นาวาอากาศเอกอธิคุณ คงมี ผู้อำนวยการองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) หรือ อพท. เปิดเผยว่า ผลดำเนินงานด้านการพัฒนายกระดับแหล่งท่องเที่ยวและชุมชนในรอบปีงบประมาณ 2564 ทำให้เกิดกิจกรรมและเส้นทางการท่องเที่ยวที่ยั่งยืนจากการใช้องค์ความรู้ที่มีมาตรฐานการท่องเที่ยวโดยชุมชนและแหล่งท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดยชุมชนและแหล่งท่องเที่ยวที่ อพท. รับผิดชอบ ได้รับการยอมรับจากองค์กรทั้งภายในและภายนอกประเทศอย่างมากมาย และล่าสุดแหล่งท่องเที่ยวที่ อพท. เข้าไปพัฒนา ได้รับคัดเลือกเป็นสุดยอดแหล่งท่องเที่ยวยั่งยืน 100 แหล่งของโลก ปี 2021 ( Global Sustainable Destinations Top 100 ) จำนวน 2 แหล่ง ได้แก่ ตำบลเมืองเก่า จังหวัดสุโขทัย และตำบลในเวียง จังหวัดน่าน ซึ่งตำบลในเวียงได้รับการคัดเลือกดังกล่าวเป็นปีที่ 2 ติดต่อกัน

“รางวัล Top 100 เป็นการจัดโดยหน่วยงานระดับโลกคือ Green Destinations Foundation ประเทศเนเธอร์แลนด์ ร่วมกับคณะผู้จัดงานส่งเสริมการท่องเที่ยวระดับโลก ITB (Internationale Tourismus-Börse) กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี ซึ่งแหล่งท่องเที่ยวที่ได้รับคัดเลือกนี้จะได้รับการประชาสัมพันธ์ไปยังเครือข่ายผู้ประกอบการท่องเที่ยวทั่วโลก รวมถึงการเผยแพร่ข่าวสารไปยังนักท่องเที่ยว ซึ่งจะมีผลให้เกิดการรับรู้ทางการตลาดได้อย่างกว้างขวาง ดึงดูดนักท่องเที่ยวคุณภาพเข้ามาสู่ประเทศไทย

ทั้งนี้จุดเด่นของสุโขทัย คือเป็นเมืองอุทยานประวัติศาสตร์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งอาจเป็นแห่งแรกของประเทศไทยที่คำนึงถึงระบบนิเวศธรรมชาติและการจัดการมลพิษต่างๆ ขณะที่เมืองน่านก็ได้มาตรฐานเมืองท่องเที่ยวสะอาดของอาเซียนหรือ ASEAN Clean Tourist City Standard จากเวทีการประชุมการท่องเที่ยวอาเซียน ครั้งที่ 37 พ.ศ. 2561 ณ จังหวัดเชียงใหม่ แต่จุดสำคัญที่ทำให้ได้รับคัดเลือกเป็นสุดยอดแหล่งท่องเที่ยวยั่งยืน 100 แหล่งของโลก คือการมีเอกลักษณ์โดดเด่นเป็นของตัวเอง และมีความงดงามในเชิงวัฒนธรรม วิถีชีวิต มีการจัดการและการให้บริการที่เป็นมาตรฐาน ซึ่งได้จากองค์ความรู้ที่ อพท. เข้าไปพัฒนา

ในส่วนของภาคชุมชน ปีพ.ศ.2564 มีชุมชนที่ อพท. ได้นำองค์ความรู้ตามเกณฑ์การพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน หรือ CBT Thailand ไปพัฒนา ได้รับรางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย (กินรี) ครั้งที่ 13 จัดโดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย จำนวน 23 ชุมชน แบ่งเป็น สาขาแหล่งท่องเที่ยวชุมชน ได้รับรางวัลระดับยอดเยี่ยม 6 ชุมชน และรางวัลระดับดีเด่น 14 ชุมชน และในสาขาแหล่งเรียนรู้ ได้รับรางวัลระดับดีเด่น 3 ชุมชน ซึ่งทั้งหมดเป็นชุมชนที่ อพท. ได้นำองค์ความรู้ด้านการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนเข้าไปส่งเสริมและยกระดับการพัฒนา

“การได้รับรางวัลครั้งนี้จึงถือเป็นความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมของ อพท. ในการพัฒนาและยกระดับชุมชนท่องเที่ยวให้มีคุณภาพในระดับประเทศ ที่นักท่องเที่ยวสามารถคาดหวังในบริการที่ได้มาตรฐาน ทั้งการบริหารจัดการ มีความปลอดภัย และสุขอนามัย และทุกชุมชนมีความพร้อมที่จะเสนอขายแก่นักท่องเที่ยวที่ต้องการเดินทางไปเยือนภายหลังสถานการณ์แพร่ระบาดของเชื้อไวรัส COVID-19 คลี่คลาย” ผู้อำนวยการ อพท. กล่าว

นาวาอากาศเอกอธิคุณ กล่าวเพิ่มเติมว่า ก่อนหน้านี้ อพท. ได้เข้ารับมอบรางวัล PATA Gold Awards 2021 จากสมาคมส่งเสริมการท่องเที่ยวภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก หรือ Pacific Asia Travel Association : PATA ประเภทความยั่งยืน (Sustainability Awards) ด้านการริเริ่มพัฒนาทุนมนุษย์ (Human Capital Development Initiative Awards) หัวข้อ “หลักสูตรการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อชุมชนเชิงบูรณาการ” (DASTA CBT Integrated Curriculum: the Training for Community-based Tourism Stakeholder Empowerment) และล่าสุด สภาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก (Global Sustainable Tourism Council: GSTC) ซึ่งเป็นองค์กรระดับสากล ยังได้รับรองและคงสถานะ GSTC Recognized ซึ่งเป็นการยอมรับว่า “มาตรฐานการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน หรือ หรือ Sustainable Tourism Management Standard : STMS ของ อพท. มีมาตรฐานเทียบเท่ากับหลักเกณฑ์การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก สำหรับสถานที่แหล่งท่องเที่ยวของ GSTC (GSTC Destination Criteria) เวอร์ชั่น 2.0

สำหรับมาตรฐาน STMS หรือเรียกว่า อพท. น้อย เป็นมาตรฐานองค์ความรู้ด้านการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ที่ อพท. นำไปอบรมให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และนำไปใช้พัฒนาให้แก่ชุมชนของตัวเอง ซึ่งในปีงบประมาณ 2564 อพท. ได้นำมาตรฐานฯ ไปขยายผลส่งเสริมให้แก่องค์กรจัดการด้านการท่องเที่ยว (Destination Management Organization: DMO) จำนวน 8 แห่ง ซึ่งนับว่ามีบทบาทสำคัญอย่างมากในการส่งเสริมให้เกิดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาและเขตพัฒนาการท่องเที่ยวอารยธรรมอีสานใต้ ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการฝึกอบรมให้กับองค์กรที่เข้าร่วมโครงการ และคาดว่าจะประกาศผลหน่วยงานที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน STMS ในสิ้นปีนี้

การพัฒนาแหล่งท่อเที่ยวบางกะเจ้า ได้รับการส่งเสริมสนับสนุนจากมูลนิธิชัยพัฒนา และ องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน(องค์การมหาชน) หรือ อพท. ร่วมมือกันเปิดเส้นทางนำเที่ยว 6 เส้นทาง “คุ้งบางกะเจ้า” สัมผัสวิถีชีวิต วัฒนธรรมประเพณี และธรรมชาติ พร้อมกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนใกล้กรุงฯ ภายใต้โครงการ “เที่ยวอย่างไรให้ยั่งยืน ตามศาสตร์พระราชา” ณ ตลาดเกษตรคุ้งบางกะเจ้า อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ โดยมี ดร.เตชพล ฐิตยารักษ์ รองเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา และ ทวีพงษ์ วิชัยดิษฐ ผู้อำนวยการองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน(องค์การมหาชน) หรือ อพท. ร่วมกับในภาคส่วนของจังหวัดสมุทรปราการได้ลงพื้นที่เพื่อติดตามความก้าวหน้าของคณะทำงานด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน และการบูรณาการการทำงานของคณะทำงานด้านต่าง ๆ ว่าปัจจุบันชุมชนทั้ง 6 ตำบลในคุ้งบางกะเจ้าสามารถขับเคลื่อนการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม หรือ Green Tourism เพื่อบรรลุเป้าหมายเดียวกันคือ พัฒนาพื้นที่แห่งนี้ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ยั่งยืน สร้างภูมิคุ้มกันพัฒนาชุมชน

จากจุดเริ่มการพัฒนาได้น้อมนำ พระราชดำรัส ในหลวง รัชกาลที่ 9 “ต้องระเบิดจากข้างใน” ซึ่งหมายถึงต้องมุ่งพัฒนาเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้คนและครอบครัวในชุมชนที่เข้าไปพัฒนาให้มีสภาพพร้อมที่จะรับการพัฒนาเสียก่อน แล้วจึงค่อยออกมาสู่สังคมภายนอก มิใช่การนำเอาความเจริญจากสังคมภายนอกเข้าไปหาชุมชนและหมู่บ้าน

ในส่วนของคณะทำงานด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ซึ่งประกอบด้วยหน่วยงานจากหลายภาคส่วนได้ร่วมกันประชุมและมีความเห็นตรงกันให้นำรูปแบบการท่องเที่ยวโดยชุมชนเข้ามาพัฒนาให้กับชุมชนทั้ง 6 ตำบลในคุ้งบางกะเจ้า มีเป้าหมายเพื่ออนุรักษ์ฟื้นฟูความเป็นธรรมชาติควบคู่กับการพัฒนาการท่องเที่ยวพื้นที่คุ้งบางกระเจ้าให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวด้านธรรมชาติ วัฒนธรรม วิถีชีวิตชุมชนและแหล่งท่องเที่ยวด้านนันทนาการให้มีความยั่งยืน และการท่องเที่ยวโดยชุมชนนี้เองจะเป็นเครื่องมือที่จะช่วยสร้างและกระจายรายได้ให้กับชุมชน เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนคุ้งบางกะเจ้า โดยมีเป้าหมายที่จะร่วมกันฟื้นฟูและอนุรักษ์วิถีชีวิต ภูมิปัญญาท้องถิ่น ประเพณี ศิลปวัฒนธรรม และส่งผลให้เกิดการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่คู่กับชุมชนแห่งนี้

ดร.เตชพล ฐิตยารักษ์ กล่าวเปิดปาถกฐาว่า “ความโดดเด่นของพื้นที่คุ้งบางกะเจ้าคือมีทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่อุดมสมบูรณ์ มีความหลากหลายทางชีวภาพ ความหลากหลายของศิลปวัฒนธรรม เชื้อชาติ ตลอดจนวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ การเข้ามาในพื้นที่นี้จึงเน้นเรื่องการพัฒนาคน พัฒนาชุมชนให้เข้มแข็ง เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันต่อความเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาจากภายนอกที่จะเกิดขึ้นและเข้ามาในคุ้งแห่งนี้ในอนาคต เพื่อให้ชุมชนคุ้งบางกะเจ้าสามารถรักษาความสมดุลของชีวิตไม่ว่าจะเป็นด้านสังคม สิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจ”

ทวีพงษ์ วิชัยดิษฐ ผู้อำนวยการองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน(องค์การมหาชน) หรือ อพท. กล่าวว่า “จากภารกิจที่ อพท. ได้รับมอบหมายในปี 2561 ให้เตรียมประกาศพื้นที่คุ้งบางกะเจ้าเป็นพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน และ นำองค์ความรู้ด้านการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไปพัฒนาให้กับ 6 ตำบลในพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า โดยเน้นการทำงานอย่างบูรณาการความร่วมมือกับทุกหน่วยงาน การเปิดโอกาสให้ชุมชนเจ้าของพื้นที่ได้เข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่กระบวนการวางแผนไปถึงการร่วมรับรายได้”

อย่างไรก็ดี การเปิด 6 เส้นทางท่องเที่ยวโดยชุมชนทั้ง 6 ตำบลในคุ้งบางกระเจ้านี้ ถือเป็นการเตรียมพร้อมต้อนรับนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบเที่ยวเมืองรองในแบบเข้าถึงวิถีชุมชนในวันเดียวได้อย่างครบครัน ซึ่งสถานที่ท่องเที่ยวทั้ง 6 แห่งนี้พร้อมแล้วที่จะเปิดบ้าน เปิดชุมชนต้อนรับนักท่องเที่ยวควบคู่ไปกับการรักษาอัตลักษณ์ท้องถิ่น สืบสานประเพณีและวัฒนธรรม ให้เกิดความยั่งยืนสืบไป รวมทั้งยังได้ท่องเที่ยวพื้นที่ที่มีการอนุรักษ์ให้เป็นพื้นที่สีเขียวเพื่อส่งต่อให้คนรุ่นต่อ ๆ ไปจะได้มุ่งเน้นให้เกิดการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ