เมื่อวันที่ 18 ม.ค. 2567 ณ รร.มิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพฯ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กรุงเทพมหานคร (กทม.) กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม กรมอนามัย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) และศูนย์อาหารของรัฐและเอกชน 14 แห่งทั่วประเทศ ร่วมแสดงเจตจำนงร่วมจัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกิน เพื่อป้องกัน ลด กำจัด ใช้ประโยชน์จากขยะอาหารและอาหารส่วนเกิน มุ่งเป้าลดความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพในเขตเมือง

ดร.ชาติวุฒิ วังวล ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สสส. กล่าวว่า ปัจจุบันการจัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกินเป็นปัญหาสำคัญในระดับโลก UN กำหนดให้การลดขยะอาหารเป็นหนึ่งในเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เมื่อปี 2558 กำหนดเป้าลดขยะอาหารในระดับค้าปลีกและบริโภคทั่วโลกลงครึ่งหนึ่งภายในปี 2573 ในไทยขยะอาหารและอาหารส่วนเกินเป็นปัญหาสำคัญ โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ มีขยะอาหารและอาหารส่วนเกินถูกทิ้งจากหลายแหล่ง ทั้งบ้านเรือน ตลาด ซูเปอร์มาร์เก็ต โรงแรม ร้านอาหาร ศูนย์อาหาร แล้วถูกส่งไปกำจัดด้วยการนำไปเทกองกลางแจ้ง หรือเผากลางแจ้ง ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพอนามัย และสร้างความเดือดร้อนรำคาญแก่ประชาชน เช่น เกิดกลิ่นเหม็น น้ำเสียจากน้ำชะขยะปนเปื้อนสู่แหล่งน้ำผิวดินและแหล่งน้ำใต้ดิน เป็นแหล่งเพาะพันธุ์เชื้อโรคเกิดมลพิษทางอากาศ

“พื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล เป็นแหล่งรวมการค้า การบริการ สถานประกอบการ ศูนย์การค้า สำนักงาน อาคารขนาดใหญ่ มีประชากรหนาแน่น มีการดำเนินชีวิตแบบคนเมือง มักไม่มีพื้นที่จัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกิน อีกทั้งไม่สะดวกในดำเนินการด้วยตนเอง ดังนั้นการแก้ปัญหาด้วยการจัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกินที่ต้นทาง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้บริโภค และการเชื่อมโยงเครือข่ายระหว่างผู้ก่อให้เกิดขยะอาหารและอาหารส่วนเกินผ่านวิธีการนำไปใช้ประโยชน์ในรูปแบบต่าง ๆ รวมถึงการส่งต่อยังกลุ่มเปราะบาง จึงเป็นทางออกหนึ่งที่สำคัญในการลดปริมาณขยะอาหารและอาหารส่วนเกิน ลดมลพิษ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และลดความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพในเขตเมือง” ดร.ชาติวุฒิ กล่าว

น.ส.ปรีญาพร สุวรรณเกษ อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ กล่าวว่า ปัจจุบันไทยมีปริมาณขยะอาหารเกิดขึ้นประมาณ 9.7 ล้านตัน หรือ 146 กิโลกรัม/คน/ปี แหล่งกำเนิดที่มีการทิ้งของขยะอาหารสูงสุดคือ ตลาดสด รองลงมาคือ ห้างสรรพสินค้าและร้านสะดวกซื้อ และอาคารสำนักงาน ตามลำดับ ซึ่งแหล่งกำเนิดดังกล่าว ส่วนใหญ่มีศูนย์อาหารอยู่ด้วย ซึ่งเป็นแหล่งที่ก่อให้เกิดขยะอาหารที่สำคัญและควรวางแผนบริหารจัดการตั้งแต่ต้นทางในฐานะที่ไทยเป็นประเทศสมาชิก UN ต้องดำเนินการตามเป้า SDGs ในการลดขยะอาหารของโลกลงครึ่งหนึ่งในระดับค้าปลีกและผู้บริโภค เมื่อวันที่ 11 ม.ค. 2567 นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รองนายกรัฐมนตรี และประธานคณะกรรมการอาหารแห่งชาติ ได้เห็นชอบแผนที่นำทางการจัดการขยะอาหาร (พ.ศ. 2566 – 2573) และแผนปฏิบัติด้านการจัดการขยะอาหาร ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2566 – 2570) เพื่อเป็นกรอบและทิศทางดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหาการจัดการขยะอาหารของประเทศ มุ่งเน้นปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันและลดขยะอาหาร จัดระบบคัดแยกขยะอาหาร ณ แหล่งกำเนิด จัดระบบกำจัดขยะอาหาร ณ สถานที่กำจัดขยะมูลฝอย สนับสนุนและผลักดันให้ประชาชนคัดแยกขยะอาหารออกจากขยะทั่วไป และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีระบบคัดแยกและเก็บขนขยะแบบแยกประเภท

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ผู้อำนวยการสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย กล่าวว่า การประกาศเจตจำนงความร่วมมือจัดการขยะอาหารจากศูนย์อาหารวันนี้ เป็นตัวอย่างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีบทบาทสำคัญในการจัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกินของประเทศ มีความร่วมมือสำคัญ 5 ด้าน

1. สนับสนุนให้ศูนย์อาหารและหน่วยงานต่าง ๆ มีข้อมูลและกำหนดเป้าหมายลดปริมาณขยะอาหารและอาหารส่วนเกินด้วยระบบคัดแยกและรวบรวมให้เอื้อต่อการนำไปใช้ประโยชน์และกำจัดอย่างเหมาะสม
2. ส่งเสริมให้ผู้บริโภคมีพฤติกรรมป้องกันและลดการเกิดขยะอาหารและอาหารส่วนเกิน
3. ส่งเสริมองค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่ดี สำหรับผู้ประกอบอาหารและผู้จำหน่ายอาหารในการป้องกัน ลด คัดแยก และจัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกิน
4. พัฒนาและขยายผลรูปแบบที่เหมาะสมและแนวปฏิบัติที่ดีในการป้องกันและลดการเกิดขยะอาหารและอาหารส่วนเกินจากศูนย์อาหาร และจัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกินที่แหล่งกำเนิด
5. ขับเคลื่อนนโยบายและแผนจัดการขยะอาหารและอาหารส่วนเกิน ด้วยกลไกข้อมูล กฎระเบียบ และการสื่อสาร เพื่อให้เกิดการปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมและกว้างขวาง

โดยสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย สนับสนุนให้เกิดการทำงานร่วมกันระหว่างภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในการจัดการขยะอาหารอย่างเป็นระบบ สนับสนุนทางวิชาการ การเผยแพร่ข้อมูล และผลักดันให้เกิดการจัดการขยะอาหารจากแหล่งอาหารอย่างเป็นรูปธรรม

นายแพทย์สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย อธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 ในภาพรวมระหว่าง 29 มีนาคม – 1 เมษายน 2564 มีแนวโน้มเพิ่มจากสัปดาห์ที่ผ่านมา โดยพบเกินค่ามาตรฐานในภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีค่าระหว่าง 15 – 402 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร สูงสุดที่ตำบล เวียงพางคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย โดยคาดการณ์ว่าในช่วงวันที่ 3 – 5 เมษายน 2564 พื้นที่ภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือบางพื้นที่ มีแนวโน้มฝุ่นละอองเกินค่ามาตรฐานอยู่ในระดับที่เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ (สีส้ม) ถึงมีผลกระทบต่อสุขภาพ (สีแดง) เนื่องจากการเผาในประเทศเพื่อนบ้านและในประเทศ ประกอบกับสภาพอากาศ ที่ค่อนข้างนิ่ง ความเร็วลมลดลง แต่หลังจากนั้นในช่วงวันที่ 4 – 6 เมษายน 2564 บางพื้นที่จะมีพายุฤดูร้อนเกิดขึ้นทำให้ปริมาณฝุ่นละออง PM 2.5 มีแนวโน้มสะสมลดลงทำให้คุณภาพอากาศอยู่ในระดับดีมาก (สีฟ้า) ถึงปานกลาง (สีเหลือง) ได้

อธิบดีกรมอนามัย กล่าวต่อไปว่า นักท่องเที่ยวและประชาชนต้องดูแลป้องกันตนเองอยู่เสมอ ควรตรวจเช็คค่าฝุ่น และติดตามข่าวสารทุกครั้งก่อนออกจากบ้าน เช่น Air4Thai หรือ “คนรักอนามัย ใส่ใจอากาศ PM 2.5” รวมทั้งลด เลี่ยง งดการทำกิจกรรมกลางแจ้ง แต่หากจำเป็นต้องออกจากบ้านให้สวมหน้ากากเพื่อป้องกันฝุ่นละออง โดยเลือกหน้ากากให้เหมาะสมกับลักษณะงานหรือกิจกรรมของผู้สวมใส่ มีขนาดที่เหมาะสมกับใบหน้าและหน้ากากต้องได้มาตรฐาน สะอาด ไม่มีกลิ่นผิดปกติหรือฉีกขาด ต้องครอบจมูกและปาก นอกจากนี้ควรดื่มน้ำสะอาดบ่อย ๆ และดูแลตนเองอย่างต่อเนื่อง หากมีอาการผิดปกติ เช่น ไอ หายใจลำบาก หายใจไม่ออก แน่นหน้าอก คลื่นไส้ หรือวิงเวียนศีรษะ ให้รีบไปพบแพทย์ที่สถานบริการสาธารณสุขใกล้บ้านทันที

“ทั้งนี้ ข้อมูลอนามัยโพลเกี่ยวกับผลกระทบจากฝุ่นละออง PM 2.5 ระหว่างวันที่ 1 – 31 มีนาคม 2564 พบว่า ร้อยละของผู้ที่มีอาการจากการรับสัมผัส PM 2.5 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากเดือนกุมภาพันธ์ โดยอาการที่พบมากที่สุดยังคงเป็นอาการมีน้ำมูก ร้อยละ 17.67 รองลงมาคือ แสบจมูก ร้อยละ 15.07 อาการแสบตา/คันตา/ตาแดง ร้อยละ 14.18 อีกทั้งยังพบว่าประชาชนมีความวิตกกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 ถึงร้อยละ 78.51 และมีพฤติกรรมในการป้องกันตนเองจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 เพิ่มขึ้น โดยสวมหน้ากากป้องกันฝุ่นถึงร้อยละ 82.07” อธิบดีกรมอนามัย กล่าว

Source: กรมอนามัย

นายแพทย์สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย อธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า เมื่อวันที่ 22 – 28 มีนาคม 2564 พบว่า มีอุณหภูมิสูงสุด 41.1 องศาเซลเซียส ที่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยมีรายงานคาดการณ์ว่าจะมีอุณหภูมิสูงสุด 42 องศาเซลเซียส ในอีก 7 วันข้างหน้า ตั้งแต่วันที่ 29 มีนาคม – 4 เมษายน 2564 ที่จังหวัดลพบุรี

นอกจากนี้ สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 วันที่ 29 มีนาคม 2564 พบเกินค่ามาตรฐานในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 13 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดเชียงราย น่าน แม่ฮ่องสอน พะเยา เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง แพร่ บึงกาฬ นครพนม สกลนคร มุกดาหาร และอุบลราชธานี โดยมีค่าสูงสุดที่ 259 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ที่ ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย และพบมีค่า PM 2.5 ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพ (สีแดง) ใน 2 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดเชียงรายและอุบลราชธานี

ทั้งนี้ คาดการณ์ว่าในช่วงสัปดาห์นี้ PM 2.5 ในทุกภาคของประเทศ มีแนวโน้มคุณภาพอากาศในระดับดีมาก (สีฟ้า) ถึงปานกลาง (สีเหลือง) แต่อย่างไรก็ตาม บางพื้นที่ในภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนืออาจเกินค่ามาตรฐาน เนื่องจาก ยังคงพบจุดความร้อนจำนวนมากในประเทศเพื่อนบ้านและในประเทศ ส่งผลให้ PM 2.5 อยู่ในระดับเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ (สีส้ม) ถึงมีผลกระทบต่อสุขภาพ (สีแดง) ได้

“ดังนั้น ในสถานการณ์ที่ PM 2.5 ยังมีค่าเกินมาตรฐาน ประกอบกับสภาพอากาศร้อนจัด ประชาชนจึงต้องหมั่นดูแลป้องกันตนเองอยู่เสมอ โดยเมื่อสถานการณ์ฝุ่นมีค่าสูงเกินมาตรฐาน ควรตรวจเช็คค่าฝุ่น และติดตามข่าวสารจากหน่วยงานราชการทุกครั้งก่อนออกจากบ้าน เช่น Air4Thai หรือ “คนรักอนามัย ใส่ใจอากาศ PM 2.5” รวมทั้งลด เลี่ยง งดการทำกิจกรรมกลางแจ้ง แต่หากจำเป็นต้องออกจากบ้านให้สวมหน้ากากอนามัย หรือหน้ากาก N95 โดยเลือกหน้ากากให้เหมาะสมกับลักษณะงานหรือกิจกรรมของผู้สวมใส่ มีขนาดที่เหมาะสมกับใบหน้า และหน้ากากต้องได้มาตรฐาน สะอาด ไม่มีกลิ่นผิดปกติหรือฉีกขาด ต้องครอบจมูก และปาก นอกจากนี้ ควรลดกิจกรรมที่ทำให้เกิดฝุ่นทั้งภายในและภายนอกบ้าน เช่น การเผาในที่โล่งแจ้ง และหมั่นทำความสะอาดบ้านเป็นประจำด้วยการใช้ผ้าชุบน้ำเช็ด เพื่อเป็นการลดฝุ่นในบ้าน เน้นย้ำให้ดื่มน้ำสะอาดบ่อยๆ และดูแลตนเองอย่างต่อเนื่อง หากมีอาการผิดปกติ เช่น ไอ หายใจลำบาก หายใจไม่ออก แน่นหน้าอก คลื่นไส้ หรือวิงเวียนศีรษะ ให้รีบไปพบแพทย์ที่สถานบริการสาธารณสุขใกล้บ้านทันที” อธิบดีกรมอนามัย กล่าว

Source: กรมอนามัย