ขณะที่เมื่อเวลา 10.00 น. สถานการณ์ยังคงรุนแรงต่อเนื่อง พบว่ามีพื้นที่ในจังหวัดเชียงใหม่อย่างน้อย 8 อำเภอที่ค่าฝุ่นอยู่ในระดับสีม่วง โดยมีค่าระหว่าง 204–272 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และพบว่าสูงสุดในอำเภอสะเมิงที่ 272 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งเป็นระดับที่สูงกว่าค่ามาตรฐานความปลอดภัยของ World Health Organization หลายเท่า สะท้อนถึงวิกฤตฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ที่ยังคงปกคลุมพื้นที่ภาคเหนืออย่างหนัก

รัฐพล นราดิศร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวถึงข้อมูลสถานการณ์ปัจจุบันว่า ในปีนี้สถิติปริมาณฝุ่นเกินค่ามาตรฐานก่อนวันที่ 20 มีนาคมที่ผ่านมา ถือว่าต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในรอบ 5 ปี แต่สถานการณ์เริ่มทวีความรุนแรงขึ้นเนื่องจากสภาวะอากาศปิดและชั้นบรรยากาศกดทับต่ำ ทำให้ฝุ่นระบายไม่ได้ นอกจากนี้ยังพบข้อจำกัดในการประสานงานบริเวณพื้นที่รอยต่อข้ามเขตจังหวัด รวมถึงประเด็นสำคัญคือ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) บางส่วนยังมีความกังวลในการอนุมัติใช้งบประมาณจัดการภัยพิบัติ เนื่องจากเกรงผลกระทบจากการตรวจสอบย้อนหลัง

สำหรับแนวโน้มสถานการณ์ คาดว่าจะเริ่มคลี่คลายในทิศทางที่ดีขึ้นหลังวันที่ 7 เมษายน 2569 เป็นต้นไป จากการบูรณาการร่วมกับศูนย์ปฏิบัติการฝนหลวงภาคเหนือในการปฏิบัติการดันชั้นบรรยากาศเพื่อระบายฝุ่นภาคพื้น ประกอบกับพยากรณ์อากาศที่ระบุว่าจะมีฝนตกลงมาช่วยบรรเทาสถานการณ์ในช่วงวันที่ 7-9 เมษายน นี้

ขณะที่ ข้อมูลจากกรมควบคุมมลพิษ ระบุว่า สถานการณ์ฝุ่นภาคเหนือ ส่วนใหญ่อยู่ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพ โดยมีค่าฝุ่นตั้งแต่ 53.8 – 197.0 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งถือว่าเกินค่ามาตรฐานเป็นส่วนใหญ่ ส่งผลให้อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สั่งการให้ทุกหน่วยงานยกระดับมาตรการ และจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควัน (ส่วนหน้าภาคเหนือ) เพื่อบูรณาการการทำงานใน 17 จังหวัดอย่างเบ็ดเสร็จ ทั้งการติดตามสถานการณ์ และประสานความร่วมมือ ระดมสรรพกำลัง เทคโนโลยีจากทุกภาคส่วน  โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการ “ปิดจบปัญหาไฟป่าให้ได้ก่อนสงกรานต์” พร้อมบังคับใช้กฎหมายอย่างเด็ดขาดกับผู้ลักลอบเผาป่า ทำให้วันนี้จุดความร้อนทั่วประเทศลดลงจำนวนมาก จากวันที่ 4 เมษายน จำนวน 5,083 จุด วันที่ 5 เมษายน ลดลงเหลือ 2,927 จุด และวันที่ 6 เมษายน ลดลงเหลือ 2,269 จุด ซึ่งลดลงจากเดิมถึง 55 %

อย่างไรก็ตาม เสียงสะท้อนจากประชาชนในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่สะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบของวิกฤตฝุ่นที่ลุกลามเข้าสู่ชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน  “กัญชพร คำนาสัก” ประชาชนในพื้นที่กล่าวว่า ขณะนี้สภาพอากาศเต็มไปด้วยฝุ่นควัน มองไปทางไหนก็มีแต่ฝุ่น ทำให้ต้องสวมหน้ากากอนามัยตลอดเวลา ประกอบกับอากาศที่ร้อนอบอ้าวยิ่งซ้ำเติมให้เกิดอาการระคายเคืองทางสุขภาพ ทั้งแสบจมูก คอแห้ง และแสบตามากขึ้น

ขณะเดียวกัน บรรยากาศในย่าน ‘นิมมานเหมินท์’ ซึ่งเคยเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ กลับเงียบเหงาลงอย่างเห็นได้ชัด นักท่องเที่ยวต่างชาติลดลงต่อเนื่อง ส่งผลให้ภาคธุรกิจ โดยเฉพาะโรงแรมและร้านค้าได้รับผลกระทบ โดยข้อมูลจากสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงใหม่ รายงานว่า สถานการณ์ด้านการท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงใหม่ได้รับผลกระทบจากจำนวนเที่ยวบินที่ลดลงถึง 35% ส่งผลให้จำนวนนักท่องเที่ยวลดลงไปด้วย และกระทบต่อยอดการจองที่พักในพื้นที่ จากปัจจัยลบด้านราคาน้ำมันและวิกฤตฝุ่น PM2.5 สะท้อนถึงแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นควบคู่กับปัญหาสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชน

แม้หน่วยงานท้องถิ่นอย่างองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) จะมีการแจกหน้ากากอนามัยให้ประชาชนวันละ 2 ชิ้น เพื่อบรรเทาผลกระทบเบื้องต้น แต่ยังพบข้อจำกัดด้านการเข้าถึง เนื่องจากปัญหาการเดินทางและการกระจายอุปกรณ์ที่ไม่ทั่วถึง สะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายในการบริหารจัดการสถานการณ์ ที่ยังคงส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของคนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

ท่ามกลางสัญญาณบวกจากจำนวนจุดความร้อนที่ลดลงและแนวโน้มสภาพอากาศที่อาจช่วยบรรเทาสถานการณ์ในระยะสั้น วิกฤตฝุ่น PM2.5 ในภาคเหนือยังคงสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่ต้องการการแก้ไขอย่างจริงจังและต่อเนื่อง ทั้งในมิติของการบริหารจัดการไฟป่า การบังคับใช้กฎหมาย และความร่วมมือข้ามพื้นที่ ขณะที่ประชาชนยังคงต้องเผชิญผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตในแต่ละวัน ทำให้การแก้ไขปัญหานี้ไม่เพียงเป็นภารกิจเร่งด่วนเฉพาะหน้า แต่ยังเป็นโจทย์สำคัญเชิงนโยบายที่ต้องได้รับการจัดการอย่างยั่งยืนในระยะยาว

Cr ภาพ (1) จากเพจ FB : กูรูเชียงใหม่  เรื่องเชียงใหม่กูรู้

นางสาวปรีญาพร อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ กล่าวว่า จากการคาดการณ์สถานการณ์ฝุ่นละออง PM2.5 ในช่วง 7 วันข้างหน้า จะมีแนวโน้มสูงในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล และบางพื้นที่ของประเทศ โดยเฉพาะตั้งแต่วันพุธที่ 22 มกราคม 2568 อาจพบสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 อยู่ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพ หรือระดับสีแดงในหลายจุด ดร.เฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีความห่วงใยต่อสถานการณ์และสุขภาพพี่น้องประชาชน จึงขอให้กำชับหน่วยงานที่กำกับดูแลแหล่งกำเนิดดำเนินการตามมาตรการรับมือสถานการณ์ไฟป่า หมอกควัน และฝุ่นละออง ปี 2568 อย่างเข้มข้น

นางสาวปรีญาพร กล่าวว่า วันนี้ (20 มกราคม 2568) ภาพรวมปริมาณฝุ่น PM2.5 ในประเทศ พบมีค่าเกินมาตรฐานในหลายพื้นที่ สาเหตุหลักมาจากสภาพอุตุนิยมวิทยาที่ไม่เอื้อต่อการระบายของฝุ่นละออง สภาวะอากาศปิดใกล้ผิวพื้น อัตราการระบายอากาศต่ำ อีกทั้งยังพบจุดความร้อนทั้งในประเทศและประเทศเพื่อนบ้าน การคาดการณ์สถานการณ์ฝุ่น PM2.5 วันที่ 22-26 มกราคม 2568 พื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลจะมีค่าสูงและอยู่ในระดับสีแดงในบางพื้นที่ โดยเฉพาะหากสถานการณ์จุดความร้อนในประเทศสูงขึ้น และยังคงพบจุดความร้อนในประเทศเพื่อนบ้านฝั่งตะวันออก (ทิศเหนือลม)

นายพรพรหม ฯ กล่าวว่า จากการคาดการณ์สถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ที่มีค่าสูงในสัปดาห์นี้ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ได้เตรียม 3 มาตรการรับมือช่วงฝุ่นสูง มาตรการที่ 1 การขอความร่วมมือ Work From Home ในวันที่ 20 – 21 มกราคม 2568 แต่หากสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 วันที่ 22-24 มกราคม 2568 ยังมีค่าสูงต่อเนื่อง ก็อาจจะพิจารณาขยาย WFH ต่อ ขณะนี้เครือข่ายของ WFH มีบริษัทเข้าร่วมกว่า 200 แห่ง ประมาณกว่า 100,000 คน สำหรับ กทม.ก็ได้มีการ WFH และเหลื่อมเวลาการทำงาน ซึ่งปีที่แล้วหลังประกาศ WFH สามารถรถปริมาณรถยนต์ลง 8% มาตราการที่ 2 เขตมลพิษต่ำหรือ Low Emission Zone (LEZ) ซึ่งถ้าค่าฝุ่นอยู่ในระดับสีแดง 5 เขต และพยากรณ์ว่า 2 วันถัดไปจะมีสีแดง 5 เขต กทม.จะใช้อำนาจตาม พรบ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ประกาศห้ามรถบรรทุกตั้งแต่ 6 ล้อขึ้นไปเข้าในเขตรัชดาภิเษก ยกเว้นรถ EV NGV รถไฮบริด หรือรถที่เข้าบัญชีสีเขียว (Green List) ซึ่งมีประมาณ 30,000 คันที่เข้าร่วม และจากการทดลองใช้มาตรการในวันที่ 15-16 มกราคม 2568 มีรถบรรทุกตั้งแต่ 6 ล้อขึ้นไปเข้าพื้นที่ LEZ ประมาณวันละ 2,400-2,900 คัน เป็นรถที่อยู่ใน Green list ประมาณ 400 คัน และหากประกาศใช้จริง จะบังคับใช้กฎหมายกับรถที่ไม่ปฏิบัติตามหรือฝ่าฝืนประกาศ และมาตรการที่ 3 ได้แก่ การประกาศปิดโรงเรียน สังกัด กทม. โดยระยะเวลาการปิดจะพิจารณาจากค่า PM2.5 ซึ่งขณะนี้มีการปิดโรงเรียนแล้ว จำนวน 4 แห่ง โดยจะมีการเรียนออนไลน์ หรือชดเชยการเรียนการสอนแล้วแต่กรณี ในช่วงนี้ต้องความร่วมมือพี่น้องประชาชนเดินทางโดยใช้รถสาธารณะ

“จากการติดตามจุดความร้อนพบว่ามีการเผาโดยเฉพาะในพื้นที่เกษตรเพิ่มสูงขึ้น ดังนั้น จึงต้องเน้นย้ำและให้ความสำคัญกับการควบคุมการเผาอย่างเข้มข้น ที่สำคัญขอให้ทุกท่านป้องกันตนเอง ปฏิบัติตามคำแนะนำในการป้องกันฝุ่นและดูแลตนเองของกระทรวงสาธารณสุข และขอให้ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดจาก Air4thai และ AirBKK” นางสาวปรีญาพร กล่าวปิดท้าย

ที่มา: กรมควบคุมมลพิษ

ผลกระทบจากฝุ่น PM2.5  มีความรุนแรงต่อสุขภาพ เช่น การระคายเคืองต่อดวงตาและจมูก การเกิดริ้วรอย จุดด่างดำ และความเหี่ยวย่นของผิวพรรณในระยะยาว นอกจากนี้ PM2.5  ยังสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านระบบทางเดินหายใจและกระจายไปยังอวัยวะภายใน ส่งผลให้มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคต่างๆ เช่น โรคมะเร็งปอด โรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหอบหืด

ในประเทศไทยการประเมินคุณภาพอากาศใช้ดัชนีคุณภาพอากาศ (Air Quality Index : AQI) ตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก (WHO)  ปริมาณของ PM2.5  กำหนดไว้ที่ 25 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร สำหรับค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง และ 10 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรสำหรับค่าเฉลี่ยต่อปี ในขณะที่ประเทศไทยกำหนดค่ามาตรฐานที่ 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร สำหรับค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง และ 25 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรสำหรับค่าเฉลี่ยต่อปี

จากร่างพระราชบัญญัติอากาศสะอาดเพื่อประชาชน กำหนดให้หน่วยงานของรัฐจัดทำเครื่องมือและกลไกในการบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาดของประเทศ ซึ่งเครื่องมือและกลไกในการบริหารจัดการนี้มีหลายหน่วยงานเป็นเจ้าภาพกำกับดูแล แต่เครื่องมือและกลไกในข้อ 7 ระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนคุณภาพอากาศ  รวมทั้งะระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนผลกระทบจากมลพิษทางอากาศต่อสุขภาพ ยังไม่ถูกพัฒนาขึ้น

ดังนั้น เพื่อเป็นการรองรับมาตรการดังกล่าวและร่วมแก้ปัญหามลพิษทางอากาศ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)  โดย ศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมหุ่นยนต์และเครื่องจักรกลอัตโนมัติ (ศนย.) สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ร่วมกับ กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) และ บริษัท ไทย แอดวานซ์ อินโนเวชั่น จำกัด ภายใต้งบประมาณสนับสนุนจาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) จึงได้ดำเนิน โครงการพัฒนาต้นแบบแพลตฟอร์มวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการพยากรณ์สำหรับการบริหารจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มพื้นฐานที่รองรับการทำงานดังกล่าว

โดยแนวทางการพัฒนาของโครงการนี้ เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์ข้อมูลสำหรับคาดการณ์พื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดมลพิษทางอากาศในเขตภูมิศาสตร์อากาศ (airshed) ผ่านการประยุกต์ใช้ข้อมูลลักษณะของภูมิประเทศ (topography) และอุตุนิยมวิทยา (meteorology) โดยเฉพาะเรื่องของอุณหภูมิผกผัน (temperature inversion) สำหรับประโยชน์ของการคาดการณ์พื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดมลพิษอากาศ คือ หน่วยงานรัฐสามารถออกประกาศให้โรงงานอุตสาหกรรมหรือเกษตรกร ซึ่งจำเป็นต้องเผาวัสดุการเกษตร เลือกวันชิงเผา ในวันที่จะไม่ก่อให้เกิดฝุ่นพิษกระจุกตัวอยู่กับที่ในวันที่ไม่มีลม รวมทั้งการแจ้งเตือนให้เฝ้าระวังอย่างทันท่วงที

โครงการพัฒนาต้นแบบแพลตฟอร์มวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการพยากรณ์สำหรับการบริหารจัดการปัญหาฝุ่น PM2.5 ประกอบด้วย การศึกษารวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล การประมวลผลข้อมูล การวิเคราะห์ผล การนำไปใช้งาน และการสรุป/ประเมินผล ที่มีความเชื่อมโยงกันดังนี้ การศึกษารวบรวมข้อมูลของโครงการจะใช้ข้อมูลผลการตรวจอากาศข้างบน (upper air) จากระบบ remote sensing โดยรวบรวมข้อมูลปัจจัยด้านอุตุนิยมวิทยาและการใช้ประโยชน์ที่ดิน แล้วจัดทำคำอธิบายชุดข้อมูล (metadata) ตามด้วยการจัดทำระบบจัดเก็บข้อมูล (data lake) รวมทั้งการวิเคราะห์คุณลักษณะของข้อมูลเบื้องต้น จากนั้นทำการวิเคราะห์ข้อมูลโดยการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง สำหรับใช้เป็นแนวทางสำรวจและทดสอบข้อมูลที่จำเป็นต่อการประเมินเขตภูมิศาสตร์อากาศ แล้วดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลที่จำเป็น (Exploratory Data Analysis : EDA) เพื่อดำเนินการหาข้อมูลคุณลักษณะที่เหมาะสมกับการประมาณการณ์พื้นที่เสี่ยงการเกิดมลพิษอากาศ

สำหรับ ขั้นตอนการประมวลผลข้อมูล  ดำเนินการทดลองประเมินพื้นที่เสี่ยงการเกิดมลพิษอากาศในเขตภูมิศาสตร์อากาศ โดยใช้การเรียนรู้ด้วยเครื่อง (machine learning) หรือการเรียนรู้เชิงลึก (deep learning) และดำเนินการฝึกสอนข้อมูลและปรับ hyperparameter เพื่อให้ได้ค่าที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแบบจำลอง แล้วทดสอบผลการประมาณการณ์พื้นที่เสี่ยงการเกิดมลพิษอากาศในเขตภูมิศาสตร์อากาศ โดยใช้ข้อมูลแนวทางการแบ่งขอบเขตโดยความรู้จากผู้เชี่ยวชาญ (expert knowledge) ของกรมควบคุมมลพิษ แล้วจึงวิเคราะห์ผลด้วยการทวนสอบความถูกต้องของผลการคาดการณ์ โดยเทียบกับผลการตรวจวัดจากสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศ และจัดทำ dashboard สำหรับแสดงข้อมูลพื้นที่เสี่ยงการเกิดมลพิษอากาศในเขตภูมิศาสตร์อากาศ สำหรับการนำไปใช้งานดำเนินการเผยแพร่โดยฝึกอบรมให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เป้าหมาย

ในการพัฒนาแพลตฟอร์มฯ คณะนักวิจัยจาก วว. กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) และ บริษัท ไทย แอดวานซ์ อินโนเวชั่น จำกัด ได้สร้างแบบจำลองประเมินเขตภูมิศาสตร์อากาศ โดยใช้ข้อมูล upper air และ ข้อมูลฝุ่น PM2.5  จากชุดข้อมูล CAMS บนสมมติฐานที่ว่า ปัจจัยด้านอุตุนิยมวิทยา ปรากฎการณ์อุณหภูมิผกผัน หรือ temperature inversion เป็นปัจจัยที่สำคัญในการประเมินเขตภูมิศาสตร์อากาศ ดังนั้นข้อมูล upper air จึงถูกนำมาใช้เพื่อคำนวณหาจำนวนครั้งที่เกิดปรากฎการณ์อุณหภูมิผกผัน และความสูงที่เกิดปรากฎการณ์อุณหภูมิผกผันในแต่ละพื้นที่ โดยคณะนักวิจัยได้ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลที่จำเป็น (EDA) เพื่อดำเนินการหาข้อมูลคุณลักษณะที่เหมาะสมกับการประมาณการณ์เขตภูมิศาสตร์อากาศ โดยได้ข้อสรุป ดังนี้

• ความสูงเหนือระดับน้ำทะเลที่สูงที่สุดในประเทศไทยอยู่ที่ 2,500 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล
• แรงดันอากาศพื้นผิวที่ต่ำที่สุดในประเทศไทยอยู่ที่ประมาณ 860  เฮกโตปาสคาล (hPa)
• ความสูงของชั้นบรรยากาศโทรโพสเฟียร์ (Troposphere) อยู่ที่ไม่เกิน 10 กิโลเมตร
• ช่วงเวลาที่เกิดอุณหภูมิผกผันบ่อย คือช่วงเวลาพยากรณ์รอบ 1:00 นาฬิกา (1800 UTC+0) และ 7:00 นาฬิกา (0000 UTC+0) ในตอนเช้า
• ช่วงเวลาที่ฝุ่น 5 มีปริมาณมาก คือ ช่วงเวลา 7:00 นาฬิกา (0000 UTC+0) ถึง 13:00 นาฬิกา (0600 UTC+0)

เนื่องจากชุดข้อมูลที่นำเข้ามาพัฒนาแบบจำลองมีลักษณะเป็นข้อมูลเชิงพื้นที่และเชิงเวลา ซึ่งมีความผันผวนโดยธรรมชาติของปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยา ข้อมูลจำนวนครั้งที่เกิดปรากฎการณ์อุณหภูมิผกผัน ความสูงที่เกิดปรากฎการณ์อุณหภูมิผกผัน และฝุ่น PM2.5  จึงได้ถูกนำมาปรับความถี่ของชุดข้อมูล (resample) จากข้อมูลรายวันให้เป็นข้อมูลรายเดือน ก่อนนำไปประเมินเขตภูมิศาสตร์อากาศด้วยการเรียนรู้ของเครื่องเทคนิค K-mean clustering

ยกตัวอย่างข้อมูลในเดือนมกราคม ปี พ.ศ. 2564 – 2565  ดัง ภาพที่ 1 แสดงตัวอย่างข้อมูลเฉลี่ยจำนวนครั้งที่เกิดอุณหภูมิผกผัน ภาพที่ 2 แสดงตัวอย่างข้อมูลความสูงจากระดับน้ำทะเลเฉลี่ยเมื่อเกิดอุณหภูมิผกผัน ภาพที่ 3 แสดงตัวอย่างข้อมูลค่าเฉลี่ยฝุ่น PM2.5  จากชุดข้อมูล CAMS Global atmospheric composition forecasts และ ภาพที่ 4  แสดงตัวอย่างการประเมินเขตภูมิศาสตร์อากาศ

จากการใช้ข้อมูล upper air เช่น อุณหภูมิผิว (surface temperature) ความเร็วลม (wind speed) และทิศทางลม (wind direction) จากระบบ remote sensing โดยใช้เทคนิค GNSS-RO แล้วนำข้อมูลเหล่านี้มาเปรียบเทียบกับข้อมูลบอลลูนอากาศพบว่า รูปแบบข้อมูลมีความสอดคล้องกัน นอกจากนี้ยังได้ทำการเปรียบเทียบกับสถานีวัดอากาศภาคพื้นดิน ซึ่งแม้ข้อมูลบางอย่างมีความแตกต่างเนื่องจากวิธีการวัดที่ต่างกัน แต่รูปแบบข้อมูลสอดคล้องกัน และจากการใช้ข้อมูลอุณหภูมิเพื่อวิเคราะห์ระดับความสูงที่เกิดปรากฏการณ์อุณหภูมิผกผัน (temperature inversion) โดยใช้ข้อมูลจากศูนย์โอโซนและรังสี พบว่าอุณหภูมิที่ระดับความสูงต่ำกว่า 1 กิโลเมตรมีแนวโน้มที่หลากหลาย แต่ที่สูงกว่า 1 กิโลเมตรมักมีแนวโน้มไปในทิศทางเดียวกัน

ดังนั้นข้อมูล upper air จึงถูกนำไปใช้ในแบบจำลองพยากรณ์อากาศเชิงตัวเลข (Numerical Weather Prediction : NWP) เพื่อประเมินเขตภูมิศาสตร์อากาศ โดยข้อมูลสำคัญที่ใช้ในแบบจำลอง เช่น ความสูงของชั้นโทรโพสเฟียร์ในประเทศไทยอยู่ที่ไม่เกิน 10 กิโลเมตร และช่วงเวลาที่เกิดอุณหภูมิผกผันบ่อยคือช่วงเช้าตรู่ โดยข้อมูลเหล่านี้ถูกนำมาปรับเป็นข้อมูลรายเดือนแล้วใช้เทคนิค K-mean clustering ในการประเมินเขตภูมิศาสตร์อากาศ และพัฒนาแบบจำลองการพยากรณ์

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมและรับบริการจาก ศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมหุ่นยนต์และเครื่องจักรกลอัตโนมัติ วว. ติดต่อได้ที่ call center โทร. 0 2577 9048 หรือที่ระบบบริการลูกค้า “วว. JUMP”

ปิ่นสักก์ สุรัสวดี อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กล่าวว่า คพ. คาดการณ์ฝุ่นละออง PM2.5 ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร จังหวัดปริมณฑล และ 17 จังหวัดภาคเหนือพบว่า ฝุ่นละอองยังคงมีแนวโน้มสะสมตัวมากขึ้น ในช่วงระหว่างวันที่ 2 – 4 กุมภาพันธ์ 2566 เนื่องจากสภาพอากาศที่นิ่ง และปิด โดยพื้นที่ที่ควรเฝ้าระวังสำหรับกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ได้แก่ พื้นที่กรุงเทพกลาง กรุงธนเหนือ และใต้ ซึ่งเป็นพื้นที่ท้ายลม และพื้นที่ที่ควรเฝ้าระวังสำหรับ 17 จังหวัดภาคเหนือ ได้แก่ บริเวณภาคเหนือตอนบนและล่าง โดย คพ. ได้ประสานงานและบูรณาการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตามแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ “การแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง” รวมทั้งได้วิเคราะห์สถานการณ์ PM2.5  พร้อมกำชับให้หน่วยงานต่างๆ ทั้งส่วนกลางและส่วนท้องถิ่น ยกระดับมาตรการควบคุมแหล่งกำเนิด เช่น ไม่ให้มีการเผาในที่โล่งอย่างเด็ดขาด ให้มีการบริหารจัดการเชื้อเพลิง และประสานสำนักเลขาธิการอาเซียน ให้ประเทศเพื่อนบ้านเร่งดำเนินการลดจุดความร้อน รวมถึงผู้ว่าราชการจังหวัดภาคเหนือ ได้มีการเรียกประชุม War Room ยกระดับมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า หมอกควัน และฝุ่นละออง ในพื้นที่ภาคเหนือ

นอกจากนี้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้บูรณาการความร่วมมือกับ กทม. อย่างใกล้ชิด ให้ยกระดับการดำเนินงานเน้นลดแหล่งกำเนิดฝุ่นละออง อาทิ ให้มีการตรวจโรงงานอุตสาหกรรมอย่างเข้มงวด การขอความร่วมมือบริษัทเอกชนและหน่วยงานภาครัฐ ให้เจ้าหน้าที่ Work From Home เพื่อลดปริมาณการจราจรบนท้องถนนและเพื่อป้องกันและลดผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน

สำหรับวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2566 ณ 07:00 น. ภาพรวมปริมาณฝุ่น PM2.5 ในประเทศพบเกินค่ามาตรฐานใน จ.ปทุมธานี กรุงเทพฯ จ.นนทบุรี จ.นครปฐม จ.สมุทรสาคร จ.สมุทรปราการ จ.เชียงราย จ.เชียงใหม่ จ.น่าน จ.แม่ฮ่องสอน จ.พะเยา จ.ลำปาง จ.แพร่ จ.ลำพูน จ.อุตรดิตถ์ จ.สุโขทัย จ.ตาก จ.พิษณุโลก จ.กำแพงเพชร จ.พิจิตร จ.เพชรบูรณ์ จ.นครสวรรค์ จ.อุทัยธานี จ.สิงห์บุรี จ.ลพบุรี จ.สระบุรี จ.สุพรรณบุรี จ.พระนครศรีอยุธยา จ.ราชบุรี จ.สมุทรสงคราม จ.เพชรบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ จ.สระแก้ว จ.ฉะเชิงเทรา จ.ชลบุรี จ.บึงกาฬ จ.เลย จ.อุดรธานี จ.นครพนม จ.หนองบัวลำภู จ.ชัยภูมิ จ.นครราชสีมา และ จ. บุรีรัมย์

ศูนย์แก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ ได้รายงานการติดตามตรวจสอบคุณภาพอากาศ สรุปดังนี้

• ภาคเหนือ เกินค่ามาตรฐานเป็นส่วนใหญ่ ตรวจวัดได้ 34 – 154 มคก./ลบ.ม.
• ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เกินค่ามาตรฐานเป็นส่วนใหญ่ ตรวจวัดได้ 29 – 96 มคก./ลบ.ม.
• ภาคกลางและตะวันตก เกินค่ามาตรฐานเป็นส่วนใหญ่ ตรวจวัดได้ 48 – 117 มคก./ลบ.ม.
• ภาคตะวันออก เกินค่ามาตรฐาน 4 พื้นที่ ตรวจวัดได้ 32 – 79 มคก./ลบ.ม.
• ภาคใต้ ภาพรวมอยู่ในเกณฑ์ดีมาก ตรวจวัดได้ 10 – 25 มคก./ลบ.ม.
• กรุงเทพมหานครและปริมณฑล โดยสถานีตรวจวัดของ คพ. ร่วมกับ​ ​กทม. เกินค่ามาตรฐานเป็นส่วนใหญ่ ตรวจวัดได้ 54 – 119 มคก./ลบ.ม.

กองจัดการคุณภาพอากาศและเสียง กรมควบคุมมลพิษ รายงานผลการคาดการณ์สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็กในพื้นที่กรุงเทพและปริมณฑล ระหว่างวันที่ 4 – 10 กุมภาพันธ์ 2566 ดังนี้

วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2566 พื้นที่กรุงเทพและปริมณฑลควรเฝ้าระวังการสะสมของฝุ่นละออง เนื่องจากสภาพอากาศที่นิ่ง และปิด โดยพื้นที่ที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่พื้นที่กรุงเทพกลาง กรุงธนเหนือ และใต้ (พื้นที่ท้ายลม)  ส่วนพื้นที่ 17 จังหวัดภาคเหนือมีแนวโน้มคุณภาพอากาศอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานช่วง 7 – 8 กุมภาพันธ์ 2566 แต่ควรเฝ้าระวังบริเวณภาคเหนือตอนบนและล่าง โดยเฉพาะช่วงวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2566

ทั้งนี้ประชาชนทั่วไป ควรเฝ้าระวังสุขภาพ ลดเวลาการทำกิจกรรมกลางแจ้ง หรือใช้อุปกรณ์ป้องกันตนเองหากมีความจำเป็น  ส่วนผู้ที่ต้องดูแลสุขภาพเป็นพิเศษ ควรลดระยะเวลาการทำกิจกรรมกลางแจ้ง หรือใช้อุปกรณ์ป้องกันตนเองหากมีความจำเป็น ถ้ามีอาการทางสุขภาพ ควรปรึกษาแพทย

สำหรับประชาชน​ที่อยู่​บริเวณพื้นที่มีผลกระทบต่อสุขภาพ​ (พื้นที่สีแดง)​ ควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง หรือใช้อุปกรณ์ป้องกันตนเองหากมีความจำเป็น หากมีอาการทางสุขภาพควรปรึกษาแพทย์ และสามารถติดตามรายงานสถานการณ์ PM2.5 และคุณภาพอากาศได้ทางเว็บไซต์และแอปพลิเคชัน Air4Thai และ AirBKK 

ในช่วงต้นเดือนธันวาคม 2562 กลุ่มรณรงค์เกี่ยวกับคุณภาพอากาศนครย่างกุ้ง (Air Quality Yangon หรือ AQY) ซึ่งเป็นการรวมตัวกันของนักเรียนนักศึกษาอายุ 17-23 ปี ได้เปิดตัวแคมเปญรณรงค์รูปแบบใหม่ที่ชื่อ ‘Air Bear’ โดยได้รับการสนับสนุนจากโครงการเร่งสร้างแคมเปญสร้างสรรค์ SHIFT ขององค์กรช่วยเหลือเด็ก Save the Children โดยก่อนที่จะมีการรณรงค์ครั้งนี้ ประชาชนในย่างกุ้งเผชิญความยากลำบากในการเข้าถึงข้อมูลคุณภาพอากาศ เพื่อใช้สำหรับการดำเนินชีวิตประจำวัน เช่น การเตรียมใส่หน้ากากป้องกัน หรือการวางแผนออกกำลังกายกลางแจ้งในเวลาต่างๆ ระหว่างวัน

กลุ่ม AQY ได้ริเริ่มโครงการวิทยาศาสตร์พลเมือง ด้วยการวัดคุณภาพอากาศรอบๆ ตัวเมืองและโพสต์ค่าที่อ่านได้บนหน้า Facebook ทุกวัน วันละสองครั้ง และมีด็อกเตอร์แอร์แบร์ (Dr. Air Bear) เป็นตุ๊กตาหมียักษ์สีขาวเป็นพระเอกของการรณรงค์ สีขาวของตุ๊กตาหมีถูกออกแบบมาเพื่อแสดงให้สาธารณชนเห็นภาพของผลกระทบจากมลพิษทางอากาศได้ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยตลอดระยะเวลาของการรณรงค์ ด็อกเตอร์แอร์แบร์ถูกพาเดินทางไปแสดงตัวทั่วท้องถนนของนครย่างกุ้งบนรถลาก เมื่อเวลาผ่านไป มลภาวะก็ทำให้ขนของตุ๊กตาหมีเริ่มคล้ำขึ้น และหลังจากเริ่มแคมเปญได้สองสัปดาห์ ด็อกเตอร์แอร์แบร์ก็มีชีวิตขึ้นมาด้วยการให้คนสวมชุดตุ๊กตาหมีและสาธิตพฤติกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เช่นการเดินไปทำงานและการโดยสารขนส่งสาธารณะ ซึ่งนอกจากจะได้รับความสนใจจากผู้คนที่เดินผ่านไปมาในเมืองได้อย่างมากแล้ว ด็อกเตอร์แอร์แบร์ยังแวะทักทายผู้คนและแบ่งปันความรู้เกี่ยวกับมลพิษทางอากาศอีกด้วย

แคมเปญรณรงค์นี้ได้สร้างความตระหนักรู้ให้กับคนบนเครือข่ายสังคมออนไลน์เกือบ 7 ล้านคน และมีผู้ติดตามบนหน้า Facebook ของ Air Quality Yangon กว่า 20,000 คน แคมเปญนี้ยังได้รับการกล่าวถึงโดยสื่อหลักเกือบทุกสำนักทั่วประเทศ

หลังจากความสำเร็จของแคมเปญรณรงค์ครั้งนี้ในเมียนมา แนวคิดของการรณรงค์สาธารณะนี้ยังสามารถปรับใช้ได้กับอีกหลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งมลพิษทางอากาศกำลังกลายเป็นปัญหาหลักต่อคุณภาพชีวิตและสุขภาพที่ดี

ซอ วิน เทต สมาชิกของกลุ่มรณรงค์คุณภาพอากาศ กว่าวว่า โครงการ SHIFT โดยองค์กร Save the Children ช่วยสร้างทักษะให้กลุ่มเยาวชนของเขา พร้อมกับให้คำปรึกษา และแนะแนวทางปฏิบัติในการสร้างความเปลี่ยนแปลงเชิงบวก “ในการรณรงค์ผ่านด็อกเตอร์แอร์แบร์ เรามีจุดประสงค์ที่จะทำให้ภัยคุกคามที่มองไม่เห็นสามารถมองเห็นได้ชัดขึ้น ด้วยมุมมองที่น่าสนใจ เราหวังว่าแคมเปญนี้จะกระตุ้นให้ผู้คนเห็นถึงอันตรายจากมลภาวะที่ไร้การควบคุม และหันมาร่วมมือกันเพื่อทำให้คุณภาพอากาศดีขึ้น”

แอนดี้ นีลเซน ผู้อำนวยการด้านการสนับสนุน สื่อสาร รณรงค์ และสื่อ ขององค์กรช่วยเหลือเด็ก Save the Children เป็นผู้ริเริ่มโครงการ SHIFT เพื่อเป็นตัวเร่งการสร้างสรรค์แคมเปญรณรงค์ของเยาวชน อันนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงบวก

“เรามีชีวิตอยู่ในยุคสมัยแห่งความท้าทาย โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม แต่ขณะเดียวกัน คนหนุ่มสาวรุ่นใหม่คือคนที่มีความเชื่อมั่น เปี่ยมด้วยแรงบันดาลใจ และมีการเชื่อมต่อสื่อสารที่ดีขึ้นผ่านสื่อสังคมออนไลน์ สิ่งที่พวกเขายังขาดก็คือทรัพยากรและการสนับสนุนเพื่อสานต่อแนวทางพัฒนาเชิงบวก นั่นคือเหตุผลที่เราสร้างโครงการ SHIFT ขึ้นมา”

“คุณภาพอากาศกำลังแย่ลงเรื่อยๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเอเชีย และหากเราไม่เริ่มปรับลดและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการปล่อยมลภาวะ สักวันหนึ่งเราคงต้องสวมหน้ากากกันฝุ่นทุกครั้งที่จะออกไปข้างนอก”

“เราภูมิใจที่ Save the Children ได้ช่วยสนับสนุนคนหนุ่มสาวยุคใหม่ในภารกิจสร้างการรับรู้ ที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงและพัฒนาโลกรอบตัว” นายแอนดี้ กล่าว “หวังว่าภาครัฐและประชาชนจะให้ความสำคัญกับเยาวชนรุ่นใหม่ที่จะต้องสืบทอดโลกใบนี้ต่อไป และให้แคมเปญนี้ได้สร้างแรงบันดาลใจแก่เยาวชนทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ให้ได้รู้ว่าเสียงของพวกเขาสามารถนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงได้”

กลุ่มรณรงค์คุณภาพอากาศย่างกุ้ง ยังเชิญชวนให้ผู้คนมีส่วนร่วมทำอากาศในเมืองให้สะอาดขึ้น ด้วยแคมเปญออนไลน์ให้คนร่วมลงชื่อและให้คำมั่นสัญญาว่าจะพยายามเดินเท้าเพื่อเดินทางในเมืองให้บ่อยครั้งที่สุดเท่าที่จะทำได้ หรือหันมาขี่จักรยาน รถถีบสามล้อ หรือใช้ขนส่งสาธารณะแทนเมื่อต้องเดินทางระยะไกล แคมเปญนี้มีผู้ร่วมลงชื่อแล้วกว่า 1,000 คน

จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่ามลพิษทางอากาศเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตในเมียนมาปีละ 22,000 คน และเป็นสาเหตุของโรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรังในคนอีกจำนวนมาก ปัญหาหลักที่ทำให้คุณภาพอากาศในย่างกุ้งแย่ลง เกิดจากจำนวนยานพาหนะที่เพิ่มขึ้นอย่างมากหลังจากการเปิดเสรีการนำเข้าตั้งแต่ปี 2554 และจากการตัดต้นไม้เพื่อทำทางจราจรและพัฒนาเมือง นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ เช่น การปล่อยมลพิษจากโรงงาน การทำอาหารด้วยถ่าน และการเผาขยะ ที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

มลพิษทางอากาศเป็นปัญหาที่ใหญ่ขึ้นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งในประเทศไทย เวียดนาม และอินโดนีเซีย มลพิษนี้ได้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและผลผลิตทางการเกษตร และสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจที่ตามมาอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจและสวัสดิภาพของผู้คน โดยมลพิษทางอากาศยังเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีสูงกว่า 540,000 คนทั่วโลก ตามข้อมูลของ WHO

แคมเปญเพื่อสังคมเช่นโครงการที่ดำเนินการในเมียนมาโดยกลุ่ม Air Quality Yangon และองค์กร Save the Children ได้ช่วยสร้างแรงบันดาลใจและกระตุ้นให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยเฉพาะในเยาวชนและคนหนุ่มสาว

วีโร่ยินดีที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนกลุ่ม AQY ผ่านโครงการ SHIFT ขององค์กร Save the Children โดยร่วมมือกับเอเจนซี่ Bridge ในเมียนมา

ได้รับเกียรติจาก ฯพณฯ ฌัก ลาปูฌ เอกอัครราชทูตฝรั่งเศสประจำประเทศไทย กล่าวปาฐกถาเปิดงาน ซึ่งมีผู้เข้าร่วมเสวนาในหัวข้อเรื่อง “การมีชีวิตอยู่” หรือ “Being Alive” เป็นบุคคลที่มาจากทุกภาคส่วนทั้งชาวฝรั่งเศสและไทย อาทิ อาจารย์จากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ศิลปิน แพทย์ นักวิจัย ผู้สื่อข่าว และช่างภาพ ประกอบด้วย Dr.Xavier MARI นักชีววิทยา และนักวิทยาศาสตร์ทางทะเล จากสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาของฝรั่งเศส ณ กรุงฮานอย สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม พร้อมด้วย ศ. ดร. ศิวัช พงษ์เพียจันทร์ ผู้อำนวยศูนย์วิจัยและพัฒนาการป้องกันและจัดการภัยพิบัติ สถาบันนิด้า รวมถึง รศ. ดร. ไกรชาติ ตันตระการอาภา รองคณบดีฝ่ายทรัพยากรกายภาพและสิ่งแวดล้อม คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล วาริศา สี่หิรัญวงศ์ สมาชิกกรีนพีซเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และผู้นำโครงการมลพิษทางอากาศในประเทศไทย Right to Clean Air และ ผศ. ดร.นิรมล เสรีสกุล ผู้อำนวยการศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาร่วมอภิปรายแลกเปลี่ยนความคิด

นอกจากนี้ ภายในงาน Bangkok’s Night of Ideas UddC-CEUS ยังได้จัดนิทรรศการ “Stairway to Greener Bangkok” โดยแปลงพื้นที่อัฒจันทร์ทางขึ้นออดิทอเรียมชั้น 3 ของสมาคมฝรั่งเศสกรุงเทพ เป็นพื้นที่จัดวางนิทรรศการแสดงปัญหาและอุปสรรคของกรุงเทพฯ ที่ส่งผลให้เกิดปัญหามลภาวะทางอากาศ พร้อมกับเสนอแนวทางแก้ปัญหาอย่างจำเป็นเร่งด่วน ด้วยการส่งเสริมเมืองเดินได้ ตลอดจนการเพิ่มพื้นที่สีเขียว โดยยกตัวอย่างโครงการที่น่าสนใจ อาทิ โครงการพระปกเกล้าสกายปาร์ค โครงการสะพานเขียว และโครงการทางเดินริมน้ำย่านกะดีจีน-คลองสาน หรือ ระเบียงธรรมสามศาสนา และนิทรรศการศิลปะ ภาพถ่าย ผลงานของเหล่าศิลปินทั้งชาวฝรั่งเศสและชาวไทย ซึ่งนำเสนอเนื้อหาผ่านงานศิลปะเกี่ยวข้องกับระบบนิเวศวิทยา โดยมุ่งเน้นมลภาวะสภาพแวดล้อม สภาพอากาศในประเทศไทย อาทิ ด้านวิทยาศาสตร์ ผลงานชื่อ Black carbon : the dark side of human activity โดยการเขียนร่วมกันระหว่าง Xavier MARI และ Olivier EVRARD จากสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาของฝรั่งเศส (IRD) ด้านงานศิลปะชื่อ The meaning of life โดยศิลปิน ADANA LEGROS ขณะที่นิทรรศการภาพถ่ายชื่อ City Transmutation เป็นผลงานของช่างภาพ Thierry FACON และผลงานวิถีชีวิตชื่อ Bangkok Sealandia : What will we encounter in the year 2050 ? ผลงานของศิลปิน Gaspard PLEANSUK

อย่างไรก็ดี การจัดกิจกรรมถือว่าเป็นการระดมสมองมุ่งเน้นเกี่ยวกับความสมดุลของสิ่งแวดล้อมโดยคำนึงถึงบริบทในประเทศไทย ความสัมพันธ์ของมนุษย์กับโลก และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ เพื่อให้ดำเนินชีวิตในสังคมร่วมกันอย่างมีสุขอนามัยที่ดีขึ้น เพื่อเรียกร้องข้อเสนอนี้ไปยังหน่วยงานภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมกันเร่งดำเนินการหาแนวทางแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม และปัญหามลพิษทางอากาศ เพื่อช่วยรักษาสมดุลของระบบนิเวศให้เกิดความยั่งยืน

เรื่องแรก เรื่อง PM 2.5 นี้องค์การอนามัยโลก หรือ WHO ให้ความสนใจมากมาตลอด เพราะมันเกี่ยวกับสุขภาพของคนและสัตว์โดยตรงและอย่างมาก เพราะปัญหามันไม่ใช่เพียงแค่ฝุ่นจิ๋วนี้ที่เข้าไปในปอดได้ แต่เป็นเพราะมันสามารถทำตัวเป็นศูนย์กลางให้สารพิษอื่นๆ เช่น สารก่อมะเร็ง สารโลหะหนักฯลฯ มาเคลือบหรือเกาะอยู่บนผิวของมัน และจากนั้นมันก็จะเป็นตัวพาเอาสารพิษต่างๆ เหล่านั้นที่ปกติจะล่องลอยอยู่ในอากาศ เข้าไปในส่วนลึกของร่างกายของเราได้

อันตัวฝุ่นนั้นถ้าจะว่าไปไม่มีอันตรายรุนแรงเป็นแบบเฉียบพลัน เราต้องรับฝุ่นเข้าไปสะสมในร่างกายนับเป็นสิบๆ ปี จึงจะมีอาการเจ็บป่วยเกิดขึ้น แต่มีสารมลพิษอากาศอื่นๆ อีก เช่น โอโซน (O3) หรือ คาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ที่เป็นอันตรายแบบเฉียบพลันได้ทันที และอันตรายกว่าฝุ่นหลายสิบหลายร้อยเท่าและเนื่องจากฝุ่นสามารถเป็นตัวพาเอาสารพิษอื่นๆ พวกนั้นติดตัวมันเข้ามาในร่างกายเราได้ ฝุ่น PM 2.5 จึงเป็นสารมลพิษอากาศที่กล่าวได้ว่าจะเฉียบพลันก็ไม่ใช่ จะเรื้อรังก็ไม่เชิง ค่ามาตรฐานของ PM 2.5 ในอากาศจึงเป็นค่าที่อยู่กลางๆ คือไม่ใช่ค่าเฉลี่ยรายชัวโมง (ที่เป็นตัวชี้วัดของอันตรายแบบเฉียบพลัน) แต่เป็นค่าเฉลี่ยรายวันหรือค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง โดยมีค่าเฉลี่ยรายปี (ซึ่งเป็นผลกระทบแบบเรื้อรังนานมาก) เพิ่มแถมขึ้นมาอีกในหลายประเทศรวมทั้งประเทศไทย

สาเหตุที่องค์การอนามัยโลกสนใจตัวฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 นี้เป็นพิเศษ เพราะเอกสารทางการแพทย์ บ่งชี้ว่ามันสามารถทำให้เส้นเลือดหดตัว ความดันโลหิตสูงขึ้น ชีพจรเต้นเร็วขึ้น ไปจนถึงปัญหาด้านหลอดเลือดหัวใจ และหัวใจขาดเลือด ซึ่งทำให้กลุ่มเสี่ยงหรือคนที่เป็นโรคหัวใจอยู่แล้วถึงกับเสียชีวิตได้ (ดังรูปที่ 1)

ตรงนี้จึงไม่ใช่ดราม่า แต่เป็นเรื่องจริง

เรื่อง 2 ต้นกำเนิดของ PM 2.5 ในกรุงเทพมหานครมาจากไหน ต้นเหตุหลักๆ ของ PM 2.5 คือ (1) ไอเสียจากรถยนต์หรือจากการจราจร (2) อากาศพิษจากปล่องโรงงานอุตสาหกรรมและโรงไฟฟ้าที่มีการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลโดยเฉพาะถ่านหิน หรือเชื้อเพลิงที่ไม่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และ (3) การเผาในที่โล่งและในที่ไม่โล่ง ซึ่งมาได้จากทั้งในเขตกรุงเทพมหานครเองและจากพื้นที่โดยรอบหากทิศทางลมมันพัดพามาสู่เมือง และจากงานวิจัยล่าสุด เราเชื่อว่าสาเหตุที่สำคัญที่สุดของฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 ในกรุงเทพ มหานครมาจากนํ้ามันดีเซล ซึ่งมาจากการจราจรที่ติดขัดนั่นเอง

เรื่อง 3 ปัญหาฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 ไม่ใช่เพิ่งมีและไม่ใช่เพิ่งจะมาเกินมาตรฐานเอาในช่วงปี พ.ศ. 2561 นี้ แต่เคยมีมาก่อนหน้านี้แล้วทุกปี เช่นในปี พ.ศ. 2556 พื้นที่ริมถนนดินแดง มีค่า PM 2.5 สูงถึง 112 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (โปรดสังเกตว่ามีหน่วยวัดเป็นไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรด้วย ไว้จะกลับมาอธิบายในตอนที่ 6 ต่อไปว่าทำไมต้องสังเกตเรื่องหน่วยวัดตรงจุดนี้ไว้) ดูรูปที่ 2 (http://www.pcd.go.th/public/publications/print_report.cfm?task=report2556) ในขณะที่ในเหตุการณ์ดราม่าเมื่อเร็วๆ นี้หรือต้นปี พ.ศ. 2561 มีค่า PM 2.5 อยู่ที่ 69-94 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งทั้งสองเหตุการณ์เกินมาตรฐาน (เฉลี่ยรายวัน) ของบ้านเราที่อยูที่ 50 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรทั้งคู่ แต่จะด้วยเหตุใดก็ไม่รู้ที่เมื่อปีพ.ศ. 2556 และปีอื่นๆ ที่มีค่าเกินมาตรฐานนั้นไม่มีเหตุการณ์ดราม่าขึ้นในโซเชียลไทย แต่ที่สังเกตได้ชัดเจน คือในปี พ.ศ. 2561 นี้มีอากาศหนาวในเดือนมกราคมเกิดขึ้นหลายครั้งและยาวนาน ทำให้อากาศนิ่งอยู่เป็นสัปดาห์ ผลกระทบจึงมองเห็นด้วยตาได้ชัดกว่าปีที่ผ่านๆ มา

เรื่อง 4 การวัด PM 2.5 ในอากาศในไทย โดยเฉพาะในกรุงเทพมหานคร เพิ่งทำกันเมื่อประมาณ 6-7 ปี ที่ผ่านมานี้เอง ถามว่าทำไมก่อนหน้านี้ไม่วัด ที่ไม่วัดก็เพราะไม่มีเครื่องมืออุปกรณ์ในการวัด ถามว่าทำไมไม่ซื้อมาวัดก่อนหน้านี้นานๆ ล่ะ ติดปัญหาอะไร…ก็ติดปัญหาที่ไม่มีงบประมาณจัดซื้อ ถามรุกต่อว่า ทำไมไม่ตั้งงบประมาณ อันนี้ไม่ขอตอบก็แล้วกัน เพราะบางคนหากคุ้นชินกับระบบราชการที่อุ้ยอ้ายอยู่บ้าง ก็คงรู้คำตอบนี้ได้ด้วยตนเอง และขอปล่อยให้กรมควบคุมมลพิษมาตอบคำถามนี้เองน่าจะชัดเจนกว่า

เรื่อง 5 ถ้าไม่ได้วัดมาก่อนหน้านี้ แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าแต่ก่อนนี้มีหรือไม่มีปัญหา PM 2.5 คำตอบนี้ดูได้จากเรื่องที่ 3 และรูปที่ 2 คือ แม้จะไม่ได้วัดมาก่อนหน้านี้ก็ตาม แต่ในระยะเวลา 5-6 ปีนี้ ก็มีค่าเกินอยู่ทุกปีอยู่แล้วและหากมองสภาพปัญหาจราจรซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ก่อให้เกิดปัญหา PM 2.5 ที่ไม่ได้ดีขึ้นเลยใน 10 ปีที่ผ่านมาก็คงอนุมานได้ว่าปัญหานี้มีมานานแล้ว เพียงแต่เราไม่รู้ ไม่มีข้อมูล จึงไม่มีเรื่องร้องเรียน และไม่มีดราม่า

เรื่อง 6 อันนี้ก็ยังเป็นเรื่องของความเข้าใจผิด คือเมื่อเราพูดถึงพื้นที่กรุงเทพมหานคร มันกว้างใหญ่ไพศาลถึง 1,569 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 40×40 กิโลเมตร แต่เรามีสถานีตรวจวัดฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 ที่เป็นทางการของกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) อยู่เพียง 6 สถานี คือ พญาไท บางนา วังทองหลาง ริมถนนพระราม 4 ริมถนนลาดพร้าวและริมถนนอินทรพิทักษ์ ดังนั้นการที่บอกว่าคุณภาพอากาศใน 6 สถานีนั้นได้มาตรฐานไม่ได้หมายความว่าคุณภาพอากาศของทั่วกรุงเทพมหานครได้มาตรฐาน ในทางตรงข้ามการที่บอกว่าตัวเลขสารมลพิษอากาศใน 6 พื้นที่เกินมาตรฐาน ก็ไม่ได้หมายความว่าคุณภาพอากาศเลวไปทั่วกรุงเทพมหานคร และดราม่าอาจเกิดขึ้นได้จากความเข้าใจผิดนี้ในทั้งสองกรณี

แล้วทำไมไม่ติดตั้งเครื่องมือวัดคุณภาพอากาศให้ทั่วๆ คำตอบคือราคามันไม่ถูก คพ.จึงเลือกที่จะติดตั้งเครื่องมือไว้ในจุดที่เสี่ยงอันตรายกว่าที่อื่น โดยมีสมมุติฐานว่าถ้าพื้นที่นี้โอเค พื้นที่อื่นก็จะโอเคไปด้วย แต่หากเราต้องการได้ข้อมูลที่เป็นตัวแทนจริงของทั้งกรุงเทพมหานคร พวกเราคงต้องช่วยกันเรียกร้องภาครัฐและรัฐบาลด้วยเสียงที่ดังกว่านี้เพื่อให้รัฐบาลจัดหางบประมาณให้ คพ.และ กทม.ให้มากพอ และเมื่อนั้นเราจึงจะได้ข้อมูลที่เป็นจริงและจำนวนมากพอที่จะมาสรุปเพื่อหาทางทำให้อากาศที่เราหายใจกันอยู่ทุกวันนี้สะอาดขึ้น

ได้ที่ https://github.com/LILCMU/cmu-cleanair1

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 94 กรกฎาคม-สิงหาคม 2562 คอลัมน์ GREEN Article
โดย รศ. ดร.ศิริมา ปัญญาเมธีกุล, ศ.กิตติคุณ ดร.ธงชัย พรรณสวัสดิ์
ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ข้อมูลอ้างอิง:
รูปที่ 1 สุพัฒน์ หวังวงศ์วัฒนา “ฝุ่น PM 2.5 แก้อย่างไรให้ตรงจุด” ทางออกร่วมกันในการลดฝุ่นละออง PM 2.5 ใน กทม. กรมควบคุมมลพิษ, 23 มีนาคม 2561
รูปที่ 2 ขจรศักดิ์ แก้วขจร “การพิทักษส์ ุขภาพประชาชนจากฝุน่ PM 2.5 : ความร่วมมือของเครือข่าย” ทางออก
ร่วมกันในการลดฝุ่นละออง PM 2.5 ใน กทม. กรมควบคุมมลพิษ, 23 มีนาคม 2561

การศึกษาวิจัยใหม่ โดยนำข้อมูลรังสีดวงอาทิตย์จาก 119 สถานีทั่วประเทศจีน นับตั้งแต่ปี 1960-2015 มาวิเคราะห์ พบว่าพลังงานแสงอาทิตย์ลดลงมากถึง 15% อันมีสาเหตุมาจากมลพิษทางอากาศที่เพิ่มขึ้นในประเทศจีน ซึ่งเป็นผลมาจากปริมาณการปล่อยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์โดยน้ำมือมนุษย์ ซึ่งเกิดขึ้นในกระบวนการผลิตไฟฟ้าด้วยเชื้อเพลิงถ่านหิน และฟอสซิล ซึ่งรวมถึงควันจากท่อไอเสียรถยนต์ที่มีปริมาณมหาศาล ส่งผลให้ประชาชนชาวจีนกว่า 38% ต้องเผชิญกับระดับมลพิษทางอากาศที่เลวร้าย จนทำให้มีผู้เสียชีวิตนับพันรายต่อปี

นอกจากปัญหาด้านสุขภาพแล้ว มลพิษทางอากาศที่เพิ่มขึ้นในประเทศจีน ยังเป็นอุปสรรคสำคัญในอุตสาหกรรมพลังงานทดแทน อย่างการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ด้วย เนื่องจากฝุ่นละออง และการเปลี่ยนแปลงของเมฆที่ปกคลุม ทำให้รังสีแสงอาทิตย์มีปริมาณลดลง เซลล์แสงอาทิตย์ได้รับแสงไม่เพียงพอ ทำให้ศักยภาพในการผลิตพลังงานของแผงเซลล์แสงอาทิตย์ลดลง

ซึ่งปัจจุบันทำให้จีนหันมาริเริ่มดำเนินการควบคุมมลพิษอย่างเข้มงวด ข่าวดีก็คือหากประเทศแห่งนี้ สามารถลดระดับมลพิษทางอากาศลงได้ในระดับที่มีอยู่ในช่วงทศวรรษ 1960 จะทำให้ปริมาณแสงอาทิตย์เพิ่มขึ้นได้ 12-13% ซึ่งจะนำไปสู่กำลังการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่เพิ่มขึ้น ซึ่งจากข้อมูลในปี 2016 ตีเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ถึง 1.9 พันล้านเหรียญสหรัฐ

Source: ข่าว
www.newscientist.com/article/2208943-cleaning-up-chinas-dirty-air-would-give-solar-energy-a-huge-boost/
www.interestingengineering.com/chinas-air-pollution-is-so-bad-its-blocking-its-solar-panels

เรื่องที่จะเขียนต่อไป ขอบอกให้ชัดเจนก่อนว่าจะไม่ใช่เรื่องดราม่า แต่เป็นข้อเท็จจริงที่อย่างน้อยก็เป็นข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งเราควรเรียนรู้และ ทำความเข้าใจกับมัน (แม้ออกจะยากสักหน่อยสำหรับคนทั่วไป) จึงจะจัดการกับมันได้ และเลิกดราม่าแบบไร้เหตุผลกันเสียที และเนื่องจากเรื่องนี้เป็นเรื่องทางวิทยาศาสตร์ ที่มีอะไรสลับซับซ้อนอยู่ในตัวของมันเยอะมาก เราจึงจะขออธิบายแยกออกเป็น 6 ตอน โดยมีรายละเอียดที่พยายามให้จบในแต่ละตอน

เรื่องแรก แม้ในเหตุการณ์ดราม่าเมื่อต้นปี ที่ผู้คนต่างได้พูดถึงเฉพาะเรื่องฝุ่น PM 2.5 แต่จริงๆ แล้วสารมลพิษอากาศมีมากกว่านั้นที่โลกให้ความสนใจกันจริงจัง และประเทศไทยมีการกำหนดเป็นมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศ มีอยู่ 8 ตัว คือ ก๊าซโอโซน (O3) ก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) ก๊าซคาร์บอน มอนอกไซด์ (CO) ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) ตะกั่ว (Lead) ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 100 ไมครอน (Total Suspended Particles : TSP) ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน (Coarse Particulate Matter, Particulate Matter Less Than 10 Micron : PM 10) และฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (Fine Particle, Fine Particulate Matter, Particulate Matter Less Than 2.5 Micron : PM 2.5)

นอกจากนี้ยังมีสารมลพิษอากาศที่ถูกกำหนดค่าการปลดปล่อยจากปล่องอุตสาหกรรมอีก เช่น สารปรอท (Mercury) สารประกอบไดออกซิน (Dioxins) สารประกอบอินทรีย์ระเหยง่าย (Volatile Organic Compounds : VOCs) และ ที่ได้รับความสนใจมากขึ้นแต่ยังไม่มีมาตรฐานกำหนด เช่น สารประกอบโพลีไซคลิก อะโรมาติกส์ไฮโดรคาร์บอน หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า “พาห์” (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons : PAHs) และสารประกอบอินทรีย์ระเหยง่ายมาก (Very Volatile Organic Compounds : VVOCs) แต่ละตัวจะมีอันตรายหรือความเป็นพิษแบบเฉียบพลันหรือแบบเรื้อรังต่างกัน ยกตัวอย่าง สารคาร์บอนมอนอกไซด์ หรือ CO ที่จะ อันตรายแบบปัจจุบันทันที เพราะ CO จะไปแย่งออกซิเจนในเลือด ทำให้คนขาดออกซิเจนและตายได้ ตายแบบที่นอนในรถยนต์ติดเครื่อง แล้วไม่ตื่นขึ้นมาอีกเลยนั่นแหละ

เรื่องที่ 2 แม้บทความนี้จะเน้นเรื่อง PM 2.5 ซึ่งเป็นเรื่องของฝุ่น แต่ฝุ่นก็ไม่ได้มีเพียงแค่ PM 2.5 ฝุ่นในอากาศมีหลายขนาด คือ TSP, PM 10, PM 2.5 และ PM 1.0 ทั้งนี้ TSP หรือ Total Suspended Particles คือฝุ่นละอองรวม หรือ ฝุ่นละอองขนาด 100 ไมครอน* หรือต่ำกว่า ซึ่งจะขอเรียกรวมๆ ว่า “ฝุ่นใหญ่” ส่วน PM 10 หมายถึง ฝุ่นที่เล็กลงมา คือขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน มีขนาดประมาณ เทียบเท่ากับ 1 ใน 5 ของเส้นผม ซึ่งเราขอเรียกว่า “ฝุ่นเล็ก” ฝุ่นขนาดนี้ขนจมูกกรองไม่ได้ มันจะเข้าไปในปอด จึงเป็นอันตรายได้ ฝุ่นที่เล็กลงไปอีกคือ ฝุ่น PM 2.5 ซึ่งคือฝุ่นที่เล็กกว่า 2.5 ไมครอน ฝุ่นนี้นอกจากขนจมูกกรองไม่ได้แล้ว ยังทะลุทะลวง เข้าไปได้ถึงในสุดของปอด จึงอันตรายกว่า PM 10 เราขอเรียกฝุ่นนี้ว่า “ฝุ่นจิ๋ว” และฝุ่นจิ๋วนี้แหละที่เป็นต้นเหตุแห่งความเข้าใจผิด ซึ่งนำมาซึ่งดราม่าเมื่อตอนปี ที่ผ่านมา

แต่ฝุ่น PM 2.5 ยังไม่เล็กสุด ปัจจุบันบางประเทศที่วิทยาการทางเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อมไปไกลมาก ได้ทำการตรวจวัดความเข้มข้นของฝุ่น PM 1.0 (หรือ ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 1 ไมครอน) ด้วย เช่น บริเวณสนามบินฮีทโทรว์ (Heathrow Airport) (http://www.airqualityengland.co.uk/site/latest?site_id=LHR2) เพราะเขาคิดว่ามันอันตรายกว่าฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 เสียอีก เพราะฝุ่นนี้หากขนาดยิ่งเล็กลง ก็ยิ่งมุดเข้าไปได้ลึกขึ้นในร่างกายเรา ถึงขนาดสามารถเข้าสู่กระแสเลือดได้ อันตรายจึงมากขึ้น ขอเรียกฝุ่นนี้ว่า “ฝุ่นไมโคร” เพื่อให้ฟังดูขึงขัง เข้าใจยาก และชวนติดตาม

เรื่องที่ 3 อันมลพิษอากาศนั้นมี ปัจจัยหลักๆ ที่ทำให้มันเกิดขึ้นได้อยู่ 2 ประการ ปัจจัยแรก ได้แก่ สารมลพิษที่ปล่อยออกมาจากแหล่งกำเนิดต่างๆ ส่วน ปัจจัยที่สอง ได้แก่ สภาพภูมิอากาศ เราจะเห็นได้ว่าปัจจัยที่เราพอจะควบคุมได้และจัดการได้ คือ ปัจจัยแรกเท่านั้น ส่วนปัจจัยที่สองนั้นเราควบคุมหรือทำอะไรไม่ได้เลย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะปัจจุบันที่สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง (Climate Change) อย่างรุนแรง จนเราคาดเดาอะไรล่วงหน้านานๆ แทบไม่ได้ ฉะนั้น ถ้าเราจะมีมาตรการใดๆ ออกมาเพื่อลดปัญหา ก็ต้องเพ่งเล็งไปที่ปัจจัยแรกเป็นประการเดียวเท่านั้น และสำหรับในกรุงเทพมหานคร จะต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษในช่วงปลายปีต่อต้นปี หรือตั้งแต่เดือนธันวาคม-มีนาคม (ถ้าเป็นพื้นที่ภาคเหนือก็จะเริ่ม ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์-เมษายน) ซึ่งมักเป็นช่วงที่อากาศสงบ ลมนิ่ง สารมลพิษอากาศจึงสะสมตัวอยู่ในชั้นบรรยากาศได้ยาวนานกว่าในช่วงฤดูอื่นๆ ดังจะเห็นได้ว่าดราม่าในกรุงเทพมหานครเมื่อเดือนกุมภาพันธ์หรือต้นปี 2561 ได้จางหายไป เมื่อลมร้อนเดือนมีนาคม-เมษายนเริ่มเข้ามาไล่สารมลพิษอากาศเหล่านั้นให้กระจายหายไป

เรื่องที่ 4  แม้จะมีดราม่าว่ามลพิษอากาศบ้านเราแย่มาก จนจะอยู่กันไม่ได้แล้ว แต่เชื่อหรือไม่ว่า จะมีจำนวนรถยนต์ในกรุงเทพมหานครมากขึ้นทุกปีๆ ซึ่งจะว่าไปแล้วคุณภาพอากาศควรจะต้องเลวลงๆ แต่ คุณภาพอากาศของเราโดยเฉพาะ PM 10 เฉลี่ยรายปีแล้ว กลับดีขึ้นทุกปี (http://air4thai.pcd.go.th/web/index.php) จากกราฟในรูปที่ 1-3 แม้ว่าข้อมูลจะเป็นตัวเลขของ PM 10 มิใช่เป็นข้อมูลของฝุ่นจิ๋ว PM 2.5 แต่ก็ชี้ชัดได้ว่า ทั้งเราและรัฐบาลได้พยายามแก้ไขปัญหานี้มาโดยตลอด เหตุผลหลักๆ ที่ทำให้คุณภาพอากาศมีการเปลี่ยนแปลงคือ เราได้มีการออก กฎหมายที่ทำให้สภาพการณ์ดีขึ้น โดยได้เปลี่ยนมาตรฐานไอเสียของรถยนต์และมาตรฐานของน้ำมันเชื้อเพลิงจากมาตรฐานยูโร 3 เป็นมาตรฐานยูโร 4 อันทำให้มลพิษต่างๆ ลดลงไปได้มาก นอกจากนี้ เรายังได้มีการควบคุมการ ก่อสร้างไม่ให้ปล่อยฝุ่นออกมามากเหมือนแต่ก่อน รวมทั้งมีการล้างทำความสะอาดถนนอย่างสม่ำเสมอ ทำให้ไม่มีฝุ่นฟุ้งกระจายทำอันตรายต่อสุขภาพ ของเราและลูกหลาน ซึ่งคุณความดีนี้ต้องยกให้กับ เจ้าหน้าที่รัฐทุกท่านที่มี ส่วนทำให้อากาศของเราสะอาดขึ้น โดยเฉพาะกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กรมธุรกิจพลังงาน และกรุงเทพมหานคร ที่ช่วยทำสิ่งดีๆ นี้ให้แก่สังคมคน กทม. (http://www.doeb.go.th/v5/show_km.php?tid=71)

ได้ที่ https://github.com/LILCMU/cmu-cleanair1

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 92 มีนาคม-เมษายน 2562 คอลัมน์ GREEN Article
โดย รศ. ดร.ศิริมา ปัญญาเมธีกุล, ศ.กิตติคุณ ดร.ธงชัย พรรณสวัสดิ์
ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ข้อมูลอ้างอิง:
รูปที่ 1-2 กรมควบคุมมลพิษ (2555) รายงานสถานการณ์ประจำปี พ.ศ. 2555
รูปที่ 3 กรมควบคุมมลพิษ (2559) รายงานสถานการณ์ประจำ พ.ศ. 2559