บริษัท ไทยวาโก้ จำกัด (มหาชน) หนึ่งในผู้ผลิตและจำหน่ายเสื้อผ้าสำเร็จรูปชั้นนำของประเทศไทย เป็นอีกบริษัทหนึ่งที่ให้ความสำคัญกับเรื่อง ESG และมีการลงมือปฏิบัติอย่างจริงจัง โดย นายเมธา สุภากร กรรมการบริหาร เปิดเผยว่า วาโก้ให้ความสำคัญกับการบริหารตามหลัก BCG-Model เพราะนอกจากจะมีประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อมของประเทศแล้ว ยังสอดรับกับหลักการ ESG ที่ทั่วโลกกำลังให้ความสำคัญในปัจจุบัน รวมถึงการดำเนินกิจการตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน ซึ่งวาโก้เป็นบริษัทแรกของไทยที่ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการเศรษฐกิจหมุนเวียนองค์กร หรือ Circular Economy Management System : CEMS จากบริษัท บูโร เวอริทัส เซอร์ทิฟิเคชั่น (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งเป็นผู้ตรวจสอบและรับรองมาตรฐานระดับโลก

ทั้งนี้ ความสำเร็จในการทำ CEMS ของไทยวาโก้ คือผลจากการทำความเข้าใจกับพนักงานให้มองเห็นประโยชน์ร่วมกันตามแนวทาง BCG รวมถึงการทุ่มเทศึกษาวิจัยในการคัดสรรวัสดุจากธรรมชาติและวัสดุหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ หรือใช้ทดแทน เช่นเส้นใยจากขวดพลาสติก เส้นใยจากแหอวน ซึ่งในอดีตที่ผ่านมาจะเป็นแบบ ผลิต-ใช้-ทิ้ง แต่การนำหลักการ BCG และ ESG มาใช้ จะทำให้การใช้ทรัพยากรที่มีอย่างจำกัดมีความคุ้มค่ามากขึ้น สินค้าออกแบบตามหลัก Eco Design ใช้งานได้อย่างคุ้มค่า คงทน ผู้บริโภคต้องรู้สึกดี มีความสะดวกสบาย และปลอดภัยในการใช้ผลิตภัณฑ์นั้น เช่น ชุดชั้นในจากแคมเปญ Wacoal Love Earth ที่ได้ออกแบบตามหลัก Eco fashion ให้ความสำคัญและคำนึงถึงกระบวนการผลิตและอายุของการใช้งาน ใช้วัสดุหมุนเวียนและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม รวมถึงออกแบบด้วยหลักการ Eco design ที่ช่วยลดต้นทุนในกระบวนการผลิต ได้สะท้อนให้เห็นถึงแก่นของแบรนด์วาโก้ ตอบโจทย์การเป็นแบรนด์ที่คำนึงถึงสังคมและสิ่งแวดล้อมในที่สุด จนทำให้ได้รับการรับรองมาตรฐานคุณภาพผลิตภัณฑ์ Green Label หรือฉลากเขียวเป็นรายแรกของประเทศไทย

นอกจากนี้ ไทยวาโก้ยังได้รับการรับรองผลิตภัณฑ์เสื้อผ้าลดโลกร้อน (Cool Mode) จากองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. ร่วมกับสถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ (ในกำกับของกระทรวงอุตสาหกรรม) และกลุ่มผู้ผลิตสิ่งทอ จากการผลิตเสื้อผ้าที่สามารถซับเหงื่อและระบายความร้อนได้ดี สวมใส่สบาย ซึ่งเกิดจากการเลือกวัสดุที่มีคุณสมบัติพิเศษในการซับเหงื่อจากผิวหนังและระเหยออก ดังคอนเซ็ปสินค้า WACOAL COOL INNOVATION และยังผ่านการรับรองเสื้อผ้าเบอร์ 5 เป็นเสื้อผ้าใส่สบายและไม่ต้องรีด ในผลิตภัณฑ์ชุดชั้นนอก (Uniform & Work wear ) ของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยอีกด้วย

การจัดการในระบบ CEMS ของไทยวาโก้ สามารถดำเนินการได้บรรลุครบทั้ง 6 แนวคิดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ได้แก่ Eco Procurement นโยบายการจัดซื้อ-จัดจ้าง และคัดสรรวัตถุดิบที่มาจากธรรมชาติ หรือวัสดุหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ เช่นเส้นใยรีไซเคิล Eco Design การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่โดยให้เกิดของเสียน้อยที่สุด  เลือกใช้วัตถุดิบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ สวมใส่สบาย และมีอายุการใช้งานที่ยาวนาน  Eco Production ใช้พลังงานทางเลือกในกระบวนการผลิต ลดการเกิดของเสียในกระบวนการผลิต เป็นโรงงานสีเขียว ปลอดภัย ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสู่สิ่งแวดล้อม  Eco Distribution การบริหารคลังสินค้าและขนส่งสินค้าที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม Eco user การคำนึงถึงลูกค้า การดูแลผู้บริโภคให้ได้ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ดูแลรักษาง่าย ซักง่ายแห้งเร็ว ไม่จำเป็นต้องรีด ช่วยลดการใช้น้ำ และพลังงานไฟฟ้า และ Eco Disposable การกำจัดผลิตภัณฑ์หมดอายุอย่างถูกวิธี ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ไทยวาโก้ ได้ให้ความสำคัญกับการรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม ด้วยการกำหนดนโยบายสิ่งแวดล้อมของบริษัท “4 ป 1 ลด” คือ ปฏิบัติตามกฎหมายและข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม ปกป้องสิ่งแวดล้อม ป้องกันมลพิษ ปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ลดการใช้พลังงานและทรัพยากร โดยให้ความใส่ใจตั้งแต่กระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม รวมถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ตามหลัก BCG-Model อย่างต่อเนื่อง และผ่านการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรทุกปี โดยประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ผลิตภัณฑ์ผ่านการประเมินวัฎจักรชีวิตผลิตภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชุดชั้นในสตรีมาแล้วกว่า 10 รุ่น เพื่อมุ่งสู่องค์กรและผลิตภัณฑ์คาร์บอนต่ำต่อไป

นอกจากนี้ ยังมีโครงการที่ช่วยสนับสนุนในเรื่องดังกล่าว เช่น  โครงการ Wacoal Braday บราเก่าเราขอ เชิญชวนบริจาคบราเก่าไปเป็นเชื้อเพลิงจากขยะ (RDF) ในโรงงานผลิตพลังงานไฟฟ้าระบบปิด สามารถช่วยลดขยะชุมชน ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ลดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากการฝังกลบหรือกำจัดไม่ถูกวิธี หรือ โครงการ Pet Bottles for Better Tomorrow ขวดใสเพื่อโลกสวย เปลี่ยนขวดน้ำดื่มที่เป็นขยะชุมชนมาเป็นเส้นใยเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้า Wacoal Mood หรือ เสื้อยูนิฟอร์มให้กับพนักงาน เป็นการหมุนเวียนทรัพยากรกลับมา เพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและลดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ

จากแนวคิดมุ่งสู่การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมอย่างจริงจัง ยืนยันได้ถึงเจตนารมณ์อันแน่วแน่ของไทยวาโก้ในเรื่องการดำเนินงานตามแนวคิด ESG จนทำให้ได้รับการรับรอง หรือรับรางวัลตามมาตรฐานต่างๆ ในระดับสากล พร้อมกันนี้ ไทยวาโก้ยังส่งเสริมเรื่องการรักษาสิ่งแวดล้อมให้กับพนักงาน เพื่อให้พนักงานตระหนักถึงความสำคัญของสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง ทั้งการเผยแพร่ความรู้และการอบรมอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ทุกคนมีความรู้ความเข้าใจ มีจิตสำนึกที่ดีในเรื่องการรักษาสิ่งแวดล้อม และฝังรากลึกกลายเป็น DNA ของไทยวาโก้ในที่สุด

หัวใจหลักของ SDG 12 ก็คือ “ความต้องการผลักดันให้เกิดความรับผิดชอบต่อการบริโภคและการผลิต” ดังนั้นตัวชี้วัดความสำเร็จของ SDG 12 จึงมีหลายตัวชี้วัดที่เน้นด้านประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรและการลดของเสียหรือการสูญเสียในการผลิตและการบริโภค เช่น ตัวชี้วัด Material footprint และตัวชี้วัดการใช้วัสดุภายในประเทศ (Domestic material consumption) รวมถึงดัชนีการสูญเสียอาหาร (Food loss index) เป็นต้น ซึ่งบทความนี้จะนำเสนอ 3 กลยุทธ์หลักที่ภาคอุตสาหกรรมควรดำเนินการเพื่อมุ่งไปสู่การบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน อันประกอบด้วย

(1) “Decoupling” กล่าวคือแนวคิดของการผลักดันให้เกิดการการเติบโตทางเศรษฐกิจหรือกำไรของธุรกิจในขณะที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมหรือลดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ (ดังตัวอย่างรูปที่ 1) ซึ่งระดับของการ Decoupling มีทั้งระดับที่เรียกว่า “Absolute Decoupling” กล่าวคือ เศรษฐกิจโตขึ้นขณะที่ผลกระทบสิ่งแวดล้อมสวนทางลดลง หรือระดับ “Relative decoupling” กล่าวคือ เศรษฐกิจโตสูงขึ้นในอัตราที่มากกว่าอัตราการเติบโตของผลกระทบสิ่งแวดล้อมหรือการใช้ทรัพยากร อย่างไรก็ตามหากเป็นไปได้ Absolute Decoupling ก็มักเป็นสิ่งที่ควรกำหนดเป็นเป้าหมายของการพัฒนาที่ยั่งยืนมากกว่า Relative decoupling โดยมีตัวอย่างของการ Decoupling แบบง่ายๆ เช่น การหารูปแบบการขนส่งที่สามารถขนส่งคนหรือสินค้าได้มากขึ้นณะที่การใช้พลังงานลดลง หรือกรณีของการผลิตพลังงานเช่นการผลิตไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นแต่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกลดลง ซึ่งการจะบรรลุตัวชี้วัดข้างต้นนี้ก็อาจต้องนำไปสู่มาตรการการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน และการเพิ่มประสิทธิภาพโรงไฟฟ้า เป็นต้น

(2) “Green Industry” หรือ การพัฒนาอุตสาหกรรมสีเขียว กล่าวคือ อุตสาหกรรมที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและลดการใช้ทรัพยากร รวมถึงไปถึงการสร้างโอกาสทางการตลาดจากผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งในส่วนนี้ปัจจุบันประเทศไทยได้มีนโยบายการส่งเสริมอุตสาหกรรมสีเขียวโดยหลายหน่วยงาน ดังเช่น การให้การรับรองโรงงานอุตสาหกรรมสีเขียว “Green Industry Mark” ของกระทรวงอุตสาหกรรม หรือการให้การรับรองโรงงานอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ “Eco Factory” ของสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (รูปที่ 2)

(3) “Eco-label” หรือฉลากสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นกลยุทธ์สำคัญของการสื่อสารเพื่อให้ผู้บริโภคทราบถึงความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ อันจะนำไปสู่การตัดสินใจเลือกซื้อใช้งานต่อไป ซึ่งปัจจุบันมีมากมายหลายรูปแบบทั้งที่เป็นแบบประเด็นเฉพาะ เช่น ฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 หรือฉลากสิ่งแวดล้อมที่มีเกณฑ์ประเมินทางสิ่งแวดล้อม ซึ่งปัจจุบันฉลากสิ่งแวดล้อมสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท กล่าวคือ ได้ประโยชน์จากการพัฒนาสินค้าที่มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ไปจนถึงการสร้างภาพลักษณ์ของบริษัท

ฉลากสิ่งแวดล้อมประเภทที่ 1 คือ ฉลากสิ่งแวดล้อมที่มอบให้กับผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการประเมินและตรวจสอบโดยหน่วยงานอิสระที่มีความเป็นกลาง ว่าได้มาตรฐานทางด้านสิ่งแวดล้อมตามข้อกำหนด ทั้งนี้ข้อกำหนดฉลากสิ่งแวดล้อมนี้จะเน้นการป้องกันมลพิษที่เกิดขึ้นโดยพิจารณาตลอดทั้งวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ โดยสำหรับประเทศไทยจะรู้จักกันในชื่อของ “ฉลากเขียว” ที่ดำเนินโครงการโดยสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย

ฉลากสิ่งแวดล้อมประเภทที่ 2 คือ ฉลากที่ผู้ผลิตเป็นผู้บ่งบอกเองว่าผลิตภัณฑ์ของตนชิ้นนี้มีความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Self-declaration) โดยผู้ผลิตมักแสดงในรูปของข้อความหรือสัญลักษณ์ และมักต้องมีเกณฑ์หรือหลักฐานที่แสดงหรือชี้แจงต่อคนภายนอกว่าผลิตภัณฑ์ดังกล่าวเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมในแง่มุมใด เช่น ลดการใช้พลังงาน สามารถย่อยสลายได้ นำกลับมาใช้ใหม่ เป็นต้น ดังตัวอย่างฉลาก PTT Green for life หรือ SCG eco value เป็นต้น

ฉลากสิ่งแวดล้อมประเภทที่ 3 คือ ฉลากที่มีการแสดงข้อมูลผลกระทบของผลิตภัณฑ์ต่อสิ่งแวดล้อม (Environmental information) โดยอาศัยเครื่องมือการประเมินวัฏจักชีวิต (Life Cycle Assessment) ในการศึกษา และต้องมีการรับรองผลด้วยหน่วยงานกลาง ดังตัวอย่างฉลาก EPD ในสหภาพยุโรป ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีการรับรองฉลากประเภทที่ 3 นี้อย่างเต็มรูปแบบ แต่มีฉลากสิ่งแวดล้อมที่อาจจัดได้ว่าใกล้เคียงและได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน ได้แก่ “ฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์ผลิตภัณฑ์ (Carbon Footprint of Product)” ที่ดำเนินการโดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) และ “ฉลากฟุตพริ้นท์การขาดแคลนน้ำ (Water Scarcity Footprint)” ที่ดำเนินการโดยสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย

ถึงแม้ว่าโดยแท้จริงการบรรลุเป้าหมายของ SDG 12 นั้นต้องอาศัยความร่วมมือกันของทุกภาคส่วน แต่อย่างไรก็ตามก็หลีกเลี่ยงไม่ได้เช่นกันที่ภาคอุตสาหกรรมมักจะต้องเป็นผู้ริเริ่มนำเสนอแนวทางเพื่อมุ่งไปสู่การบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืนต่อไปสังคม ซึ่งผู้เขียนคิดว่าจากกลยุทธ์หลักทั้ง 3 ข้อข้างต้นน่าจะเป็นประโยชน์ไม่มากก็น้อยสำหรับการนำไปใช้เพื่อวางแผนและกำหนดเป้าหมายการดำเนินงานขององค์กรได้ต่อไป

Source: คอลัมน์ GREEN Article
โดย รศ.ดร.ธภัทร ศิลาเลิศรักษา บัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม ม.เทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

เอกสารอ้างอิง

• IRP (2017). Assessing global resource use: A systems approach to resource efficiency and pollution reduction. A Report of the International Resource Panel. United Nations Environment Programme. Nairobi, Kenya.
• United Nations. (2019). Sustainable Development Goal 12: Ensure sustainable consumption and production patterns. https://sustainabledevelopment.un.org/sdg12 (accessed 12 August 2019)