีการทำเรื่องการปลูกต้นไม้และการคำนวณคาร์บอนเครดิตอย่างครบวงจร

“ด้วยต้นทุนทางทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ชุมชนได้ออกแบบกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวชุมชนเชิงอนุรักษ์ที่สอดคล้องกับบริบทในพื้นที่ เช่น เรียนรู้ความเป็นมาของ “ธนาคารต้นไม้” ที่สามารถใช้เป็นเงินออม และเป็นหลักประกันให้กับสถาบันการเงินได้ การทำไข่เค็มดินสอพองใบเตยและดอกอัญชัน ที่จะได้เนื้อไข่ขาวที่ละเอียดไม่หยาบ ไม่เค็มจนเกินไป และได้ไข่แดงที่หอมมัน สูตรเฉพาะของชุมชนบ้านถ้ำเสือ กิจกรรมเสือคลุกดิน หรือการปั้นกระสุนพันธุ์ไม้เพื่อนำมายิงด้วยหนังสติ๊ก คืนป่าสร้างปอดให้กับชุมชน การล่องแพยางในแม่น้ำเพชรบุรี ไฮไลท์ของบ้านถ้ำเสือคือการทำทองม้วนกรอบ หอม มัน อร่อย เป็นสินค้าส่งออกของหมู่บ้านที่ขึ้นชื่อของชุมชน” สุเทพ กล่าว

นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมการทำปุ๋ยเบญจคุณ การทำน้ำกลั่นสมุนไพรไล่แมลงจากสมุนไพรท้องถิ่น การเผาถ่านคุณภาพสูงด้วยเตาอิวาเตะ และกิจกรรมชมสวนผลไม้ผสมผสานไร้สารเคมี โดยในชุมชนแห่งนี้ยังมีต้นยางนาอายุกว่า 100 ปี ที่ยังคงยืนต้น ให้นักท่องเที่ยวสายธรรมชาติเข้าไปสัมผัส การพัฒนาพื้นที่บริการลานกางเต็นท์ของชุมชนให้เป็นอีกหนึ่งจุดหมายปลายทางสำหรับนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบการพักแรมในพื้นที่ธรรมชาติอีกด้วย

ดังนั้น การทำให้เกษตรกรทุ่งครุที่เหลืออยู่ สามารถมีรายได้จากการเพาะปลูก รวมถึงรายได้จากกิจกรรมอื่นๆ ที่เกิดจากฐานทุนทรัพยากรของตนเองอย่างเพียงพอและพอเพียง จึงเป็นแนวทางที่ต้องดำเนินการอย่างเร่งด่วน เพื่อช่วยรักษาพื้นที่สีเขียวของเขตทุ่งครุให้คงอยู่ต่อไป

ด้วยเหตุนี้ ดร.กัญจนีย์ พุทธิเมธี อาจารย์ประจำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) และทีมวิจัย ภายใต้โครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบชุมชนริมคลองฝั่งธนบุรีด้วยเครือข่ายคลังสมองของพื้นที่และแผนผังภูมินิเวศเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียวอย่างยั่งยืน (โครงการ Green Thonburi) โดยการสนับสนุนของหน่วยบริหารและจัดการทุนวิจัยและนวัตกรรมด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) จึงต้องการที่จะสร้างต้นแบบของ“โมเดลเศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy)” ให้เกิดขึ้นในพื้นที่ชุมชนริมคลองบางมด เขตทุ่งครุ ที่สามารถสร้างธุรกิจจากฐานทุนด้านการเกษตรที่เลี้ยงตัวเองได้ พร้อมทั้งเป็นผู้ผลิต “อาหารปลอดภัย” และเป็น “อาหารของคนเมือง” ให้กับคนในพื้นที่โดยรอบไปพร้อมกัน

โดยดร.กัญจนีย์ และทีมวิจัยของ มจธ. ภายใต้โครงการ Green Thonburi ได้เข้าไปสนับสนุน “เซฟติสท์ ฟาร์ม (SAFETist Farm)” ซึ่งเกิดจากความฝันและความมุ่งมั่นของกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงพื้นที่กว่า 2 ไร่เศษริมคลองบางมด จากที่เคยปลูกส้มแล้วถูกทิ้งร้าง ให้กลายเป็นแหล่งผลิตอาหารที่ปลอดภัยสำหรับคนในกลุ่มเมื่อสองปีก่อน ในรูปแบบของกิจกรรม “ครอบครัวตะกร้าผัก”

“เราต้องการนำเศรษฐกิจสีเขียวกลับคืนสู่ชุมชนเกษตรทุ่งครุและชุมชนริมคลองบางมดอีกครั้ง อาจยังไม่ใช่ในรูปแบบเดิมที่เป็นสวนส้ม แต่เป็นการนำรูปแบบหลายอย่างเข้ามารวมกัน ทั้งเรื่องของการเกษตร การท่องเที่ยว และอื่นๆ เพื่อสร้างโมเดลเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ที่จะส่งผลดี ทั้งกับชุมชนและสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน” ดร.กัญจนีย์ กล่าว

วิไลวรรณ ประทุมวงศ์ หนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้ง SAFETist Farm กล่าวว่า จากการทำงานด้านพัฒนาสังคมในพื้นที่คลองบางมด มากว่า 10 ปี ตนเองและเพื่อนๆ ต้องการมีพื้นที่สำหรับผลิตอาหารที่ปลอดภัยไว้รับประทานเอง จึงมาเช่าสวนส้มบางมดร้างแปลงนี้แล้วพัฒนาเป็นฟาร์มกสิกรรมขึ้นเมื่อปี 2563 โดยนำความรู้ต่างๆ มาช่วยกันพลิกฟื้นสภาพพื้นที่ที่เป็นดินเค็ม ให้เป็นแปลงเกษตรปลอดสาร จนสามารถปลูกผักปลอดภัยไร้สารเคมีนำมาแบ่งปันให้กับสมาชิกภายในกลุ่มไว้รับประทานกันได้ เมื่อโครงการ Green Thonburi เลือกฟาร์มแห่งนี้เป็นต้นแบบของเศรษฐกิจสีเขียวในพื้นที่ทุ่งครุ จึงใช้ความรู้ที่ได้จากการปลูกเพื่อบริโภคมาต่อยอดเป็นการสร้างรายได้ ภายใต้ชื่อ “ครอบครัวตะกร้าผัก”

“จากการทำโครงการมาตั้งแต่เดือนกันยายน 2564 ที่ผ่านมา โดยนำผักและผลิตผลที่เก็บได้ในฟาร์มมาจัดเป็นชุดตะกร้าผักสด และจัดส่งถึงบ้านครอบครัวที่สมัครเป็นสมาชิกครอบครัวตะกร้าผักโดยตรงโดยไม่ต้องผ่านคนกลางสัปดาห์ละหนึ่งครั้ง ปัจจุบันเรามีสมาชิกครอบครัวตะกร้าผัก 30 กว่าราย ทำให้ฟาร์มมีรายได้เพียงพอจะดูแลสมาชิกที่อยู่ประจำในฟาร์มได้แล้วก้าวต่อไปก็คือการขยายสมาชิกเป็น 100 ครอบครัว ในสิ้นปีนี้ พร้อมกับเชิญชวนคนในชุมชนและพี่น้องเกษตรกรในพื้นที่ ที่สนใจจะปลูกผักขาย ได้เข้ามาเรียนรู้แลกเปลี่ยนเทคนิคการปลูกผักในพื้นที่ดินเค็มและน้ำกร่อย เพื่อขยายเครือข่ายปลูกผักให้มีผลผลิตที่หลากหลายและเพียงพอตลอดปี” วิไลวรรณ กล่าว

นอกจากการใช้ฐานทรัพยากรมาสร้างรายได้จากการจำหน่ายผลผลิต ที่ปัจจุบันมีทั้งผัก ไข่ไก่ ไข่เป็ด สมุนไพร รวมถึงผลิตภัณฑ์แปรรูปต่างๆ เช่น สบู่ น้ำยาล้างจาน ฯลฯ แล้ว SAFETist Farm ยังใช้สถานที่แห่งนี้เป็นแหล่งเรียนรู้นิเวศวิถีริมคลอง และเป็นสถานที่ฝึกอบรมให้ความรู้กับคนในชุมชนและเกษตรกรที่สนใจ หนึ่งในนั้นคือ ชุมชนใต้สะพาน ประชาอุทิศ 76 เขตทุ่งครุ ซึ่งเป็นชุมชนที่มีรายได้ต่อครัวเรือน 3,000 – 6,500 บาทต่อเดือน คนในชุมชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพคัดแยกขยะ ขายของเก่า และรับจ้างทั่วไป โดยใช้ชื่อ“โครงการพัฒนาอาชีพสร้างแหล่งอาหารปลอดภัยอย่างยั่งยืน” จัดโดยศูนย์อาสาสร้างสุข ในนามสยามอารยะ ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) โดยทีมงาน SAFETist Farm ต้องการนำความรู้ด้านการเกษตรจากฟาร์ม มาถ่ายทอดให้คนในชุมชน และเกิดการปฏิบัติได้จริง เพื่อเป็นรายได้เสริมของแต่ละครอบครัว ผ่านกิจกรรมอบรมที่มีให้เลือก 3 อาชีพ คือ “อาชีพเลี้ยงไส้เดือน” “อาชีพเพาะต้นอ่อน” และ “อาชีพปลูกผักกระถาง”

อรอุมา สาดีน ผู้จัดการ SAFETist Farm กล่าวว่า นอกจากคนในชุมชนที่เข้าร่วมกิจกรรมจะได้เทคนิคและวิธีการ รวมถึงวัตถุดิบและอุปกรณ์ที่สามารถนำไปทำได้จริงที่บ้านของตนเองแล้ว จะมีการ ‘ประกันการรับซื้อ’ ผลผลิตในช่วงแรก เช่น รับซื้อยอดทานตะวันอ่อนในราคาขีดละ 15 บาท (150 บาท/ก.ก.) รับซื้อมูลไส้เดือนกิโลกรัมละ 10 บาท ซึ่งเป็นแรงจูงใจแรก ที่ทำให้คนในชุมชนเกิดความสนใจ และมีการอบรมไปแล้วกว่า 50 คน

ด้านสิริวัฒน์ สุทธิวรากร ผู้จัดการศูนย์อาสาสร้างสุข และผู้รับผิดชอบโครงการอบรมอาชีพให้กับชุมชนใต้สะพาน กล่าวว่า การที่คนในชุมชนนี้มีอาชีพแบบหาเช้ากินค่ำ มีรายได้แบบวันต่อวัน ทำให้ขาดทักษะและไม่เห็นความสำคัญของการวางแผนเรื่องรายได้ ซึ่งการรวมกลุ่มทำงานดังกล่าว จะเป็นพลังเสริมในชุมชนให้เกิดอาชีพเสริมอย่างจริงจัง ทั้งการเลี้ยงไส้เดือน การปลูกทานตะวันหรือผักไมโครกรีนอื่นๆ ซึ่งการลงมือทำอย่างต่อเนื่อง จะทำให้เขาได้เรียนรู้ทักษะต่างๆ เช่น การวางแผนการเลี้ยงและวางแผนการขาย สามารถต่อยอดไปสู่การวางแผนชีวิตในระยะยาวต่อไป

ดร.กัญจนีย์ กล่าวเสริมว่า เมื่อชุมชนมีรายได้ที่เหมาะสมและเพียงพอจากฐานทุนทรัพยากรที่มีอยู่ทั้งในผืนดินและคูคลองของเขา ก็จะเกิดการช่วยกันรักษาพื้นที่นี้ไว้ ซึ่งการสร้างโมเดลเศรษฐกิจสีเขียวของชุมชนริมคลอง ทั้งชุมชนคลองบางมดแห่งนี้กับชุมชนคลองบางประทุนที่ดำเนินการโดย มจธ. รวมถึง ชุมชนตลาดพลู และชุมชนพูนบำเพ็ญ ที่ดำเนินการโดยสถาบันอาศรมศิลป์ และมหาวิทยาลัยสยาม เป็นส่วนหนึ่งในความพยายามของงานวิจัยภายใต้โครงการ Green Thonburi ที่ต้องการจัดทำ “แผนผังการพัฒนาพื้นที่บนฐานเศรษฐกิจสีเขียว” ที่สอดล้องกับศักยภาพและความต้องการของชุมชน ที่ทีมงานจาก 3 สถาบันการศึกษา รวมถึงสถาบันสิ่งแวดล้อมไทยในฐานะหัวหน้าโครงการ ต่างเห็นร่วมกันว่าการสร้างเศรษฐกิจสีเขียวในพื้นที่กรุงเทพมหานคร จำเป็นต้องได้รับการบูรณาการความร่วมมือจากหน่วยงานภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาควิชาการ และภาคเอกชน เพื่อร่วมสนับสนุนชุมชนในการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น (Local Economy) ซึ่งสร้างความยั่งยืนให้กับทั้งชุมชน สิ่งแวดล้อมโดยรอบและเมืองในภาพรวม

นอกจากการดำเนินการขับเคลื่อนในระดับชุมชนหรือในระดับพื้นที่แล้ว โครงการ Green Thonburi และภาคีเครือข่าย ยังจัดทำ ข้อเสนอนโยบายให้กับผู้บริหารของกรุงเทพมหานคร ซึ่งนอกเหนือจาก การพัฒนาพื้นที่บนฐานเศรษฐกิจสีเขียวแล้ว ยังมีอีก 2 ประเด็นหลักคือ “การจัดการทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตร” และ “นโยบายการพัฒนาพื้นที่และแนวทางการใช้ประโยชน์ที่ดิน”

“การจัดการทรัพยากรน้ำเพื่อการเกษตร ถือเป็นความสำคัญเร่งด่วนที่ควรเร่งดำเนินการ เพราะสำนักการระบายน้ำ กทม. มีหน้าที่ครอบคลุมการดูแลคูคลอง เป็นหลัก แต่ยังไม่มีหน่วยงานรับผิดชอบการเกษตร ที่จะมาดูแลคุณภาพ ปริมาณ และความต่อเนื่องของสายน้ำที่จะสนับสนุนเศรษฐกิจสีเขียวในเมืองเพื่อสามารถคงไว้ซึ่งความยั่งยืนทางเศรษฐกิจของภาคเกษตร ความมั่นคงทางอาหาร รวมถึงการเพิ่มพื้นที่สีเขียว ยังเชื่อมโยงกับการพัฒนาการท่องเที่ยวท้องถิ่น (Local Tourism) สร้างผลกระทบในหลากมิติทั้งต่อเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม” ขณะที่ข้อเสนอเกี่ยวกับ “นโยบายการพัฒนาพื้นที่และแนวทางการใช้ประโยชน์ที่ดิน” จะเน้นให้เกิดความสอดคล้องกับการอนุรักษ์และสนับสนุนเศรษฐกิจสีเขียวของชุมชน ผ่านมาตรการต่างๆ อาทิ ระยะถอยร่นจากแนวคลอง การสร้างกำแพงริมคลองเปิดโล่ง และระบบบำบัดน้ำเสียที่มีประสิทธิภาพของโครงการพัฒนาและอสังหาริมทรัพย์ต่างๆ ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่จำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนจากทั้งภาครัฐและเอกชน ” ดร.กัญจนีย์ กล่าว

ทั้งหมดนี้ คือการตอบโจทย์ของโครงการ Green Thonburi ที่ต้องการให้โมเดลเศรษฐกิจสีเขียว ของ SAFETist Farm เป็นต้นแบบของธุรกิจสีเขียวที่นอกจากสามารถสร้างรายได้เลี้ยงตัวเองได้แล้ว ยังเป็นตัวอย่างของการใช้เศรษฐกิจสีเขียวมาเป็นแนวทางขับเคลื่อนการรักษาพื้นที่สีเขียว และเป็นแนวทางที่ช่วยให้เกิดการใช้ประโยชน์จากพื้นที่รกร้างด้วยปัญหาดินเค็มในเขตทุ่งครุและพื้นที่ใกล้เคียง ให้กลับมาเป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่มีประโยชน์

วิบูลย์ พึงประเสริฐ นายกสมาคมอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพไทย (TBIA) กล่าวว่า ท่ามกลางวิกฤต COVID-19 การใช้พลาสติกในประเทศไทย แบบครั้งเดียวทิ้งกลับมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและซ้ำเติมระบบบริหารจัดการขยะที่เป็นปัญหาอยู่ปัจจุบันมากขึ้นขณะที่แผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะพลาสติก 20 ปี (พ.ศ.2561-2573) ของไทยกำหนดเป้าหมายระยะแรกปี พ.ศ.2562 ในการแบนพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง 3 ชนิด ได้แก่ 1.พลาสติกหุ้มฝาขวดน้ำ (Cap Seal) 2.ไมโครบีด (Microbead) หรือ เม็ดพลาสติก ที่อยู่ในเครื่องสำอางช่วยขัดหน้า 3.ผลิตภัณฑ์ที่ผสมสารอ็อกโซ่ (Oxo) คือพลาสติกที่ใส่สารให้แตกตัว

ปี พ.ศ.2565 ไทยจะต้องเลิกใช้หรือแบนพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งเพิ่มอีก 4 ชนิด ประกอบด้วย 1. ถุงหูหิ้วขนาดหนาน้อยกว่า 36 ไมครอน 2. หลอด 3.กล่องโฟมบรรจุอาหาร และ 4.แก้วพลาสติกแบบบาง เพื่อลดปริมาณขยะพลาสติกลงซึ่งก็จะทำให้ไทยในปี พ.ศ.2565 มีการบังคับให้เลิกใช้พลาสติกเพิ่มเติมรวมเป็น 7 ชนิด ซึ่งเป็นไปตามเทรนด์โลกที่ขณะนี้มีหลายประเทศทั่วโลกได้บังคับห้ามใช้พลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งแม้ว่าช่วง COVID-19 จะแผ่วไปบ้างแต่ล่าสุดจีนก็ประกาศห้ามใช้พลาสติกครั้งเดียวทิ้งใน 5 เมืองใหญ่ในปี พ.ศ.2564 นี้

การแบนพลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้งถูกทดแทนการใช้โดยพลาสติกชีวภาพ (Bioplastic) และทั่วโลกมีการใช้ที่เพิ่มขึ้นเช่นเดียวกับไทยเพราะพลาสติกชีวภาพตอบโจทย์รักษ์โลกที่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ และไทยเองเป็นผู้ผลิตเม็ดพลาสติกชีวภาพรายใหญ่อันดับ 2 ของโลกรองจากสหรัฐอเมริกาที่มีกำลังผลิต 2-3 แสนตัน/ปี ส่วนไทยมีกำลังผลิต1 แสนตัน/ปีและจะเพิ่มจากโรงงานเนเจอร์เวิร์กอีกราว 7.5หมื่นตัน/ปี มีโรงงานขึ้นรูปผลิตภัณฑ์หลายราย ซึ่งพร้อมผลิตเพื่อรองรับดีมานด์ที่จะเพิ่มขึ้น ในอนาคตได้อย่างมีศักยภาพ แต่ยอมรับว่าการใช้อาจจะยังไม่แพร่หลายนักเนื่องจากราคาพลาสติกชีวภาพสูงกว่าราคาพลาสติกทั่วไปถึง 3-5 เท่าและเป็นไปได้ยากที่ราคาไบโอพลาสติกจะมีราคาที่ถูกหรือใกล้เคียงกับพลาสติกทั่วไปเพราะนั่นต้องให้ราคาน้ำมันดิบขึ้นไปสู่ระดับ 150-200 เหรียญต่อบาร์เรล เนื่องจากราคาวัตถุดิบที่ใช้ผลิตไบโอพลาสติก คือน้ำตาลและแป้ง มีต้นทุนสูงกว่าราคาน้ำมันมาก

สำหรับสถานการณ์พลาสติกชีวภาพของไทยโตเฉลี่ยปีละ 15% ส่วนอนาคตอีก 5 ปีข้างหน้าอยู่ที่นโยบายรัฐ โดยเห็นว่าหากจะส่งเสริมการใช้พลาสติกชีวภาพเพิ่มขึ้นเพื่อให้แผนแผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะพลาสติก 20 ปีบรรลุเป้าหมายจำเป็นต้อง สร้างแรงจูงใจการใช้ผ่านมาตรการทางภาษี

วรินทร อยู่วิมลชัย กรรมการผู้จัดการ บริษัท ไบโอ-อีโค จำกัด (Bio-Eco) ผู้นำด้านบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมอย่างครบวรจร กล่าวว่า มี 5 กลุ่มธุรกิจ ในประเทศ ที่หันมาใช้ผลิตภัณฑ์ไบโอพลาสติกมากขึ้น ทั้งในกลุ่มธุรกิจโรงแรม ร้านอาหาร สถาบันการศึกษา โรงพยาบาล และกลุ่มอสังหาริมทรัพย์ ที่ต่างใส่ใจและมีนโยบายในการนำผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมาใช้ในธุรกิจซึ่งรวมถึงการใช้ช้อน ส้อม แก้วน้ำ กล่องกระดาษ หลอดที่ผลิตจากไบโอพลาสติกเพื่อทดแทนการใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง และยังขยายไปยังผู้ประกอบการรายเล็ก เช่น ร้านอาหาร และเครื่องดื่ม ร้านกาแฟ ที่ปัจจุบันเจ้าของธุรกิจส่วนใหญ่เป็นคนรุ่นใหม่ ที่สนใจในเรื่องราวของการดูแลและตระหนักสิ่งแวดล้อมมากขึ้น เพราะยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีต่อแบรนด์ในสายตาของผู้บริโภคอีกด้วย

สำหรับปัญหาการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์รักษ์โลกนั้นผู้ใช้ต้องทำความรู้จัก ‘พลาสติกชีวภาพ’ กันก่อน ว่าเป็น”ไบโอแท้” หรือ”ไบโอเทียม” โดยไบโอพลาสติกแท้ เป็นพลาสติกที่สามารถย่อยสลายได้ทางชีวภาพ (compostable) ซึ่งใช้วัตถุดิบที่ผลิตจากพืชทางการเกษตร ทั้งอ้อย มันสำปะหลัง มาผลิตพลาสติก แทนการใช้ปิโตรเลียมที่เป็นทรัพยากรที่มีวันหมด ส่วนไบโอเทียม พลาสติกที่มีการเติมสารเติมแต่งจำพวกโลหะหนักลงไปในพลาสติกทั่วไป (PE, PP, PET, PVC) เพื่อให้พลาสติกแตกตัวเป็นชิ้นเล็ก ๆ ได้เร็วขึ้น ในสภาวะที่มีแสงแดด ความร้อน หรือความชื้น ซึ่งไม่มีการย่อยสลายทางธรรมชาติ เรียกว่า Oxo-degradable Plastic หรือระยะหลัง มักแฝงตัวโฆษณาว่า Biodegradable, Degradable โดยไม่มีมาตรฐานที่น่าเชื่อถือรับรอง โดยผู้บริโภคสามารถเลือกใช้ไบโอแท้ได้โดยการตรวจสอบผลิตภัณฑ์เบื้องต้น ได้ด้วยการ ดูสัญลักษณ์หรือเครื่องหมายมาตรฐานการรับรอง ที่พิมพ์อยู่ ที่ตัวผลิตภัณฑ์ ดังนี้ 1. GC Compostable 2. ASTM D6400 3. EN 13432 4. ISO 17088 และ 5. มอก. 17088-2555