ดร.ณรงค์ ศิริเลิศวรกุล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวว่า ตลอดปี 2563 ที่ผ่านมา สวทช. ยังมุ่งมั่นสร้างผลงานวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ยุทธศาสตร์ชาติ และสามารถต่อยอดขยายผลไปสู่การใช้ประโยชน์ในทุกภาคส่วน สร้างมูลค่าผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมได้ถึง 7.13 เท่าของค่าใช้จ่าย หรือ 66,255 ล้านบาท ผลักดันให้เกิดการลงทุนด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในภาคการผลิตและบริการมูลค่า 13,796 ล้านบาท มีบทความตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติ 538 บทความ และจดทรัพย์สินทางปัญญา 451 คำขอ โดยปัจจุบัน สวทช. เป็นอันดับ 1 ของประเทศในการจดทรัพย์สินทางปัญญา

“สำหรับตัวอย่างผลงานวิจัยเด่น สวทช. ด้านการพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศ อาทิ แบตเตอรี่ 20C มีการพัฒนาและติดตั้งกับระบบกำเนิดไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ที่โรงไฟฟ้าทับสะแก และระบบกำเนิดไฟฟ้าจากกังหันลมที่โรงไฟฟ้าลำตะคอง G Rock นวัตกรรมวัสดุเม็ดมวลเบาสังเคราะห์ ทำจากวัสดุพลอยได้จากอุตสาหกรรมแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ช่วยลดภาระน้ำหนักโครงสร้างอาคารมากกว่า 20% พร้อมจำหน่ายเชิงพาณิชย์ภายใต้ชื่อ Green Rock น้ำมัน B10 มีการทดสอบร่วมกับบริษัทผู้ผลิตรถกระบะจนเป็นที่ยอมรับ การตรวจโรคใบด่างมันสำปะหลังด้วยเทคนิค ELISA สามารถคัดกรองท่อนพันธุ์เพื่อป้องกันโรคมากกว่า 700,000 ตัวอย่าง คิดเป็นพื้นที่ 437 ไร่ และถ่ายทอดวิธีการตรวจให้บริษัทเอกชน 14 บริษัท นอกจากนี้ยังมีเทคโนโลยี PCA Emitter เสาอากาศตัวนำไฟฟ้าเชิงแสงตัวกำเนิดสัญญาณเทระเฮิรตซ์ของคนไทยที่มีประสิทธิภาพดี ราคาถูก ซึ่งปัจจุบันผลิตต้นแบบส่งขายให้บริษัทจีน และชุดตรวจไฮบริดชัวร์ (HybridSure) เทคโนโลยีที่ช่วยตรวจสอบความบริสุทธิ์เมล็ดพันธุ์ลูกผสมได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว ช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการส่งออกเมล็ดพันธุ์ไปสู่ตลาดโลก”

ดังนั้น ภารกิจด้านการพัฒนาและสร้างเสริมบุคลากรวิจัย สวทช. สร้างบุคลากรด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มีศักยภาพให้แก่ประเทศผ่านการให้ทุน 708 ทุน สนับสนุนนักศึกษาและบุคลากรวิจัยทั้งในและต่างประเทศ ร่วมวิจัยในห้องปฏิบัติการศูนย์วิจัยแห่งชาติ 569 คน นอกจากนี้ยังมีความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยจำนวน 8 แห่ง ในการพัฒนาบัณฑิตวิจัยคุณภาพสูง เพื่อเป็นกำลังสำคัญพัฒนาประเทศ

Green Rock ที่ผสมอยู่ในวัสดุคอนกรีตทำให้มีน้ำหนักเบาลง มีความแข็งแรง และดูดซับเสียงได้ดี โดยนำ “นวัตกรรมเม็ดวัสดุมวลเบาสังเคราะห์ Green Rock” ไปจัดแสดงภายในงานประชุมนานาชาติทางสถาปัตยกรรมและแสดงเทคโนโลยีผลิตภัณฑ์ก่อสร้าง “สถาปนิกปันสุข” (ACT Forum’20 Design + Built) ระหว่างวันที่ 18 – 22 พ.ย. ศกนี้ ณ ชาเลนเจอร์ ฮอลล์ 3 อิมแพ็ค เมืองทองธานี

ดร.ณรงค์ ศิริเลิศวรกุล ผู้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวว่า ตามนโยบายรัฐบาลที่สนับสนุน BCG Model สวทช. ได้กำหนดเป็นแผนงานสำคัญภายใต้แผนกลยุทธ์ สวทช. (พ.ศ.2564-2568) ได้ระดมความเชี่ยวชาญใช้ความเชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อร่วมกับทุกภาคส่วนเพื่อขับเคลื่อน BCG สู่การปฏิบัติ โดยมีแนวทางการส่งเสริมธุรกิจนวัตกรรมเพื่อการขับเคลื่อน BCG ที่เน้นทำงานร่วมกับภาคเอกชนอย่างใกล้ชิดด้วยกลไกการสนับสนุนด้านต่างๆ อาทิ การสนับสนุนทางการเงิน ผ่านศูนย์ลงทุน/NSTDA Holding สิทธิประโยชน์ทางภาษี การพัฒนาธุรกิจเทคโนโลยีในโครงการต่างๆ อาทิ โครงการ Startup Voucher โครงการ Research Gap Fund รวมทั้งยังบริการโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ในอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย เขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ประเทศไทย เขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EECi) เมืองนวัตกรรมอาหารและการทำงานร่วมวิจัยกับภาคเอกชน

ทั้งนี้ตัวอย่างความสำเร็จในการดำเนินงานที่ผ่านมา เช่น ร่วมกับบริษัทเอกชนผู้ประกอบการผู้ผลิตไข่ พัฒนานวัตกรรมเพื่อใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่าจากไข่แบบครบวงจร ตั้งแต่ ไข่แดง ไข่ขาว (Antimicrobial Peptide) เยื่อไข่ (Eggshell Membrane Hydrolysate) ตลอดไปถึงเปลือกไข่ (แคลเซียม) ตอบโจทย์ BCG โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ในการลดของเสียจากอุตสาหกรรมอาหารและการนำของเสียกลับมาใช้ประโยชน์

นอกจากนี้ สวทช. ร่วมกับ GIZ และสถาบันสิ่งแวดล้อมไทยร่วมดำเนินการโครงการ “Single-use Plastic Prevention in Southeast Asia (CAP-SEA)” สนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียน และยังมีด้านการท่องเที่ยว ซึ่ง สวทช. โดยโปรแกรม ITAP สนับสนุนผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว ประยุกต์ใช้นวัตกรรมสนับสนุนเศรษฐกิจ BCG โดยเริ่มดำเนินการโครงการ Krabi Go Green Model ร่วมกับ จ.กระบี่ เน้นการพัฒนาด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม ความปลอดภัยของนักท่องเที่ยว ความปลอดภัยด้านอาหาร การเพิ่มรายได้การท่องเที่ยว

ล่าสุดผลงาน Green Rock เป็นอีกตัวอย่างความสำเร็จของความร่วมมือภาครัฐและเอกชนที่เข้มแข็ง เพื่อนำไปสู่เป้าหมายความยั่งยืน ภายใต้แนวคิดระบบเศรษฐกิจ ในโมเดลเศรษฐกิจใหม่ BCG

ดร.จุลเทพ ขจรไชย ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) กล่าวว่า ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) ได้นำองค์ความรู้ด้านวัสดุศาสตร์และวิศวกรรมวัสดุเพื่อพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์ใหม่ โดยใช้ประโยชน์จากวัสดุพลอยได้จากภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรม ช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ลดการใช้พื้นที่ในการฝังกลบ และเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับวัสดุเหล่านั้น ซึ่งวัสดุเม็ดมวลเบาสังเคราะห์ หรือ G-Rock พัฒนาขึ้นโดย ดร.พิทักษ์ เหล่ารัตนกุล หัวหน้าทีมวิจัยวิศวกรรมเซรามิกส์ เอ็มเทค ที่มีความสนใจงานวิจัยด้านวัสดุก่อสร้าง โดยมีแนวทางคือการนำวัสดุพลอยได้จากภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรมกลับมาใช้ประโยชน์ โดยประยุกต์ใช้ทดแทนหินจากธรรมชาติในส่วนผสมของชิ้นส่วนคอนกรีตประเภทต่างๆ ซึ่งจะช่วยลดภาระน้ำหนักโครงสร้างของตัวอาคารได้อย่างมาก โดยยังคงความแข็งแรงตามมาตรฐานด้านการก่อสร้าง รวมถึงยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพด้านการประหยัดพลังงานของอาคารได้เป็นอย่างดี เนื่องจากมีโครงสร้างที่ประกอบด้วยฟองอากาศภายในเป็นจำนวนมาก จึงช่วยป้องกันการถ่ายเทความร้อนจากแสงอาทิตย์เข้าสู่ภายในอาคารได้ดี

“ทีมวิจัยเอ็มเทคใช้เวลากว่า 3 ปี ทำงานร่วมกับบริษัท จรัญธุรกิจ 52 จำกัด กลุ่มธุรกิจต่อเนื่อง ในเครือบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ตั้งแต่การออกแบบและพัฒนาสูตรส่วนผสมในกระบวนการผลิตระดับอุตสาหกรรมโดยใช้วัสดุพลอยได้จากกระบวนการผลิตในกลุ่มอุตสาหกรรมไทยเบฟเวอเรจฯ และร่วมมือกับบริษัท พีซีเอ็ม คอนสตรัคชั่น แมททีเรียล จำกัด ทดสอบประสิทธิภาพด้านการต้านทานความร้อนของแผ่นผนังคอนกรีตสำเร็จรูปผสม G-Rock ปัจจุบันบริษัท จรัญธุรกิจ 52 จำกัด ประสบความสำเร็จในการผลิตเชิงพาณิชย์และใช้ชื่อทางการค้า “Green rock” วัสดุเม็ดมวลเบาสังเคราะห์” ผู้อำนวยการเอ็มเทค กล่าว

ภายใต้แนวคิด Circular Economy สามารถนำมาใช้ได้จริงทั้งในเรื่องการเติบโตของธุรกิจและโอกาสทางธุรกิจใหม่ มีตัวอย่างความสำเร็จที่อยากชวนให้ร่วมกันถอดบทเรียนเพื่อเป็นประโยชน์ต่อองค์กรอื่นๆ ได้นำไปปรับใช้ นวัตกรรมและเทคโนโลยีวัสดุสามารถช่วยยกระดับกระบวนการดำเนินงานตลอดห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) และสร้างโอกาสทางธุรกิจใหม่ ทั้งนี้ความร่วมมือของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมดเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่งต่อการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทยและของโลก

ด้าน ประวิช สุขุม ผู้ช่วยกรรมการผู้อำนวยการใหญ่ ผู้บริหารสูงสุดสายบริหารทั่วไป บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า ในฐานะบริษัทฯ ที่เป็นผู้นำด้านความยั่งยืนในอุตสาหกรรมเครื่องดื่มระดับโลกที่ได้รับการจัดอันดับ โดย DJSI ติดต่อกัน 2 ปีซ้อน ไทยเบฟ มีความมุ่งมั่นในการดำเนินธุรกิจอย่างมีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม ชุมชน และสังคม โดยน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy Philosophy) มาเป็นหลักในการดำเนินธุรกิจ พร้อมทั้งใช้หลักการเศรษฐกิจหมุนเวียนหรือ Circular Economy มาใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากรในห่วงโซ่คุณค่าตั้งแต่ต้นน้ำเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ไทยเบฟ สร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อสนับสนุนการพัฒนาที่ยั่งยืน ผ่านการพัฒนาและประดิษฐ์สิ่งใหม่ๆ เช่น ผลิตภัณฑ์ หรือกระบวนการใหม่ๆ ที่มีคุณค่า (Value Creation) และมีประโยชน์ต่อผู้คน สังคมและเศรษฐกิจ ทำให้สามารถนำไปขยายผล ต่อยอดเพื่อประโยชน์ในเชิงพาณิชย์

โดยไทยเบฟ ได้กำหนดนโยบายด้าน สิ่งแวดล้อม และนโยบายด้านความยั่งยืน เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติ ในการบริหารจัดการภายใน ที่จะทำให้มั่นใจได้ว่าการจัดการ ด้านสิ่งแวดล้อมของบริษัทนั้น ถูกต้องตามกฎหมาย กฎระเบียบ ข้อบังคับและมาตรฐานสากล เพื่อสร้างความเป็นเลิศทางการปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่องนโยบายเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงเจตนารมณ์ที่ชัดเจนของไทยเบฟในการที่จะจัดการและป้องกันผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อม เพื่อผลประโยชน์ ของคนรุ่นปัจจุบันและอนาคต

ล่าสุด ไทยเบฟ ได้ร่วมลงนามบันทึกข้อตกลง “โครงการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจชีวภาพเศรษฐกิจหมุนเวียนและเศรษฐกิจสีเขียว (BCG โมเดล) สร้างความมั่นคง มั่งคั่งและยั่งยืน” เพื่อร่วมมือในการขับเคลื่อนประเทศไทยภายใต้เศรษฐกิจ BCG (BCG Economy Model) โดยผนึก 3 เศรษฐกิจเข้าด้วยกัน ประกอบด้วย เศรษฐกิจชีวภาพ (Bio Economy) เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) และเศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) เพื่อมุ่งเป้าหมายสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals, SDGs) โดยอาศัยองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมเป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญ เพื่อนำไปสู่ความยั่งยืนทั้งด้านความมั่นคงทางอาหาร ความมั่นคงทางสาธารณสุข ความมั่นคงทางพลังงาน หลักประกันการมีงานทำ และความยั่งยืนของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

นอกจากนี้ไทยเบฟ เล็งเห็นความสำคัญเรื่องนวัตกรรม ที่ถือเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้ไทยเบฟเป็นผู้นำทางธุรกิจได้อย่างยั่งยืน ครั้งนี้นับเป็นโอกาสอันดีที่ บริษัท จรัญธุรกิจ 52 จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทในเครือที่มีความเชี่ยวชาญการผลิตกระเบื้องซีเมนต์ปูพื้นมากกว่า 20 ปี ร่วมมือกับ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ซึ่งเป็นหน่วยงานชั้นนำด้านการพัฒนาและวิจัยระดับประเทศ เพื่อพัฒนานวัตกรรม โดยไทยเบฟ ให้การสนับสนุนงานวิจัยผลพลอยได้จากกระบวนการผลิต ซึ่งนำมาพัฒนาต่อยอดให้เป็น Green Rock หรือ เม็ดวัสดุมวลเบาสังเคราะห์ ที่เป็นนวัตกรรมเพื่องานวัสดุก่อสร้างตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ ทั้งทางด้านคุณภาพ การใช้งาน สามารถใช้ทดแทนหินบดหรือทรายทั่วไปจากธรรมชาติ ทำให้ช่วยลดการทำลายทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมได้โดยแท้จริง”

ผู้ที่สนใจสามารถชม “นวัตกรรมเม็ดวัสดุมวลเบาสังเคราะห์ Green Rock” เต็มรูปแบบได้ ภายในงานประชุมนานาชาติทางสถาปัตยกรรมและแสดงเทคโนโลยีผลิตภัณฑ์ก่อสร้าง “สถาปนิกปันสุข” (ACT Forum’20 Design + Built) ระหว่างวันที่ 18 – 22 พ.ย. ศกนี้ ณ ชาเลนเจอร์ ฮอลล์ 3 อิมแพ็ค เมืองทองธานี

กิตติกร โล่ห์สุนทร ประธานคณะกรรมาธิการการพลังงาน สภาผู้แทนราษฎร กล่าวว่า การลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือภาคีเครือข่ายเทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงานไทยระหว่าง 5 หน่วยงาน จะมีส่วนช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งและผลักดันให้เกิด การพัฒนาเทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงานในประเทศ ทั้งในระดับงานวิจัยจนถึงอุตสาหกรรม เพื่อรองรับ เทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงานที่จะเข้ามามีบทบาทใน การขับเคลื่อนประเทศสู่การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและด้านอุตสาหกรรม โดยเฉพาะอุตสาหกรรมยานยนต์ สมัยใหม่ที่รัฐบาลต้องการผลักดัน โดยมีเป้าหมายในการเป็นศูนย์กลางการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าในภูมิภาคภายใน ปี พ.ศ. 2568 และปริมาณผลิตยานยนต์ไฟฟ้า 750,000 คัน ภายในปี พ.ศ. 2573 โดยกระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงพลังงาน และกระทรวงคมนาคม ได้ร่วมเป็นผู้นำ ในการดำเนินการตามยุทธศาสตร์ร่วมกับผู้เกี่ยวข้อง ผ่านนโยบายยานยนต์ไฟฟ้าแห่งชาติ ผ่านแผนงานด้าน การให้สิทธิพิเศษส่งเสริมการขาย และการผลิตให้กับบริษัท รถยนต์และชิ้นส่วนจากทั้งในและต่างประเทศ รวมถึง มีแผนการส่งเสริมให้เกิดสถานีชาร์จอย่างกว้างขวาง

“คาดหวังว่าการเกิดภาคีเครือข่ายระบบข่ายเทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงานไทย จะเป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือและใกล้ชิดระหว่างภาคอุตสาหกรรม และหน่วยวิจัยทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ เพื่อสร้างระบบนิเวศของอุตสาหกรรมพลังงานสะอาด และยานยนต์ไฟฟ้าที่สมบูรณ์ ตอบสนองเป้าหมายของสังคมแห่งพลังงานสะอาดที่เข้าถึงได้” กิตติกร กล่าว

ดร.ณรงค์ ศิริเลิศวรกุล ผู้อำนวยการ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวว่า การลงนามความร่วมมือครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (National Energy Technology Center : ENTEC) ซึ่งเพิ่งได้รับการจัดตั้งโดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2563 เพื่อเป็นศูนย์รวมในการบูรณาการความร่วมมือการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีพลังงานของประเทศและนานาชาติ รวมทั้งเชื่อมโยงงานวิจัยและพัฒนาที่มุ่งเน้นการต่อยอดไปสู่การใช้งานจริง สามารถถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับภาคอุตสาหกรรมและขยายผลต่อยอดไปสู่การมีส่วนร่วม ของภาคส่วนต่างๆ โดยการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี ระบบกักเก็บพลังงาน เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่ศูนย์ฯ มุ่งเน้น โดยได้ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีต่างๆ รวมถึงการให้คำปรึกษากับภาคเอกชน ไปสู่เป้าหมาย ลดการพึ่งพิงเทคโนโลยีจากต่างประเทศ แก้ปัญหาในอุตสาหกรรมพลังงานของประเทศ รวมถึงการยกระดับมาตรฐานทั้งด้านการทดสอบ การควบคุมคุณภาพให้เกิดขึ้นในประเทศอย่างเป็นระบบร่วมกัน เพื่อให้เกิด ห่วงโซ่คุณค่าด้านระบบกักเก็บพลังงานที่สมบูรณ์ สามารถส่งเสริมคุณภาพชีวิต สร้างงาน สร้างรายได้ สร้างความมั่นคงให้กับประเทศอย่างยั่งยืน

ศ. ดร.ธิดารัตน์ บุญมาศ รองอธิการบดีฝ่ายนวัตกรรมและวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า มหาวิทยาลัยขอนแก่นเน้นพัฒนานวัตกรรมด้านวัสดุสำหรับแบตเตอรี่ลิเทียมไอออน และมีโรงงานต้นแบบแบตเตอรี่ลิเทียมไอออนแห่งแรกในประเทศไทย ที่เปิดให้นักวิจัยด้านวัสดุและผู้ผลิตแบตเตอรี่เซลล์สามารถเข้าร่วมพัฒนาสูตรผลิตและวัสดุใหม่ๆ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการผลักดันงานวิจัยสู่การสร้างผลิตภัณฑ์ รวมถึงการผลิตบุคลากรเข้าสู่อุตสาหกรรม และการสร้างอุตสาหกรรมภายในประเทศด้วยนวัตกรรม มหาวิทยาลัย ขอนแก่นจึงมีความยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้เข้าร่วมขับเคลื่อน และส่งเสริมการดำเนินการต่างๆ ให้มุ่งสู่ความก้าวหน้าของอุตสาหกรรมพลังงานทดแทนและยานยนต์ไฟฟ้าของไทย

ด้าน รศ. ดร.สมนึก วิสุทธิแพทย์ รองอธิการบดีฝ่ายพัฒนางานบริการวิชาการและอุตสาหกรรมสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (มจพ.) กล่าวว่า มจพ. เล็งเห็นความสำคัญในอนาคตของ เทคโนโลยีระบบกักเก็บพลังงาน จึงได้มุ่งมั่นสนับสนุนการพัฒนาบัณฑิต บุคลากร และองค์ความรู้ในสาขาเทคโนโลยีแบตเตอรี่มาอย่างต่อเนื่อง และมีบัณฑิตวิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์นานาชาติสิรินธร ไทย-เยอรมัน (TGGS) เป็นคณะทำงานหลักที่ทุ่มเทพัฒนางานวิจัยในเทคโนโลยีแบตเตอรี่มายาวนานและเป็นที่ประจักษ์ TGGS มีการพัฒนาศักยภาพผ่านความร่วมมือกับกลุ่มองค์กรพันธมิตรในประเทศและระดับสากล โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้เชี่ยวชาญระดับสากลจาก RWTH Aachen University การลงนามนี้ถือเป็นการต่อยอดความร่วมมือ กับองค์กรพันธมิตรที่ได้ดำเนินการมาก่อนหน้านี้ และ จะเป็นประโยชน์อย่างสูงต่อการสร้างความเข้มแข็งของอุตสาหกรรมระบบกักเก็บพลังงานในประเทศ

รศ. ดร.สุวิทย์ เตีย อธิการบดี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) กล่าวว่า มหาวิทยาลัยฯ ส่งเสริมการวิจัยพัฒนาด้านพลังงาน ในหลายรูปแบบ อาทิ โครงการบัณฑิตวิทยาลัยร่วม ด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม (JGSEE) ซึ่งเป็นหลักสูตรนานาชาติระดับปริญญาโทและเอก เพื่อพัฒนาบุคลากรเข้าสู่อุตสาหกรรม ศูนย์วิจัย Mobility & Vehicle Technology Research Center (MOVE) ที่มุ่งเน้นการทำงานร่วมกันแบบบูรณาการระหว่างอาจารย์ นักวิจัย และนักศึกษา จากหน่วยงานต่างๆ เพื่อสร้างสรรค์ผลงาน วิจัยด้านเทคโนโลยียานยนต์สมัยใหม่ที่สามารถต่อยอด เชิงพาณิชย์ได้ นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยฯ ยังมีส่วนสำคัญในการร่วมก่อตั้งสมาคมยานยนต์ไฟฟ้าไทย และหวัง เป็นอย่างยิ่งว่า ความร่วมมือในครั้งนี้จะนำไปสู่การพัฒนาและส่งเสริมการใช้งานระบบกักเก็บพลังงานอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป

กฤษฎา อุตตโมทย์ นายกสมาคมยานยนต์ไฟฟ้าไทย (EVAT) กล่าวว่า สมาคมฯ เห็นความสำคัญของระบบกักเก็บพลังงานว่าเป็นหัวใจสำคัญของยานยนต์ไฟฟ้า ที่ประเทศไทยจำเป็นต้องผลักดันให้เกิดการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต และพัฒนาระบบการจัดการแบตเตอรี่ ที่สิ้นอายุการใช้งานที่เหมาะสม ทั้งนี้ สมาคมยานยนต์ไฟฟ้าไทยเป็นการรวมกลุ่มของทั้งภาครัฐ ภาคการศึกษา และภาคเอกชน ที่เน้นส่งเสริมการผลิตและการขยาย การใช้งานของยานยนต์ไฟฟ้าในประเทศ โดยเชื่อว่าจะเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีและยั่งยืน จากการดำเนินงานที่ผ่านมาของสมาคม จะเห็นได้ว่า ระบบกักเก็บพลังงานและเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องต้องการ ความร่วมมือจากหลายภาคส่วน เพื่อให้เกิดการดำเนินการ ที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นรูปธรรม

สวทช. และภาคีเครือข่าย TESTA พร้อมที่จะ ร่วมมือกันเพื่อผลักดันการพัฒนาเทคโนโลยีระบบกักเก็บ พลังงานไทย โดยใช้ศักยภาพของวิทยาศาสตร์ วิจัยและ นวัตกรรม ขับเคลื่อนทุกภาคส่วนเพื่อสร้างผลกระทบ เชิงเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม และเพื่อให้ภาคพลังงานมีความพร้อมรับมือสู่ยุคเทคโนโลยีที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ตอบสนองความต้องการของสังคมอย่างยั่งยืน

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 101 กันยายน ตุลาคม 2563 คอลัมน์ Technology โดย กองบรรณาธิการ

ดร.ณรงค์ ศิริเลิศวรกุล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวว่า สวทช. มีแนวคิดจัดตั้งศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ หรือ National Energy Technology Center (ENTEC) ซึ่งอยู่ในแผนกลยุทธ์ สวทช. ฉบับที่ 6.2 (พ.ศ. 2562 – 2566) เพื่อให้เป็นเป็นหน่วยงานหลักในการสร้างความเป็นเลิศในการเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีพลังงานของประเทศ (Power to Lead) ให้เกิดการเชื่อมโยงงานวิจัยและพัฒนาร่วมกับกระทรวงพลังงานและภาคส่วนต่าง ๆ ในการขับเคลื่อนแผนพลังงานไปสู่การปฏิบัติ และเกิดการใช้งานจริง เพื่อลดการพึ่งพิงเทคโนโลยีจากต่างประเทศ และช่วยแก้ปัญหาในอุตสาหกรรมพลังงานของประเทศ โดยได้เริ่มดำเนินการศึกษาเชิงนโยบายการจัดตั้งศูนย์ฯ ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2562 และได้หารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในช่วงเวลาต่อมา ดังนั้น หากนับตั้งแต่การศึกษาในเชิงวิชาการจนได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) รวมเป็นระยะเวลาประมาณ 1 ปี 4 เดือน เพื่อเดินหน้าในเรื่องการวิจัยและพัฒนา พร้อมบูรณาการเชื่อมโยงเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องในทุกภาคส่วนเข้ามา เพื่อความมั่นคงทางพลังงานของประเทศ

การพัฒนาประเทศจำเป็นต้องใช้ทรัพยากรหลายประเภท หนึ่งในทรัพยากรที่สำคัญ คือ เรื่องพลังงาน ในสมัยก่อนอุตสาหกรรม ธุรกิจการท่องเที่ยวและการเกษตร มีเรื่องพลังงานเข้ามาเกี่ยวข้องจำนวนมาก ความมั่นคงทางพลังงานเป็นเรื่องจำเป็น ที่ผ่านมาประเทศไทยนำเข้าพลังงานประมาณ 70% และส่งออกพลังงานชีวมวล (Biomass Energy) ไปจำนวนมาก สิ่งเหล่านี้ถือเป็นโอกาสสำหรับประเทศไทย เพราะเรามีชีวมวลจำนวนมาก ตั้งแต่ปศุสัตว์ การทำก๊าซชีวภาพ (Biogas) หรือแม้กระทั่งในภาคเกษตรกรรม ที่สามารถนำส่วนหนึ่งของชีวมวลเหล่านี้มาใช้ในเรื่องของพลังงานได้ รวมถึงต้องให้ความสำคัญกับกระบวนการรวบรวมแหล่งของพลังงานชีวมวล ในด้านเชิงนโยบายและโลจิสติกส์ เพราะเรามีพื้นที่ที่เกี่ยวข้องจำนวนมาก นอกจากนี้ เทคโนโลยีทางด้านพลังงาน เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งการผลิตในประเทศที่ผ่านมายังไม่ได้เกิดขึ้นอย่างจริงจัง สิ่งที่ต้องทำต่อคือ เทคโนโลยีที่ไปข้างหน้ามีมากกว่าเทคโนโลยีในปัจจุบันหรือไม่ ถ้ามีเราจะสามารถนำ (lead) อุตสาหกรรมโซล่าเซลล์ (Solar Cell) ได้ในอนาคต เนื่องจากเรามีหลายเทคโนโลยีที่อยู่ระหว่างการศึกษาวิจัย หรือแม้กระทั่งเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์แสง เพราะในความจริงพลังงานชีวมวลเกิดขึ้นจากการใช้ น้ำ แสงแดด คลอโรฟิลล์ (Chlorophyll) ในการผลิต เป็นต้น เราอาจสามารถสร้างแหล่งพลังงานใหม่ในอนาคตในเชิงขั้นสูงระดับ Technology Globalization เพื่อให้ประเทศไทยเรามีอิสรภาพทางด้านเทคโนโลยี ซึ่งเหมาะสมและเฉพาะเจาะจงกับพลังงานชีวมวลที่อยู่ในบ้านเราด้วย

ในส่วนถัดไปเมื่อพูดถึงพลังงานจะมีเรื่องระบบการกักเก็บพลังงาน (Energy Storage) เช่น แบตเตอรี่ ยานยนต์ไฟฟ้า โทรศัพท์มือถือ หรืออุปกรณ์ที่ต้องเคลื่อนที่ ซึ่งวัตถุดิบในการผลิตที่เรียกว่าแร่หายาก (Rare Earth) และต้องนำเข้า ขณะที่บ้านเรามีแร่จำนวนหนึ่งที่อยู่ในประเทศไทยหรือที่เห็นจากในสมัยโบราณ มีการใช้สังกะสีเป็นจำนวนมาก นำมาทำภาชนะ หลังคา เป็นต้น สังกะสีถือเป็นส่วนหนึ่งของวัตถุดิบในการผลิตเป็นแบตเตอรี่ได้ การวิจัยที่ผ่านมา สวทช. ได้ร่วมกับจุฬาฯ พัฒนาให้แบตเตอรี่ดังกล่าวมีความเสถียร และต้องไม่ระเบิด เป็นการสร้างเสถียรภาพในยามที่เกิดปัญหาเราสามารถที่ผลิตแบตเตอรี่ชดเชยในประเทศได้ ฉะนั้น การศึกษาวิจัยในเรื่องนี้จึงเป็นเรื่องสำคัญ และสิ่งเหล่านี้เมื่อผลิตแล้วต้องมีการบริหารจัดการ ในตัวแบตเตอรี่ที่เราเห็นเป็นก้อนภายในจะมีแบตเตอรี่ก้อนเล็ก เรียก แบตเตอรี่เซลล์ (Battery Cell) เมื่อนำแบตเตอรี่เซลล์มาเกาะรวมกัน จะเรียกแบตเตอรี่แพ็ค (Battery Pack) ที่เป็นก้อนที่เราพบเห็น พวกนี้เป็นก้อนขนาดเล็กเมื่อมีการเสื่อมต้องมีการบริหารจัดการ มีซอฟต์แวร์ในตัวเองว่าจะชาร์จ (charge) ไปที่เซลล์ใด ปล่อยจากเซลล์ใดเพื่อยืดอายุการใช้งานของเซลล์ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ฉะนั้น การจัดตั้งศูนย์ ENTEC จึงเป็นเรื่องที่ต้องลุกขึ้นมาทำอย่างจริงจัง เพราะเรื่องความมั่นคงทางด้านพลังงาน จะเป็นโจทย์ท้าทายในอนาคต

ด้าน ดร.จุลเทพ ขจรไชยกูล ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. และในฐานะผู้บริหารที่ดูแลการจัดตั้งศูนย์ ENTEC ในเบื้องต้น กล่าวว่า สำหรับการวางเป้าหมายของศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ จะเป็นไปตามหลักคิดของ สวทช. สิ่งที่เราลงทุนสร้างขีดความสามารถทางเทคโนโลยีต่าง ๆ ผ่านการวิจัยและพัฒนา จะเกิดผลงานวิจัยที่จะสร้างผลกระทบในทางเศรษฐกิจและสังคม มูลค่า 4 – 5 เท่าขึ้นมา เช่น ถ้ามองถึงเทคโนโลยีในเรื่องของพลังงานชีวมวล ต่อไปเราจะต้องมีความสามารถในการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับบ้านเราในการแปลงวัตถุดิบที่มีศักยภาพมาเป็นพลังงานหมุนเวียน ในรายละเอียดจะมีการหารือให้สอดรับกับแผนนโยบายของประเทศ ซึ่งกระทรวงพลังงานดูแลอยู่ รวมถึงในเรื่องอื่น ๆ เช่น สัดส่วนของพลังงานหมุนเวียนควรจะใช้ประมาณร้อยละเท่าใด จะมีแนวทางเพิ่มมูลค่าของผลผลิตทางการเกษตร เป็นการสร้างเทคโนโลยี สร้างอุตสาหกรรม สร้างกิจการสร้างงานรองรับขึ้นมาอย่างไร ตลอดจนทางด้านเทคโนโลยีการกับเก็บพลังงาน จะมีการพัฒนาระบบกักเก็บพลังงานที่เหมาะกับการใช้ในประเทศเขตเมืองร้อน เพื่อให้เรามีเทคโนโลยีที่มีความเหมาะสมกับลักษณะอากาศที่ร้อนชื้นสูง ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ส่วนไหนที่อาจใช้วัตถุดิบในประเทศหรือภูมิภาคเข้ามาเป็นวัสดุประกอบได้ ก็จะเป็นโอกาสในการเพิ่มมูลค่าให้สิ่งที่เป็นวัตถุดิบต้นทางเหล่านั้น ข้อสำคัญในอนาคต คือ ความมั่นคงทางพลังงาน หากเกิดกรณีที่มีปัญหาเกิดขึ้น ความสามารถในการฟื้นตัวและสามารถผลิตพลังงานขึ้นมาใช้เองในภาวะวิกฤตต่าง ๆ ตรงนี้จะเป็นหัวใจในการรักษากิจกรรมทางเศรษฐกิจในทุกภาคส่วนให้เดินหน้าต่อไปได้

“ศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติที่จะจัดตั้งขึ้น ในเบื้องต้นผมจะช่วยดูแลในระยะแรก และจะรวบรวมบุคลากรวิจัย สวทช. ที่ทำงานด้านพลังงานมาทำงานร่วมกัน จะมีการสร้างเครือข่ายการวิจัยและพัฒนาทั้งในและต่างประเทศ ภาพรวมที่จะเกิดขึ้นคือ ประเทศไทยจะมีศูนย์แห่งชาติทางด้านเทคโนโลยีพลังงานที่เป็นแกนหลักในการบูรณาการงานของภายใต้กระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กระทรวงพลังงาน กระทรวงอุตสาหกรรม และหน่วยงานที่มีบทบาทเกี่ยวข้องต่าง ๆ ในการทำงานที่จะติดต่อกับต่างประเทศก็ดี และทำงานกับภาคอุตสาหกรรมก็ดี จุดนี้จะเกิดความชัดเจนขึ้น และลักษณะสำคัญของการเป็นศูนย์ฯ คือ มีองค์ความรู้ในหลากหลายสาขาวิชา ทั้งวิทยาศาสตร์พื้นฐาน เคมี ฟิสิกส์ วัสดุศาสตร์ วิศวกรรมไฟฟ้าและด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในการทำงาน ซึ่งฐานความรู้ในแต่ละศาสตร์จะมีการเชื่อมโยง เพื่อให้เกิดการบูรณาการกันมากขึ้น” ดร.จุลเทพ ขจรไชยกูล กล่าว

บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด และ สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ได้ดำเนินกิจกรรม “โตโยต้า ลดเมืองร้อน ด้วยมือเรา” หนึ่งในกิจกรรมภายใต้โครงการโตโยต้าเมืองสีเขียว มาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2548 ด้วยความมุ่งหวังในการสร้างจิตสำนึกให้สังคมไทยได้ตระหนักถึงปัญหาด้านภาวะโลกร้อน พร้อมทั้งหาแนวทางแก้ไข เปิดโอกาสให้โรงเรียน ชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจากทั่วประเทศ จัดทำแผนงานส่งเข้าประกวดเพื่อรณรงค์การลดภาวะโลกร้อนภายในชุมชนของตน โดยตลอดระยะเวลา 14 ปี ได้สนับสนุนงบประมาณให้แก่โรงเรียน 299 แห่ง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 238 แห่ง และ ชุมชน 162 แห่ง ทั่วประเทศ เกิดเป็นโครงการที่สามารถลดก๊าซเรือนกระจกได้กว่า 23,000 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า

ในปีนี้ เพื่อขยายผลและต่อยอดความสำเร็จของโครงการให้เป็นรูปธรรมมากขึ้น จึงเกิดเป็นความร่วมมือระหว่าง โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย และ ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สวทช. ภายใต้ชื่อ “โครงการลดเปลี่ยนโลกกับโตโยต้า” มาพร้อมกับแนวคิดใหม่ ที่เกิดจากการตระหนักถึงความสำคัญของสิ่งแวดล้อมและสถานการณ์มลภาวะในปัจจุบัน จึงมุ่งเน้นในการส่งเสริมและสนับสนุนการขับเคลื่อนการดำเนินงานเพื่อลดมลพิษ ลดภาวะโลกร้อนในชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมถึงการให้ความสำคัญกับสถานศึกษาในการนำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม (วทน.) มาพัฒนาเพื่อปรับใช้ในการจัดการปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ.2561-2580) และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ.2560 -2564)

ดร.สุวิทย์ เมษินทรีย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวว่า การประกวด “ชุมชนลดเปลี่ยนโลก” และ “นวัตกรรมเยาวชนลดเปลี่ยนโลก” ภายใต้โครงการลดเปลี่ยนโลกกับโตโยต้านี้ นอกจากจะเปิดโอกาสให้ชุมชนที่มีการดำเนินงานลดการปล่อยมลพิษสู่การลดภาวะโลกร้อนในพื้นที่อย่างยั่งยืนได้นำเสนอความสำเร็จแล้ว ยังเป็นเวทีสำคัญที่ส่งเสริมและสร้างแรงบันดาลใจให้เยาวชนออกแบบและพัฒนานวัตกรรมเพื่อสิ่งแวดล้อมด้วยนาโนเทคโนโลยี รวมถึงสร้างความตระหนักและกระตุ้นให้เยาวชนและประชาชนทั่วไปให้มีความรู้เรื่องการออกแบบและพัฒนานวัตกรรมเพื่อสิ่งแวดล้อมด้วยนาโนเทคโนโลยีได้อย่างถูกต้อง

“โครงการนี้ถือว่า เดินหน้าไปในทิศทางเดียวกับภารกิจสำคัญของกระทรวงฯ และตอบโจทย์นโยบายเรื่อง BCG Economy Model อีกทั้งยังเป็นการเตรียมประเทศไทยในศตวรรษที่ 21 ที่มีภารกิจสำคัญ 3 เรื่อง คือ การสร้างและพัฒนาคน การวิจัยเพื่อสร้างความรู้ และการสร้างและพัฒนานวัตกรรม ที่สำคัญคือ ปลายทางความคิดสร้างสรรค์ของเยาวชน จะถูกนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ได้จริงในพื้นที่ชุมชนของผู้ชนะการประกวด หรือสามารถขยายผลสู่การนำไปใช้ในชุมชนอื่น ๆ ภายใต้โครงการลดเปลี่ยนโลกกับโตโยต้า”
นายนินนาท ไชยธีรภิญโญ ประธานคณะกรรมการ บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย จำกัด กล่าวว่า “โตโยต้า เล็งเห็นความสำคัญในการต่อยอดกิจกรรมลดเมืองร้อน ด้วยมือเรา ให้สามารถตอบรับกับสถานการณ์สิ่งแวดล้อมในปัจจุบันได้ยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในเรื่องปัญหามลภาวะ ซึ่งเรามุ่งหวังให้เกิดการตระหนัก ตลอดจนเริ่มลงมือปฏิบัติทั้งในระดับของโรงเรียน ชุมชน และสาธารณชน จึงเป็นที่มาของโครงการ ลดเปลี่ยนโลกกับโตโยต้า ในวันนี้”

โครงการลดเปลี่ยนโลกกับโตโยต้า ประกอบด้วย โครงการย่อย 2 โครงการ ได้แก่ 1) โครงการนวัตกรรมเยาวชนลดเปลี่ยนโลก และ 2) โครงการชุมชนลดเปลี่ยนโลก

โครงการนวัตกรรมเยาวชนลดเปลี่ยนโลก

การประกวดนวัตกรรมระดับเยาวชนจากการคิดค้น สร้างสรรค์ และพัฒนาผลงานนวัตกรรมนาโนเทคโนโลยีด้านสิ่งแวดล้อม โดยสามารถต่อยอดเป็นผลงานต้นแบบสู่การใช้ประโยชน์ในระดับชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ที่มีทีมวิจัยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ทั้งในด้านการเป็นวิทยากร นักวิจัยพี่เลี้ยง คณะกรรมการ และทีมที่ปรึกษาเพื่อการพัฒนาและต่อยอดต้นแบบเพื่อนำไปใช้ได้จริงในชุมชน

ดร.ณรงค์ ศิริเลิศวรกุล ผู้อำนวยการ สวทช. กล่าวว่า สวทช. หน่วยงานที่มีบทบาทการพัฒนางานวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรม เพื่อตอบโจทย์การพัฒนาประเทศ ได้นำเทคโนโลยีมาปรับและประยุกต์ให้เหมาะกับสภาพปัญหา ความต้องการและบริบทของพื้นที่ ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสการเข้าถึงความรู้และช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น รวมถึงการวิจัยพัฒนาด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมของเมืองและชุมชน ประหยัดพลังงาน ลดมลพิษทางสิ่งแวดล้อม และยกระดับความสามารถในการแข่งขันของการผลิต อุตสาหกรรม การเกษตร และบริการของประเทศ เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

นอกจากนี้ ศูนย์แห่งชาติต่าง ๆ ภายใต้ สวทช. ดำเนินงานวิจัยเพื่อตอบโจทย์เรื่องของสิ่งแวดล้อมและนวัตกรรมสีเขียว เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชน อาทิ โครงการส่งเสริมการใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในการพัฒนาชุมชนเชิงพื้นที่แบบองค์รวมในระดับตำบล: Smart Tambon” เพื่อยกระดับการพัฒนาท้องถิ่นด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม พัฒนาชุมชนเชิงพื้นที่แบบองค์รวม 5 ด้าน สร้างความรู้ ลดความเหลื่อมล้ำ นำร่องต้นแบบ 7 ตำบล 5 จังหวัด จะเป็นกลไกการพัฒนาชุมชน ให้เกิดการพัฒนาแบบก้าวกระโดด โดยใช้เทคโนโลยีปรับประยุกต์ให้เหมาะกับสภาพปัญหา ความต้องการและบริบทของพื้นที่และสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสการเข้าถึงความรู้และช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น “ถุงพลาสติกสลายตัวได้สำหรับขยะอินทรีย์” โดยนำมันสำปะหลังของเกษตรกรไทยเป็นวัตถุดิบหลักมาผสมด้วยการใช้ความร้อนหลอม สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติภายใน 4 เดือน ในสภาพอากาศที่มีอุณหภูมิปกติ แต่หากอยู่ในพื้นที่อุณหภูมิสูง เช่น บ่อกักเก็บขยะที่มีขยะหนาแน่น จะทำให้จุลินทรีย์ย่อยสลายเร็วขึ้นในเวลา 3 เดือนก็สลายตัวได้ ซึ่งได้นำไปทดสอบในงานกาชาดที่ผ่านมา ไส้กรองนาโนเมมเบรนที่มีความละเอียดในการกรองสูง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการกรองน้ำให้ปลอดภัยแก่การบริโภค นอกจากนี้นาโนเทคโนโลยียังสามารถใช้ในกระบวนการบำบัดน้ำเข้าสู่ระบบการกรองปกติ เพื่อยืดอายุการใช้งานและเพิ่มประสิทธิภาพให้กับระบบกรอง สารดูดซับความร้อนจากพลังงานแสงอาทิตย์ของนาโนเทค ที่ใช้วัสดุนาโนเพื่อเพิ่มการยึดเกาะของอนุภาคกราฟีน และได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีสารเคลือบกราฟีนให้ภาคเอกชนนำไปใช้ผลิตท่อดูดซับความร้อนในระบบราง และใช้งานจริงสำหรับการผลิตไอน้ำยิ่งยวด เป็นต้น และโครงการยกระดับผู้ประกอบการฟาร์มด้วยระบบไบโอแก๊ส เทคโนโลยีขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชน พัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมการจัดการฟาร์มอย่างยั่งยืน เช่น การออกแบบและระบบผลิตก๊าซชีวภาพในฟาร์มสุกร และฟาร์มไก่ไข่ขนาดเล็ก การพัฒนาระบบทำความสะอาดก๊าซชีวภาพ Bio Scrubber และระบบนำก๊าซไปใช้ประโยชน์ในเครื่องต้นกำลัง ทำให้ประหยัดค่าไฟฟ้า ลดมลพิษทางสิ่งแวดล้อม

องค์ความรู้และความเชี่ยวชาญในงานวิจัยและนวัตกรรมของ สวทช. นี้ จะเป็นส่วนหนึ่งในการส่งเสริมโครงการประกวดนวัตกรรมเยาวชนลดเปลี่ยนโลก และแนวทาง พร้อมทั้งกระตุ้นให้เกิดความคิดสร้างสรรค์กับเยาวชนเพื่อพัฒนาต่อยอดและสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพและท้องถิ่น รวมถึงส่งเสริมด้านการใช้พลังงานทดแทน การใช้ประโยชน์จากวัสดุเหลือใช้ทางเกษตร การจัดการของเสีย และขยะ เพื่อลดผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ สู่การสร้างนวัตกรรมด้านสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืนต่อไป

ซึ่งจากกว่า 200 โครงการจากเยาวชนทั่วประเทศ มี 30 โครงการจาก 22 โรงเรียน ที่ผ่านการคัดเลือกในระดับภูมิภาคสู่ค่ายอบรมนวัตกรรมเยาวชนลดเปลี่ยนโลก เพื่อหา 10 โครงการ (สายสามัญ 5 ทีม สายอาชีพ 5 ทีม) ที่จะผ่านเข้ารอบสุดท้าย และจับมือกับนักวิจัยพี่เลี้ยงจาก สวทช. เพื่อการต่อยอดและพัฒนานวัตกรรมร่วมกันเพื่อเข้านำเสนอผลงานในรอบชิงชนะเลิศ ณ งานประชุมวิชาการประจำปี สวทช. (NAC2020)

โครงการชุมชนลดเปลี่ยนโลก

การประกวดชุมชนที่มีการดำเนินงานลดการปล่อยมลพิษสู่การลดภาวะโลกร้อนในพื้นที่อย่างยั่งยืน โดยมีสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย สนับสนุนวิทยากรเพื่อการอบรมองค์ความรู้ทางด้านสิ่งแวดล้อมและปัญหาสิ่งแวดล้อมในชุมชน ให้คำปรึกษาการดำเนินงานและการวิเคราะห์ปริมาณก๊าซเรือนกระจกและมลพิษ รวมถึงการติดตามประเมินผลการดำเนินงานของชุมชน

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ผู้อำนวยการสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย กล่าวว่า สถาบันฯ มีส่วนร่วมในโครงการ “โตโยต้าเมืองสีเขียว” อย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2548 ด้วยหวังสร้างจิตสำนึกให้สังคมไทยได้ตระหนักถึงปัญหาด้านภาวะโลกร้อนในปัจจุบัน พร้อมทั้งแนวทางแก้ไข โดยการเปิดโอกาสให้โรงเรียน ชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจากทั่วประเทศ ผ่านเวทีประกวด เพื่อช่วยสนับสนุนการลดภาวะโลกร้อนภายในพื้นที่ของตน

“สำหรับปีนี้ นับเป็นความยินดียิ่งที่มีพันธมิตรด้านการวิจัยและพัฒนาอย่างศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สวทช. ที่จะต่อยอดให้การลดภาวะโลกร้อน รวมถึงการรักษาสิ่งแวดล้อมผ่านนวัตกรรมนาโนเทคโนโลยีเพื่อสิ่งแวดล้อมจนสามารถนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาชุมชนและสังคมได้อย่างยั่งยืน”

นอกเหนือไปจากโครงการประกวดในระดับชุมชน และโรงเรียน ในปีนี้ โตโยต้าพยายามผลักดันให้เกิดการตระหนักในปัญหาสิ่งแวดล้อม และเริ่มลงมือปฏิบัติจริง จึงได้เปิดตัวเว็บไซต์ www.ลดเปลี่ยนโลก.com ตั้งแต่ปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมา เพื่อเชิญชวนสาธารณชน มาร่วมลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง ผ่านการใช้ภาชนะทดแทน โดยโตโยต้าจะสนับสนุนเงิน 1 บาท ต่อ 1 การลดขยะพลาสติก เพื่อนำไปต่อยอดนวัตกรรมของผู้ชนะ “โครงการนวัตกรรมเยาวชนลดเปลี่ยนโลก” จนถึงปัจจุบัน มีผู้เข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าวกว่า 31,000 คน ลดขยะไปได้กว่า 29,000 กิโลกรัม และเกิดเป็นกิจกรรมเพื่อลดขยะไปกว่า 550,000 ครั้ง (เทียบเท่าเงินสนับสนุน 550,000 บาท)

สำหรับทีมผู้ชนะเลิศในโครงการชุมชนลดเปลี่ยนโลก และนวัตกรรมเยาวชนลดเปลี่ยนโลก จะได้ไปนำเสนอผลงานแก่ผู้บริหาร จากบริษัท โตโยต้า มอเตอร์ คอร์ปอเรชัน ประเทศญี่ปุ่น รวมถึงศึกษาดูงาน เพื่อนำองค์ความรู้ด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม รวมถึงนวัตกรรมต่าง ๆ จากญี่ปุ่น มาประยุกต์ใช้ในการต่อยอดผลงานของตน โดยชุมชนที่ชนะเลิศจะได้รับการสนับสนุนงบประมาณสำหรับการพัฒนาชุมชนของตนให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ “ชุมชนลดเปลี่ยนโลก” ในระดับจังหวัด ในขณะที่โรงเรียนที่ชนะเลิศจะได้รับการสนับสนุนเงินทุนสร้าง “นวัตกรรมต้นแบบ” ขนาดใช้ได้จริงเพื่อนำไปสู่ชุมชนต่อไป

ดร. ณรงค์ ศิริเลิศวรกุล จบการศึกษาระดับปริญญาตรี วิศวกรรมอุตสาหการ (เกียรตินิยมอันดับ 1) จากสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ได้รับรางวัลเหรียญทองเรียนดีจากวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย และทุนรัฐบาลไทยเพื่อศึกษาต่อจนจบปริญญาเอก สาขาวิศวกรรมการผลิต จากมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม ประเทศอังกฤษ โดยได้เริ่มงานครั้งแรกปีพ.ศ. 2536 ในตำแหน่งนักวิจัยของศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) ต่อมาในปีพ.ศ. 2540 ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้อำนวยการโครงการระบบคุณภาพสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ ซึ่งรับผิดชอบให้คำปรึกษาในการพัฒนาระบบคุณภาพแก่ผู้ประกอบการผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ และในปีพ.ศ. 2543 ย้ายมาปฏิบัติงานด้านบริหารในตำแหน่งผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยดูแลงานในสายสนับสนุนต่าง ๆ ตั้งแต่งานบริหารบุคลากร งานพัฒนาองค์กร งานการเงินและบัญชี และงานพัสดุ เป็นต้น หลังจากนั้นปีพ.ศ. 2547 ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นรองผู้อำนวยการ สวทช. และต่อมาปีพ.ศ.2559 ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการ สวทช. จนถึงปัจจุบัน

ดร.ณรงค์ ได้ริเริ่มโครงการต่าง ๆ ใน สวทช. อีกมากมายพร้อมปรับภาพลักษณ์องค์กร สวทช. โดยล่าสุดเมื่อเร็ว ๆ นี้ได้ผลักดัน สวทช. ลงนามความร่วมมือกับบริษัท เมอร์เซเดส-เบนซ์ แมนูแฟคเจอริ่ง (ประเทศไทย) จำกัด โดยมอบให้ศูนย์ทดสอบผลิตภัณฑ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (PTEC) เป็นแล็บทดสอบแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้าแห่งแรกในประเทศไทยและในภูมิภาคอาเซียน เป็นห้องปฏิบัติการทดสอบแบตเตอรี่ และห้องปฏิบัติการทดสอบยานยนต์อัตโนมัติ โดยตั้งเป้าให้เกิดการใช้งานห้องปฏิบัติการทดสอบแบตเตอรี่ในประเทศไทย และพัฒนาทักษะองค์ความรู้ของผู้ปฏิบัติงานทดสอบในประเทศ ซึ่งจะเป็นศูนย์ทดสอบแบตเตอรี่ยานยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตในประเทศไทยสำหรับรถยนต์ปลั๊กอินไฮบริด และรถยนต์ประเภท BEV เพื่อให้เกิดการวิจัยพัฒนาเทคโนโลยี และสนับสนุนการทดสอบแบตเตอรี่ในยานยนต์ไฟฟ้าที่ครอบคลุม รองรับอุตสาหกรรมยานยนต์ที่ใช้พลังงานไฟฟ้าในอนาคต เพื่อรองรับการมาถึงของรถยนต์กลุ่มนี้ในอนาคต

ดร. ณรงค์ กล่าวถึงแนวคิดการจุดประกายสำหรับความร่วมมือดังกล่าวว่า “จุดเริ่มต้นเนื่องมาจากทางบริษัท เมอร์เซเดส-เบนซ์ฯ มีความตั้งใจจะผลิตแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าในประเทศไทย ซึ่ง สวทช. ในฐานะเป็นหน่วยงานภาครัฐ เราได้ศึกษาค้นคว้าวิจัย และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ร่วมกัน จึงเล็งเห็นว่าน่าจะทำให้เกิดการลงทุนในภาคอุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ในไทยขึ้นได้ จึงตัดสินใจร่วมกันจัดตั้งศูนย์ทดสอบแบตเตอร์รี่สำหรับชาร์จไฟเพื่อให้เป็นการผลิตแบตเตอรี่และปฏิบัติการทดสอบเท่าเทียมระดับโลก และยังสามารถส่งออกไปยังนานาประเทศได้อีกด้วย ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติในทุก ๆ ด้าน”

สำหรับคุณสมบัติของแบตเตอรี่ลิเธียมนี้ เป็นนวัตกรรมที่สามารถเก็บกักพลังงานได้ดี น้ำหนักเบา และสามารถชาร์จซ้ำ ๆ ได้หลายครั้ง ซึ่งจากการทดสอบแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าไฮบริดสำหรับรถเบนซ์สามารถวิ่งได้ระยะทางไกล 500 กิโลเมตร หรือวิ่งระยะทางไกลที่สุดต่อการชาร์จไฟ 1 ครั้ง และกรณีหากผู้ขับขี่ต้องขับอยู่ในถนนที่มีน้ำท่วมสูง การทำงานของแบตเตอรี่ลิเธียมที่มีมาตรฐานความปลอดภัยสูงที่สุดจึงสร้างความปลอดภัยให้กับผู้ขับขี่ได้ตลอดการเดินทาง ทั้งนี้ เนื่องจากลิเธียมเป็นส่วนประกอบหลักของแบตเตอรี่ เป็นสารที่ทำปฏิกิริยากับออกซิเจนง่ายและอาจเกิดการติดไฟขึ้นได้ จึงต้องมีการควบคุมกระบวนการผลิต การใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพ การดูแลรักษาและการซ่อมบำรุงที่ถูกต้อง

“PTEC จัดตั้งห้องปฏิบัติการทดสอบแบตเตอรี่ทั้งในระดับเซลล์ โมดูล และแบตเตอรี่แพ็ค และการจัดตั้งห้องปฏิบัติการทดสอบยานยนต์ไร้คนขับแห่งอนาคตแบบครบวงจรแห่งแรกในประเทศไทย เช่น การทดสอบประสิทธิภาพการชาร์จ-ดิสชาร์จ เพื่อประมาณอายุการใช้งาน และการรับประกันอายุแบตเตอรี่ที่ยาวนาน การทดสอบความปลอดภัยของแบตเตอรี่เมื่อเกิดการจมน้ำ จากสถานการณ์น้ำท่วมถนนและการตกลงในน้ำ การทดสอบความปลอดภัยของแบตเตอรี่ เมื่อขับบนถนนทางลูกรัง ถนนดิน ซึ่งมีฝุ่นมากของประเทศไทย รวมทั้ง การทดสอบสภาวะการทำงานของแบตเตอรี่ภายใต้การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิแบบทันทีทันใดจากร้อนสู่เย็นแบบทันทีทันใด เพื่อส่งแบตเตอรี่ไปจำหน่ายต่างประเทศ และการทดสอบการทำงานของแบตเตอรี่ด้วยการจำลองสภาวะการสั่นสะเทือนการกระแทก เมื่อขับบนถนนขรุขระ การตกหลุมบ่อบนถนน ตกไหล่ทาง และกระแทกคอสะพาน เป็นต้น” ดร.ณรงค์ กล่าว

ดังนั้น PTEC สวทช. จึงเป็นห้องแล็บสำหรับปฏิบัติการทดสอบแบตเตอรี่ที่จะช่วยผลักดันให้เกิดอุตสาหกรรมพลังงานใหม่ในประเทศไทย โดยห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานสากลจะทำให้อุตสาหกรรมในประเทศประหยัดค่าทดสอบ ค่าขนส่ง สามารถแก้ไขปัญหาผลิตภัณฑ์แบตเตอรี่ที่ไม่เป็นไปตามที่ออกแบบ และเพื่อสนองนโยบายการสนับสนุนอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ และพัฒนาฐานการผลิตแบตเตอรี่ให้เกิดในประเทศไทยอย่างมีคุณภาพตามมาตรฐานสากล

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 94 กรกฎาคม-สิงหาคม 2562 คอลัมน์ GREEN People โดย กองบรรณาธิการ