กรุงเทพฯ ประเทศไทย – 24 เมษายน 2568 — การขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาสภาพภูมิอากาศด้วยพลังของชุมชน กำลังจะเริ่มต้นขึ้นเมื่อ Bangkok Climate Action Week (BKKCAW) ประกาศจัดเทศกาลครั้งแรก ระหว่างวันที่ 28 กันยายน ถึง 4 ตุลาคม 2568 นี้

BKKCAW ไม่ใช่เพียงแค่งานที่จัดขึ้นในช่วงระยะเวลาเพียงหนึ่งสัปดาห์เท่านั้น แต่จะเป็นเวทีที่มีชีวิตชีวาที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในสังคมเพื่อสร้างอนาคตสีเขียวที่ครอบคลุมและยั่งยืน

หัวใจของ BKKCAW คือการเฉลิมฉลองพลังของการลงมือทำร่วมกัน ความคิดสร้างสรรค์ และความเข้มแข็งของชุมชน งานนี้ออกแบบในรูปแบบของเทศกาลในระดับเมือง ที่เชิญชวนชุมชนท้องถิ่น นักสร้างสรรค์ เยาวชน นักวิทยาศาสตร์ ผู้กำหนดนโยบาย นักกิจกรรม และสังคมในการร่วมสร้างสรรค์แนวทางแก้ไขปัญหาภูมิอากาศที่ทุกคนมีส่วนร่วม สนุกสนานและยืดหยุ่น พร้อมรับมือการเปลี่ยนแปลงในอนาคต

“การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบต่อทุกคน และเราทุกคนต้องลงมือ ไม่ใช่เรื่องที่ควรปล่อยให้เป็นหน้าที่ของผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น” ลีโอ ฮอร์น-พัธโนทัย ผู้ดำเนินงานหลัก BKKCAW กล่าว

“จุดมุ่งหมายของ Bangkok Climate Action Week คือการกระตุ้นและเสริมพลังให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืนสีเขียว ซึ่งหมายถึงการวางผู้คนไว้ที่ศูนย์กลาง ยกระดับเสียงสะท้อนและแนวทางของชุมชนท้องถิ่น เพื่อสร้างพื้นที่ที่ผู้มีบทบาทในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้สามารถร่วมกันกำหนดอนาคตได้”

เทศกาลนี้จัดโดย จัสท์ ทรานสิชั่นส์ อินคิวเบเตอร์ (Just Transitions Incubator – JUTI) ร่วมกับ กรุงเทพมหานคร (กทม.) โดยตระหนักถึงบทบาทสำคัญของเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ ที่อยู่แนวหน้าในการรับมือกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ BKKCAW ตั้งเป้าจะใช้พลังงาน ความคิดสร้างสรรค์ และความมุ่งมั่นของผู้คนในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน

เวทีขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบผ่านความร่วมมือ

BKKCAW ท้าทายแนวคิดแบบเดิมๆ ที่มักนำโดยผู้เชี่ยวชาญ ภาครัฐ หรือองค์กรขนาดใหญ่เป็นแกนหลักในการออกแบบวิธีแก้ปัญหา แต่เน้นการยกระดับเสียงสะท้อนและแนวทางที่เริ่มจากรากฐาน ที่สามารถผลักดันการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบได้อย่างแท้จริง

BKKCAW ขอเชิญชวนร่วมค้นหามุมมองใหม่เกี่ยวกับเมือง ระบบเศรษฐกิจ และโครงสร้างทางสังคมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยใส่ใจความห่วงใย ความเป็นธรรม และความยืดหยุ่นพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงในระยะยาวให้เป็นส่วนหนึ่งในทุกการขับเคลื่อนเพื่อสภาพภูมิอากาศ

ในงานจะมีการจัดกิจกรรมรูปแบบต่าง ๆ ที่เปิดให้สาธารณชนเข้าร่วม เช่น เวิร์กชอป นิทรรศการ การแสดง ห้องทดลองนโยบาย และงานทดลองที่นำโดยชุมชน เพื่อสร้างพื้นที่ให้กลุ่มคนที่หลากหลายได้แลกเปลี่ยนความคิด สร้างเครือข่าย เรียนรู้ และลงมือทำร่วมกัน

เอเชียตะวันออกเฉียงใต้: จุดศูนย์กลางแห่งการเปลี่ยนแปลง

ในขณะที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต้องเผชิญกับภัยคุกคามที่เพิ่มขึ้นจากสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง — ตั้งแต่น้ำท่วม คลื่นความร้อน มลพิษทางอากาศ ไปจนถึงการขาดแคลนทรัพยากร — BKKCAW ขอเชิญชวนให้เกิดความร่วมมือร่วมใจและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในระดับภูมิภาค เชิญชวนให้เมืองและชุมชนต่าง ๆ ได้เรียนรู้ซึ่งกันและกัน ร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรม และลงมือทำไปด้วยกัน

“ถ้าเราสามารถหาเพื่อนร่วมเดินทางไปด้วยกัน ก็จะทำให้เกิดผลอย่างจริงจังและยั่งยืน และการที่เราเริ่มลงมือก่อนก็ยิ่งดี และตอนนี้ก็ถึงเวลาที่เราจะร่วมต้อนรับผู้คนให้มาร่วมเดินทางกับเรา” ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าว

เปิดรับสมัครผู้ร่วมจัดกิจกรรมในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมทางอีเมล
ลงทะเบียนเพื่อสมัครรับข่าวสารผ่านเว็บไซต์ของเรา
ติดตาม BKKCAW บนช่องทาง Instagram, Facebook และ LinkedIn

อโกด้า รายงานการค้นหาที่พักในกรุงเทพฯ ในช่วงเทศกาลคริสต์มาสปีนี้เพิ่มขึ้น 14% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา โดยกรุงเทพฯ แซงหน้าโตเกียวขึ้นมาเป็นจุดหมายปลายทางยอดนิยมอันดับหนึ่ง ตามมาด้วยโซล ไทเป และโอซาก้า

สำหรับคืนวันปีใหม่ กรุงเทพฯ ได้รับความนิยมเป็นอันดับที่สองของโลก รองมาจากโตเกียว ตามมาด้วย ไทเป พัทยา และโอซาก้า ความนิมยมของกรุงเทพฯ ในฐานะจุดหมายปลายทางแห่งการเฉลิมฉลอง เป็นสิ่งที่เห็นได้ชัดเจนมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงที่อากาศเริ่มเย็นลง บรรยากาศที่คึกคักและเต็มไปด้วยสีสัน รวมไปถึงเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่น ทำให้กรุงเทพฯ กลายเป็นหนึ่งในตัวเลือกจุดหมายปลายทางยอดนิยมในหมู่นักเดินทางที่มองหาประสบการณ์วันหยุดที่ไม่เหมือนใคร

ปิแอร์ ฮอนน์, ผู้อำนวยการประจำประเทศไทย, อโกด้า กล่าวว่า “การที่กรุงเทพฯ ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นและกลายเป็นเมืองที่ได้รับความนิยมสูงสุดในช่วงคริสต์มาส เป็นเรื่องที่น่ายินดีอย่างยิ่ง เนื่องจากสำนักงานหลักของเราตั้งอยู่ในเมืองหลวงของประเทศไทย เราจึงเข้าใจดีถึงเสน่ห์ของเมืองที่สวยงามแห่งนี้ เราภูมิใจที่ได้ช่วยให้นักท่องเที่ยวค้นหาที่พักที่สมบูรณ์แบบสำหรับการเฉลิมฉลองเทศกาลอย่างสะดวกสบายและคุ้มค่า

ทั้งนี้ประเทศไทยได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวชาวญี่ปุ่นมากที่สุดสำหรับคืนวันปีใหม่ ตามมาด้วยนักท่องเที่ยวจากเกาหลีใต้ มาเลเซีย สิงคโปร์ และอินเดีย ขณะที่นักท่องเที่ยวชาวไทยที่วางแผนเที่ยวในประเทศให้ความสนใจกับพัทยามากที่สุด รองลงมาคือกรุงเทพฯ เขาใหญ่ เชียงใหม่ และหัวหิน/ชะอำ สำหรับนักเดินทางชาวไทยที่มองหาการเริ่มต้นปี 2568 ที่ต่างประเทศ โตเกียว ฮ่องกง ไทเป เซี่ยงไฮ้ และโอซาก้า เป็นเมืองที่ได้รับความนิยมมากที่สุดตามลำดับ

สำหรับนักท่องเที่ยวกำลังเตรียมตัวสำหรับการเดินทางในช่วงเทศกาลปีใหม่ อโกด้ามีข้อเสนอที่พักมากกว่า 4.5 ล้านแห่ง มีเที่ยวบินมากกว่า 130,000 เส้นทาง พร้อมให้เลือกจองอย่างสะดวกสบาย โดยสามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชันอโกด้าเพื่อรับข้อเสนอพิเศษล่าสุด หรือเยี่ยมชม www.agoda.com/deals

สำหรับพื้นที่กรุงเทพมหานคร พบค่าฝุ่น PM2.5 ในระดับที่มีผลกระทบต่อสุขภาพสีแดง ถึง 33 เขตพื้นที่ โดย 3 อันดับแรก คือ หนองแขม 119 ไมโครกรัม บางกอกใหญ่ 100.2 ไมโครกรัม และทวีวัฒนา 99 ไมโครกรัม ส่วน  17 เขตที่เหลือยังคงมีค่าฝุ่นที่เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพในระดับสีส้ม

นอกจากนี้ แอปพลิเคชั่น “เช็คฝุ่น” ยังคาดการณ์ปริมาณฝุ่น PM 2.5 ในอีก 3 ชั่วโมงข้างหน้า พบว่าหลายพื้นที่จะมีค่าคุณภาพอากาศที่ยังคงอยู่ในระดับที่เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพสีส้ม

ทั้งนี้ ข้อมูลบนแอปพลิเคชัน “เช็คฝุ่น” มีการใช้เทคโนโลยีดาวเทียมร่วมกับ AI (Artificial intelligence) ในการวิเคราะห์ค่าฝุ่น PM 2.5 แบบรายชั่วโมงในทุกพื้นที่ทั่วประเทศ ร่วมกับการใช้ข้อมูลการตรวจวัด PM 2.5 จากกรมควบคุมมลพิษ ข้อมูลสภาพอากาศ จากกรมอุตุนิยมวิทยา รวมถึงข้อมูลของแหล่งกำเนิดฝุ่น เช่น จุดความร้อน และข้อมูลที่เกี่ยวข้องอีกจำนวนมาก มานำเสนอให้ในรูปแบบข้อมูลตัวเลขและค่าสีในระดับต่าง ๆ เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถเข้าใจสถานการณ์ได้ง่ายยิ่งขึ้น

ผู้สนใจ ติดตามข้อมูลสถานการณ์ค่าฝุ่น PM 2.5 สามารถดาวน์โหลดใช้งานแอปพลิเคชันเช็คฝุ่น เพียงพิมพ์คำว่า “เช็คฝุ่น” ทั้งในระบบ IOS และ Android

ที่มา: GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)

ข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

เช็คฝุ่น PM 2.5 ด้วยข้อมูลจากอวกาศ
https://www.gistda.or.th/news_view.php?n_id=6803&lang=TH

ค่าฝุ่น PM 2.5 จากการวัดด้วยแอปพลิเคชั่นต่างๆ และแอปพลิเคชัน “เช็คฝุ่น”
https://www.gistda.or.th/news_view.php?n_id=6728&lang=TH

Bangkok Design Week 2023 ครั้งนี้จัดยิ่งใหญ่กว่าเดิมกว่า 530 โปรแกรม ที่รวบรวมทั้งงานดีไซน์ กิจกรรมสร้างสรรค์ ส่งต่อแรงบันดาลใจ จุดประกายไอเดียต่อยอดธุรกิจ พร้อมเปิดพื้นที่ลับสัมผัสเสน่ห์ของกรุงเทพฯ จัดโดย สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) หรือ CEA ร่วมกับ กรุงเทพมหานคร และภาคีเครือข่ายหน่วยงานภาครัฐและเอกชน สถาบันการศึกษา องค์กรระหว่างประเทศ และเครือข่ายย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เพื่อต้อนรับการเปิดเมืองอย่างเป็นทางการของกรุงเทพมหานคร

สำหรับแนวคิดปีนี้ เทศกาลฯ ตีโจทย์ของงานออกแบบ ที่ต้องสร้างเมืองที่เป็นมิตรต่อคน และสร้างคนที่เป็นมิตรต่อเมือง และทำกรุงเทพฯ ให้กลายเป็นเมืองที่ “urban‘NICE’zation เมือง – มิตร – ดี” ยิ่งขึ้น ผ่าน 6 มิติ ได้แก่ มิตรที่ดีต่อสิ่งแวดล้อม มิตรที่ดีต่อคนเดินทาง มิตรที่ดีต่อวัฒนธรรม มิตรที่ดีต่อธุรกิจ มิตรที่ดีต่อชุมชน และมิตรที่ดีต่อความหลากหลาย พร้อมทั้งเป็นแพลตฟอร์มสนับสนุนการรวมตัวของกลุ่มนักออกแบบ นักสร้างสรรค์ และอุตสาหกรรมสร้างสรรค์สาขาต่าง ๆ แสดงศักยภาพผ่านงานดีไซน์ พร้อมให้คนในชุมชนได้มีส่วนร่วมกันคิด ค้น สร้างโมเดลงานออกแบบที่ช่วยพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของทุก ๆ คน ไปพร้อมกัน โดยการดึงสินทรัพย์ทางวัฒนธรรม และอัตลักษณ์วิถีชุมชนมาเป็นต้นทุนยกระดับพื้นที่นำร่องทั้ง 9 ย่าน สู่การเป็นเมืองสร้างสรรค์ระดับโลก ได้แก่ 1) เจริญกรุง – ตลาดน้อย 2) เยาวราช 3) สามย่าน – สยาม  4) อารีย์ – ประดิพัทธ์  5) พระนคร / ปากคลองตลาด / นางเลิ้ง  6) วงเวียนใหญ่ – ตลาดพลู / คลองสาน  7) บางโพ  8) พร้อมพงษ์  และ9) เกษตรฯ และพื้นที่อื่น ๆ

แนะนำ 9 ย่านหลักของเทศกาลฯ

1.ย่านเจริญกรุง – ตลาดน้อย เปิดพื้นที่ ‘ต้นแบบย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์’ ของประเทศไทย ชวนนักท่องเที่ยวเดินชมงานดีไซน์บนถนนสายแรกของประเทศไทย กว่า 200 โปรแกรมสร้างสรรค์  จากนั้นลัดเลาะเข้าไปในชุมชนเก่า ‘ตลาดน้อย’ ชมผลงานจากนักสร้างสรรค์ทั่วสารทิศ ที่ตบเท้าเข้ามาจัดงานในย่านนี้

• Seatscape & Beyond by One Bangkok ที่นั่งสาธารณะที่มอบประสบการณ์ใหม่แก่คนเมือง การนำเสนอผลงานรอบสุดท้ายโดย 10 ทีมผู้ชนะในโครงการ One Bangkok Urban Furniture Competition 2022 ‘Seatscape & Beyond’ ที่ออกแบบเฟอร์นิเจอร์สาธารณะ เพื่อยกระดับบริบทแวดล้อมของพื้นที่นั้น ๆ
• Circular Café โดย QUALY X HARV X LMLM คาเฟ่ที่มีแนวคิด Zero Waste ที่ชวนคนเมืองมาร่วมทดลองเป็นผู้ผลิตและบริโภคที่รับผิดชอบอย่างสร้างสรรค์ ร่วมบริหารจัดการทรัพยากรและขยะให้เป็นศูนย์ ผ่านการเรียนรู้ที่สนุกสนานในรูปแบบคาเฟ่จำลอง ตั้งแต่การตกแต่งพื้นที่และออกแบบเฟอร์นิเจอร์ต่าง ๆ ด้วยวัสดุรีไซเคิล การลดใช้พลังงานและทรัพยากรในการจัดการ ไปจนถึงการนำเศษวัสดุเหลือใช้กลับมาใช้ประโยชน์ในร้านคาเฟ่ สร้างสรรค์ออกแบบโดย QUALY ร่วมกับ HARV และ LMLM

สถานที่: TCDC กรุงเทพฯ, ชั้น 5

• Re-Vendor เจริญกรุง 32 โดย CEA ร่วมกับ Cloud-Floor , CommDe/ID CU ,KU และ Street Vendors CRK32 ร่วมกันออกแบบเชิงทดลองของร้านค้าแผงลอย ในซอยเจริญกรุง 32 เพื่อนำเสนอสตรีทฟู้ดริมทางในรูปแบบใหม่ให้เป็นมิตรกับเมืองทั้งในด้านสิ่งแวดล้อม ธุรกิจ ชุมชน และผู้คนที่มีความหลากหลายในเมือง

สถานที่: ซอยเจริญกรุง 32

• Timber Interface โดย Nikken Sekkei Thailand ‘มหานครที่สร้างจากไม้’ ที่นำเสนอบรรยากาศของเมืองแห่งอนาคตที่มีทั้งเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) หุ่นยนต์ นวัตกรรมเมืองอัจฉริยะ (Smart City) และแนวคิดเมืองยั่งยืน ที่มีไม้เป็นวัสดุก่อสร้างหลักที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ร่มรื่นไปด้วยธรรมชาติ และส่งเสริมสภาวะสบายกายและสบายใจ

สถานที่: ศาลเจ้าโรงเกือก

2.ย่านเยาวราช ตั้งอยู่บนพื้นที่ไชน่าทาวน์ – ย่านเยาวราช ทรงวาด สำเพ็ง สู่การสร้างสรรค์ให้ย่านแห่งนี้ไม่มีวันหลับไหลและกลายเป็นพื้นที่ในการขับเคลื่อนเมืองสร้างสรรค์ด้านการออกแบบ UNESCO – Bangkok City of Design ภายใต้โปรเจ็กต์“City Trooper X Academic Program” เปิดประสบการณ์ใหม่ในย่านเก่าที่ไม่ได้มีดีแค่สตรีทฟู้ดระดับโลก แต่ยังมีความเข้มข้นทางวัฒนธรรมจีนหลากหลายยุคสมัย จากความร่วมมือของนักพัฒนาเมือง สถาบันการศึกษา และกลุ่มนักวิชาการ ร่วมค้นหาความต้องการของเมือง

• The New Bus Stop Design ภายใต้โปรเจกต์ Academic Program: Bangkok City Trooper โดยการหยิบอัตลักษณ์จีนที่เป็นวัฒนธรรมหลักของพื้นที่มาออกแบบป้ายรถเมล์รูปแบบใหม่ จำนวน 5 ป้าย จากกลุ่ม MAYDAY! ในเขตสัมพันธวงศ์ให้ใช้งานป้ายง่ายขึ้น ป้ายนี้จะติดตั้งถาวรใช้งานต่อไปหลังจบเทศกาลฯ

สถานที่: 1. ป้ายเทียนฟ้ามูลนิธิ / 2. ป้ายแยกเฉลิมบุรี / 3. ป้ายตลาดเก่าเยาวราช/ 4. ป้ายแอมไชน่าทาวน์ / 5. ป้ายเสือป่าเซนเตอร์

• You do me I do you ออกแบบโดย D&O association รังสรรค์ผลงานที่มีการใช้วัสดุที่ไม่คุ้นเคยด้วยการแลกเปลี่ยนวัสดุระหว่างสตูดิโอ เช่น เหล็กไปสู่โรงงานหวาย โดยนําหลักการและสไตล์การออกแบบเฉพาะตัวของศิลปินมาปรับใช้และสร้างสรรค์ผลงานใหม่

สถานที่ : ชุมชนเลื่อนฤทธิ์

3.ย่านสามย่าน – สยาม ศูนย์รวมแหล่งการเรียนรู้และศูนย์กลางธุรกิจที่สำคัญของกรุงเทพฯ และสนามทดลองของคนสร้างสรรค์และผู้คนที่ค้นหาสิ่งใหม่ ๆ มาระดมไอเดียนอกกรอบในพื้นที่  เช่น Art4C  House of Passa Saratta    CASETiFY และ BKKDW2023 ออกแบบโดย CASETiFY แบรนด์ไลฟ์สไตล์และอุปกรณ์เสริมเทคโนโลยีระดับโลก สร้างคอลเลคชั่น“เคสโทรศัพท์” ที่สะท้อนบริบทกรุงเทพฯ โดยศิลปินไทย 10 ท่าน บอกเล่าเรื่องราวของกรุงเทพฯ ให้พกพาไปได้ทุกที่

4.ย่านพระนคร / ปากคลองตลาด / นางเลิ้ง ย่านประวัติศาสตร์ เมืองเก่าที่มีความคลาสสิกสะท้อนความเจริญของยุคสมัย พร้อมวัฒนธรรมที่มีความโดดเด่นและนำมาต่อยอดอย่างสร้างสรรค์เพื่อการอนุรักษ์ สู่บริบทใหม่ของกรุงเทพฯ ตามจุดต่าง ๆ เช่น มหาวิทยาลัยศิลปากร (วังท่าพระ) โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ ประปาแม้นศรี ลานคนเมือง ไปรษณียาคาร ปากคลองตลาด และบ้านนางเลิ้ง เป็นต้น

• เล่น : สร้าง : เมือง ออกแบบโดย Plan Toys การจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้เด็กในเมืองมีอิสระในการเล่น สร้างความผูกพันระหว่างเพื่อน ผู้ปกครอง ครู ผู้ใหญ่ในชุมชน ภายใต้บริบทของชุมชน

สถานที่ : ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร, ลานคนเมือง ย่านพระนคร

• 32°F #น้ำแข็งละลายเพราะโลกร้อน หัวใจไหลอ่อนเพราะโรครัก ออกแบบโดย FOS design studio ค้นพบเสน่ห์ของอาคารประวัติศาสตร์ที่ข้ามผ่านกาลเวลาและได้กลายเป็นพื้นที่ปิดในปัจจุบัน เพื่อสร้างประสบการณ์ใหม่ในย่านเก่าให้กับนักท่องเที่ยวชาวไทยและต่างประเทศ โดยจัดแสดงการออกแบบแสงสว่างทางสถาปัตยกรรม ณ ประปาแม้นศรี กิจกรรมนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ Unfolding Bangkok – Living Old Building

สถานที่ :  ประปาแม้นศรี, ย่านพระนคร

• Tango Trio | Pop-up Blossom: Flower-Inspired Installation ออกแบบโดย PHKA STUDIO X HUMANS OF FLOWER MARKET BY ARCH SU สร้างประสบการณ์ชมย่านดอกไม้ที่ใหญ่ที่สุดในกรุงเทพฯ ผ่านผลงานศิลปะที่ได้แรงบันดาลใจมาจากดอกไม้ กระจัดกระจายตามจุดต่าง ๆ ของย่านปากคลองตลาด ได้แก่ 1. แยกถนนจักรเพชรตัดกับถนนบ้านหม้อ 2. ชั้น 1 กลางตลาดยอดพิมาน และ 3. พื้นที่ใต้สะพานพระปกเกล้า ข้างไปรสนียาคาร
• SATORIAL ออกแบบโดย SENSE OF NANG LOENG กิจกรรมอนุรักษณ์และส่งต่อการพัฒนาพื้นที่ในย่านนางเลิ้ง ให้เป็นแหล่งวัฒนธรรมร่วมสมัยเพื่อสร้างพื้นที่และประสบการณ์ใหม่ผ่านเสียงดนตรี พร้อม Projection Mapping ท่ามกลางบรรยากาศชุมชนดั้งเดิมซึ่งเป็นแหล่งพำนักของศิลปินนักดนตรีไทยและนางรำ

สถานที่ : The Umber Housepresso & More, ย่านนางเลิ้ง

5.ย่านอารีย์ – ประดิพัทธ์ ย่านฮิปแห่งใหม่โดยกลุ่ม AriAround ร่วมกับ ภาคีเครือข่ายนักสร้างสรรค์ จัด กิจกรรม “เปิดบ้าน เปิดย่าน เปิดเมือง” ให้ชมสตูดิโอ อาคารบ้านเรือน รวมถึงร้านค้า เป็นย่านสร้างสรรค์แห่งการเรียนรู้ ส่งเสริมธุรกิจในพื้นที่ เช่น โครงการ 33 space สวนซอยประดิพัทธ์ 17 และสวนกรมประชาสัมพันธ์ เป็นต้น

• สะพานควาย วาไรตี้ โดย SMM การนำเสนอความคิด และชวนให้มองเห็นการเปลี่ยนแปลงที่สร้างสรรค์อย่างเป็นรูปธรรมของย่านอารีย์ – ประดิพัทธ์ ผ่านนิทรรศการสื่อผสมจากแรงบันดาลใจจากพื้นที่ เพื่อให้ประสบการณ์และมุมมองใหม่ต่อผู้คนและสะพานควายอีกครั้ง
• สวนสาธารณะสร้างสรรค์ ออกแบบโดย AriAround เป็นการจัดกิจกรรมสร้างพื้นที่สีเขียวในเมือง ในการขยายมุมมองความสัมพันธ์ของผู้คนกับพื้นที่สีเขียว

สถานที่ : สวนสาธารณะ กรมประชาสัมพันธ์

6.ย่านพร้อมพงษ์ เช็คอินยามค่ำที่พร้อมพงษ์ ย่านเศรษฐกิจใจกลางเมือง ซอยสุขุมวิท 26 โดยกลุ่ม 49 & FRIENDS เป็นการรวมตัวของนักสร้างสรรค์ ยกระดับให้ย่านมีการเติบโตทางเศรษฐกิจ เป็นมิตรต่อการอยู่อาศัย และกลายเป็นอีกจุดหนึ่งที่นักท่องเที่ยวห้ามพลาด

• 49 & FRIENDS: LUMINOUS 26 พัฒนาสิ่งแวดล้อมใหม่โดย A49 / A49HD ในซอยสุขุมวิท 26 ออกแบบระบบส่องสว่างใหม่ เพิ่มความปลอดภัยของคนเดินถนนและรถยนต์ในยามค่ำคืน

7.ย่านบางโพ สานต่อ ‘ถนนสายไม้บางโพ ตํานานที่มีชีวิต’ พื้นที่วัฒนธรรม แหล่งเรียนรู้ ความคิดสร้างสรรค์จากผู้ผลิตงานไม้ในย่านสู่การสร้างมูลค่าเพิ่ม หาซื้องานไม้ดีไซน์เก๋ราคาพิเศษในรอบ 15 ปี งานไม้ งานเฟอร์นิเจอร์ งานแกะสลัก ไม้แปรรูป ของตกแต่งประเภทต่าง ๆ รับส่วนลดสูงสุดกว่า 50%

• เดินในซอยไม้เข้าพาวิลเลี่ยน The Life of Wood โดย Bangpho Wood Street ที่สร้างโคมไม้แปรรูป ด้วยแนวคิด ‘FILL THE GAP – เติมเต็ม ต่อยอดยุคสมัย ต่อยอดอาชีพ’ มอบประสบการณ์แก่ผู้เข้าชม ให้ถนนสายไม้เป็นถนนสร้างสรรค์ที่จะกลับมามีชีวิตอีกครั้งหนึ่ง

สถานที่ : ศาลเจ้าแม่ทับทิม

• เดินช้อปและพักเหนื่อยได้ที่ Pocket Park สวนสาธารณะขนาดเล็ก จากแนวคิด Balance in Space โดย Bangpho Wood Street ปรับพื้นที่จอดรถเป็นพื้นที่สาธารณะ ด้วยวัสดุเหลือใช้ภายในย่านมาต่อยอดด้วยงานฝีมือของคนในย่าน

สถานที่ : บริษัท ทวีกิจ ผลิตภัณฑ์ไม้ จำกัด

8.ย่านวงเวียนใหญ่ – ตลาดพลู / คลองสาน พาเที่ยวย่านกรุงเก่าธนบุรี มุ่งหน้าวงเวียนใหญ่ – ตลาดพลู / คลองสาน บนถนนสายวัฒนธรรม ความเชื่อ อาหาร และศิลปกรรม ในรูปแบบใหม่ โดย SC Asset ร่วมกับ กลุ่มยังธน สถานบันการศึกษา กลุ่มนักสร้างสรรค์ กลุ่มผู้ประกอบการ ชุมชนคนในพื้นที่ และย่านคลองสาน ดึงสินทรัพย์สร้างมูลค่าเพิ่มมานำเสนอในการออกแบบใหม่ที่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย ด้วยกิมมิคนั่งเรือเที่ยวตามสไตล์ กลุ่ม SUP X Klong San และไอคอนสยาม

• งานถลกหนังที่ไม่ต้องกลัวหนังถลอก แค่เข้าไปสัมผัสจัดการออกแบบให้เข้ากับที่อยู่อาศัยที่ “THE MAKER” ซอยกรุงธนบุรี : ย่านเจริญรัถ โดย SC Asset ออกแบบผลิตภัณฑ์ จัดวางในพื้นทห้องตัวอย่างของ The Reference Condominium ที่แสดงถึงความทรงจำที่สื่อถึงบริบทพื้นที่

9.ย่านเกษตร โปรแกรมสายเขียวย่านเกษตร ด้วยแนวคิด ‘GREEN LIVING กรีนดีอยู่ดี’ ไม่เพียงเที่ยวงานเกษตรแฟร์ แต่ยังสามารถเข้าร่วมกิจกรรมเวิร์กช็อปที่ช่วยอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เช่น การเวิร์กช็อปมัดผ้าจากสีธรรมชาติ การตัดเย็บผ้าไม่ให้เหลือเศษผ้า ตลอดจนข้ามฟากเข้าตลาดอมรพันธุ์และเข้าร่วมกิจกรรมการจัดการของเสีย

• กิจกรรมเวิร์กช็อป ‘การจัดการขยะและของเสียจากตลาดสดรถเข็นขายอาหาร’ จัดร่วมกันระหว่าง คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ J Market ผู้ดูแลพื้นที่ตลาดอมรพันธุ์ เพื่อสร้างความตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมและปรับปรุงระบบการจัดการขยะให้ดียิ่งขึ้น

เรื่องแรก เรื่อง PM 2.5 นี้องค์การอนามัยโลก หรือ WHO ให้ความสนใจมากมาตลอด เพราะมันเกี่ยวกับสุขภาพของคนและสัตว์โดยตรงและอย่างมาก เพราะปัญหามันไม่ใช่เพียงแค่ฝุ่นจิ๋วนี้ที่เข้าไปในปอดได้ แต่เป็นเพราะมันสามารถทำตัวเป็นศูนย์กลางให้สารพิษอื่นๆ เช่น สารก่อมะเร็ง สารโลหะหนักฯลฯ มาเคลือบหรือเกาะอยู่บนผิวของมัน และจากนั้นมันก็จะเป็นตัวพาเอาสารพิษต่างๆ เหล่านั้นที่ปกติจะล่องลอยอยู่ในอากาศ เข้าไปในส่วนลึกของร่างกายของเราได้

อันตัวฝุ่นนั้นถ้าจะว่าไปไม่มีอันตรายรุนแรงเป็นแบบเฉียบพลัน เราต้องรับฝุ่นเข้าไปสะสมในร่างกายนับเป็นสิบๆ ปี จึงจะมีอาการเจ็บป่วยเกิดขึ้น แต่มีสารมลพิษอากาศอื่นๆ อีก เช่น โอโซน (O3) หรือ คาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ที่เป็นอันตรายแบบเฉียบพลันได้ทันที และอันตรายกว่าฝุ่นหลายสิบหลายร้อยเท่าและเนื่องจากฝุ่นสามารถเป็นตัวพาเอาสารพิษอื่นๆ พวกนั้นติดตัวมันเข้ามาในร่างกายเราได้ ฝุ่น PM 2.5 จึงเป็นสารมลพิษอากาศที่กล่าวได้ว่าจะเฉียบพลันก็ไม่ใช่ จะเรื้อรังก็ไม่เชิง ค่ามาตรฐานของ PM 2.5 ในอากาศจึงเป็นค่าที่อยู่กลางๆ คือไม่ใช่ค่าเฉลี่ยรายชัวโมง (ที่เป็นตัวชี้วัดของอันตรายแบบเฉียบพลัน) แต่เป็นค่าเฉลี่ยรายวันหรือค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง โดยมีค่าเฉลี่ยรายปี (ซึ่งเป็นผลกระทบแบบเรื้อรังนานมาก) เพิ่มแถมขึ้นมาอีกในหลายประเทศรวมทั้งประเทศไทย

สาเหตุที่องค์การอนามัยโลกสนใจตัวฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 นี้เป็นพิเศษ เพราะเอกสารทางการแพทย์ บ่งชี้ว่ามันสามารถทำให้เส้นเลือดหดตัว ความดันโลหิตสูงขึ้น ชีพจรเต้นเร็วขึ้น ไปจนถึงปัญหาด้านหลอดเลือดหัวใจ และหัวใจขาดเลือด ซึ่งทำให้กลุ่มเสี่ยงหรือคนที่เป็นโรคหัวใจอยู่แล้วถึงกับเสียชีวิตได้ (ดังรูปที่ 1)

ตรงนี้จึงไม่ใช่ดราม่า แต่เป็นเรื่องจริง

เรื่อง 2 ต้นกำเนิดของ PM 2.5 ในกรุงเทพมหานครมาจากไหน ต้นเหตุหลักๆ ของ PM 2.5 คือ (1) ไอเสียจากรถยนต์หรือจากการจราจร (2) อากาศพิษจากปล่องโรงงานอุตสาหกรรมและโรงไฟฟ้าที่มีการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลโดยเฉพาะถ่านหิน หรือเชื้อเพลิงที่ไม่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และ (3) การเผาในที่โล่งและในที่ไม่โล่ง ซึ่งมาได้จากทั้งในเขตกรุงเทพมหานครเองและจากพื้นที่โดยรอบหากทิศทางลมมันพัดพามาสู่เมือง และจากงานวิจัยล่าสุด เราเชื่อว่าสาเหตุที่สำคัญที่สุดของฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 ในกรุงเทพ มหานครมาจากนํ้ามันดีเซล ซึ่งมาจากการจราจรที่ติดขัดนั่นเอง

เรื่อง 3 ปัญหาฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 ไม่ใช่เพิ่งมีและไม่ใช่เพิ่งจะมาเกินมาตรฐานเอาในช่วงปี พ.ศ. 2561 นี้ แต่เคยมีมาก่อนหน้านี้แล้วทุกปี เช่นในปี พ.ศ. 2556 พื้นที่ริมถนนดินแดง มีค่า PM 2.5 สูงถึง 112 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (โปรดสังเกตว่ามีหน่วยวัดเป็นไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรด้วย ไว้จะกลับมาอธิบายในตอนที่ 6 ต่อไปว่าทำไมต้องสังเกตเรื่องหน่วยวัดตรงจุดนี้ไว้) ดูรูปที่ 2 (http://www.pcd.go.th/public/publications/print_report.cfm?task=report2556) ในขณะที่ในเหตุการณ์ดราม่าเมื่อเร็วๆ นี้หรือต้นปี พ.ศ. 2561 มีค่า PM 2.5 อยู่ที่ 69-94 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งทั้งสองเหตุการณ์เกินมาตรฐาน (เฉลี่ยรายวัน) ของบ้านเราที่อยูที่ 50 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรทั้งคู่ แต่จะด้วยเหตุใดก็ไม่รู้ที่เมื่อปีพ.ศ. 2556 และปีอื่นๆ ที่มีค่าเกินมาตรฐานนั้นไม่มีเหตุการณ์ดราม่าขึ้นในโซเชียลไทย แต่ที่สังเกตได้ชัดเจน คือในปี พ.ศ. 2561 นี้มีอากาศหนาวในเดือนมกราคมเกิดขึ้นหลายครั้งและยาวนาน ทำให้อากาศนิ่งอยู่เป็นสัปดาห์ ผลกระทบจึงมองเห็นด้วยตาได้ชัดกว่าปีที่ผ่านๆ มา

เรื่อง 4 การวัด PM 2.5 ในอากาศในไทย โดยเฉพาะในกรุงเทพมหานคร เพิ่งทำกันเมื่อประมาณ 6-7 ปี ที่ผ่านมานี้เอง ถามว่าทำไมก่อนหน้านี้ไม่วัด ที่ไม่วัดก็เพราะไม่มีเครื่องมืออุปกรณ์ในการวัด ถามว่าทำไมไม่ซื้อมาวัดก่อนหน้านี้นานๆ ล่ะ ติดปัญหาอะไร…ก็ติดปัญหาที่ไม่มีงบประมาณจัดซื้อ ถามรุกต่อว่า ทำไมไม่ตั้งงบประมาณ อันนี้ไม่ขอตอบก็แล้วกัน เพราะบางคนหากคุ้นชินกับระบบราชการที่อุ้ยอ้ายอยู่บ้าง ก็คงรู้คำตอบนี้ได้ด้วยตนเอง และขอปล่อยให้กรมควบคุมมลพิษมาตอบคำถามนี้เองน่าจะชัดเจนกว่า

เรื่อง 5 ถ้าไม่ได้วัดมาก่อนหน้านี้ แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าแต่ก่อนนี้มีหรือไม่มีปัญหา PM 2.5 คำตอบนี้ดูได้จากเรื่องที่ 3 และรูปที่ 2 คือ แม้จะไม่ได้วัดมาก่อนหน้านี้ก็ตาม แต่ในระยะเวลา 5-6 ปีนี้ ก็มีค่าเกินอยู่ทุกปีอยู่แล้วและหากมองสภาพปัญหาจราจรซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ก่อให้เกิดปัญหา PM 2.5 ที่ไม่ได้ดีขึ้นเลยใน 10 ปีที่ผ่านมาก็คงอนุมานได้ว่าปัญหานี้มีมานานแล้ว เพียงแต่เราไม่รู้ ไม่มีข้อมูล จึงไม่มีเรื่องร้องเรียน และไม่มีดราม่า

เรื่อง 6 อันนี้ก็ยังเป็นเรื่องของความเข้าใจผิด คือเมื่อเราพูดถึงพื้นที่กรุงเทพมหานคร มันกว้างใหญ่ไพศาลถึง 1,569 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 40×40 กิโลเมตร แต่เรามีสถานีตรวจวัดฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 ที่เป็นทางการของกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) อยู่เพียง 6 สถานี คือ พญาไท บางนา วังทองหลาง ริมถนนพระราม 4 ริมถนนลาดพร้าวและริมถนนอินทรพิทักษ์ ดังนั้นการที่บอกว่าคุณภาพอากาศใน 6 สถานีนั้นได้มาตรฐานไม่ได้หมายความว่าคุณภาพอากาศของทั่วกรุงเทพมหานครได้มาตรฐาน ในทางตรงข้ามการที่บอกว่าตัวเลขสารมลพิษอากาศใน 6 พื้นที่เกินมาตรฐาน ก็ไม่ได้หมายความว่าคุณภาพอากาศเลวไปทั่วกรุงเทพมหานคร และดราม่าอาจเกิดขึ้นได้จากความเข้าใจผิดนี้ในทั้งสองกรณี

แล้วทำไมไม่ติดตั้งเครื่องมือวัดคุณภาพอากาศให้ทั่วๆ คำตอบคือราคามันไม่ถูก คพ.จึงเลือกที่จะติดตั้งเครื่องมือไว้ในจุดที่เสี่ยงอันตรายกว่าที่อื่น โดยมีสมมุติฐานว่าถ้าพื้นที่นี้โอเค พื้นที่อื่นก็จะโอเคไปด้วย แต่หากเราต้องการได้ข้อมูลที่เป็นตัวแทนจริงของทั้งกรุงเทพมหานคร พวกเราคงต้องช่วยกันเรียกร้องภาครัฐและรัฐบาลด้วยเสียงที่ดังกว่านี้เพื่อให้รัฐบาลจัดหางบประมาณให้ คพ.และ กทม.ให้มากพอ และเมื่อนั้นเราจึงจะได้ข้อมูลที่เป็นจริงและจำนวนมากพอที่จะมาสรุปเพื่อหาทางทำให้อากาศที่เราหายใจกันอยู่ทุกวันนี้สะอาดขึ้น

ได้ที่ https://github.com/LILCMU/cmu-cleanair1

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 94 กรกฎาคม-สิงหาคม 2562 คอลัมน์ GREEN Article
โดย รศ. ดร.ศิริมา ปัญญาเมธีกุล, ศ.กิตติคุณ ดร.ธงชัย พรรณสวัสดิ์
ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ข้อมูลอ้างอิง:
รูปที่ 1 สุพัฒน์ หวังวงศ์วัฒนา “ฝุ่น PM 2.5 แก้อย่างไรให้ตรงจุด” ทางออกร่วมกันในการลดฝุ่นละออง PM 2.5 ใน กทม. กรมควบคุมมลพิษ, 23 มีนาคม 2561
รูปที่ 2 ขจรศักดิ์ แก้วขจร “การพิทักษส์ ุขภาพประชาชนจากฝุน่ PM 2.5 : ความร่วมมือของเครือข่าย” ทางออก
ร่วมกันในการลดฝุ่นละออง PM 2.5 ใน กทม. กรมควบคุมมลพิษ, 23 มีนาคม 2561