รายงานการพัฒนาที่ยั่งยืน ประจำปี 2025 (Sustainable Development Report 2025) ได้ส่งสัญญาณเตือนว่า การดำเนินการทั่วโลก “ยังคงอยู่นอกเส้นทาง (Off-track)” ในการบรรลุเป้าหมาย SDGs ภายในปี 2030 โดยคาดว่ามีเป้าหมายไม่ถึง 20% ที่จะสำเร็จได้ทันเวลา และวิกฤตสภาพภูมิอากาศคือหนึ่งในอุปสรรคสำคัญสำหรับประเทศไทย แม้ภาพรวมจะอยู่ในอันดับที่ 43 จาก 167 ประเทศ แต่ในมิติการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (SDG 13: Climate Action) ประเทศไทยยังคงได้รับการประเมินเป็น “สีส้ม” ซึ่งหมายถึง เป้าหมายที่ยังมีความท้าทายสูง (Significant Challenges Remain) และผลการดำเนินงานยังอยู่ในระดับคงที่ นี่คือสัญญาณเตือนว่าเราต้องเร่งเดินเครื่องมากกว่าเดิม เพราะวิกฤตสภาพภูมิอากาศไม่ได้ส่งผลกระทบแค่สิ่งแวดล้อม แต่กำลังคุกคามทุกแง่มุมของชีวิต ทั้งความมั่นคงทางอาหาร ระบบสาธารณสุข การเข้าถึงน้ำ และการดำรงชีวิต

ในวาระสำคัญที่ทั่วโลกกำลังจับตามองการประชุม COP30 ณ ประเทศบราซิล ในเดือนพฤศจิกายน 2568 ประเทศไทยได้เตรียมความพร้อมยกระดับการดำเนินงานอย่างจริงจัง โดยได้จัดทำเป้าหมายการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด (NDC 3.0) ฉบับใหม่ โดยตั้งเป้าลดก๊าซเรือนกระจก 109.2 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ภายในปี 2578 (ค.ศ. 2035) และเพิ่มการดูดกลับก๊าซเรือนกระจกจากภาคป่าไม้ฯ (LULUCF) เป็น 118 ล้านตันฯ เพื่อมุ่งสู่เส้นทางการรักษาอุณหภูมิโลกไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียส

นอกจากนี้ ประเทศไทยกำลังผลักดันเครื่องมือสำคัญคือ “ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” ซึ่งจะเป็นกฎหมายด้านสภาพภูมิอากาศฉบับแรกของประเทศ โดยมีสาระสำคัญครอบคลุม 3 ด้าน ทั้งการลดก๊าซเรือนกระจก การปรับตัวรับมือผลกระทบ และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน โดยจะมีการนำกลไกกำหนดราคาคาร์บอน (Carbon Pricing) ตามหลัก “ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย (Polluter Pays Principle)” มาใช้อย่างจริงจัง เช่น ภาษีคาร์บอน (Carbon Tax) และระบบซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS)

อย่างไรก็ดี สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ในฐานะองค์กรพัฒนาเอกชนด้านสิ่งแวดล้อม ตระหนักถึงความเร่งด่วนของปัญหานี้ และได้ร่วมมือกับภาคีทุกภาคส่วนขับเคลื่อนการดำเนินงานตั้งแต่ระดับนโยบายไปสู่การปฏิบัติในเชิงพื้นที่ ทั้งการปรับตัว การลดก๊าซเรือนกระจก และการสร้างขีดความสามารถให้ชุมชน นอกจากนี้ ยังได้ขับเคลื่อนผ่านองค์กรธุรกิจเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (TBCSD) เพื่อยกระดับภาคธุรกิจไทยสู่การเป็นองค์กรต้นแบบธุรกิจคาร์บอนต่ำและยั่งยืน (Low Carbon and Sustainable Business)

วันปฏิบัติการด้านสภาพภูมิอากาศสากล 24 ตุลาคมนี้ จึงเป็นหมุดหมายสำคัญในการย้ำเตือนว่าวิกฤตนี้รอไม่ได้อีกต่อไป ขอเชิญชวนคนไทยทุกคน องค์กรทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคประชาสังคม และประชาชน ร่วมกันแสดงพลังและลงมือทำอย่างจริงจัง “เดี๋ยวนี้” เพื่อสร้างอนาคตที่ยั่งยืนและโลกที่มีความยืดหยุ่นสำหรับคนรุ่นต่อไป

เรียบเรียงโดย สุพรรณิภา หวังงาม นักวิจัย สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย
อ้างอิงข้อมูลจาก:
1) https://bizcoinstitute.com/event/international-day-of-climate-action/
2) https://unstats.un.org/sdgs/report/2025/
3) https://dashboards.sdgindex.org/
4) https://dashboards.sdgindex.org/profiles/thailand/

กรุงเทพมหานคร: 18 สิงหาคม 2564 รายงานการประเมินประจำปีของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (The Intergovernmental Panel on Climate Change- IPCC) ซึ่งเผยแพร่ในสัปดาห์ที่ผ่านมาทำให้การอภิปรายเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศลุกเป็นไฟ โดย IPCC เชื่อว่าหากไม่ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับมหัพภาคให้ทันท่วงที การจำกัดอุณหภูมิไม่ให้สูงขึ้นเกินกว่า 1.5 องศาเซลเซียส หรือแม้แต่ 2 องศาเซลเซียส จะเป็นไปไม่ได้เลย

การเปลี่ยนแปลงหลายอย่างของสภาพภูมิอากาศไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในรอบหลายพันปี และการเปลี่ยนแปลงบางอย่างสร้างผลกระทบที่ไม่อาจแก้ไข่ได้ ผานเหมา ไจ่ (Panmao Zhai) ประธานร่วมของคณะกรรมการ IPCC กล่าวว่า “การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศได้ส่งผลกระทบต่อทุกภูมิภาคบนโลกแล้วในหลายๆ ด้าน และการเปลี่ยนแปลงก็มีแต่จะเกิดบ่อยขึ้นพร้อมกับอุณหภูมิที่สูงขึ้น”

รายงานคาดว่าจะมีคลื่นความร้อนเพิ่มขึ้น ฤดูร้อนยาวนานขึ้น และฤดูหนาวสั้นลง ฝนตกอย่างหนักจะทำให้เกิดอุทกภัย ในขณะที่หลายๆ ภูมิภาคจะประสบภัยแล้งรุนแรง รายงานกล่าวเตือนถึงระดับน้ำทะเลซึ่งจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และระบบนิเวศน์ในมหาสมุทรจะถูกคุกคามจากน้ำที่มีอุณหภูมิสูงขึ้น การกลายเป็นกรดของน้ำทะเล และระดับออกซิเจนที่ลดลง

“การเปลี่ยนแปลงเช่นนี้อาจนำไปสู่หายนะซึ่งคาดว่าเกิดจากวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งจะเกิดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ในปีนี้ เช่น น้ำท่วมในเยอรมนีและเบลเยียมที่คร่าชีวิตผู้คนไป 209 คน และในจีนอีก 33 คน ภัยแล้งครั้งรุนแรงที่สุดเป็นอันดับสองในประวัติศาสตร์ของมลรัฐแคลิฟอร์เนีย และคลื่นความร้อนที่คร่าชีวิตผู้คน 815 คนในแคนาดา” กล่าวโดย ชิสากัญญ์ อารีพิพัฒน์, ผู้จัดการโครงการท้าลอง 22 วัน จาก ซิเนอร์เจีย แอนิมอล องค์กรพัฒนาเอกชนระหว่างประเทศ ซึ่งทำงานในลาตินอเมริกาและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพื่อส่งเสริมการเลือกอาหารที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อช่วยต่อสู้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ป้องกันความเสียหายในอนาคต

ขณะนี้คณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (IPCC) แนะนำว่าต้องใช้มาตรการที่เข้มงวดต่อกรกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเพื่อป้องกันความเสียหายในอนาคต เพราะหากอุณหภูมิโลกสูงขึ้นถึง 2 องศาเศลเซียสจะมีผลกระทบต่อการเกษตรและสุขภาพ

นักวิจัยคาดการณ์ว่าการผลิตอาหารปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากกว่าหนึ่งในสี่ของของก๊าซเรือนกระจกทั้งหมดในโลก โดยปศุสัตว์และการประมงปล่อยก๊าซเรือนกระจกถึง 31% ของปริมาณดังกล่าว “เพื่อลดคาร์บอนฟุ๊ตปริ้นท์ เราต้องใช้มาตรการที่เข้มงวดขึ้น ซึ่งรวมถึงในระดับบุคคลด้วย หนึ่งในสิ่งที่ดีที่สุดที่แต่ละคนจะทำได้เพื่อลดผลกระทบคือการลดหรืองดการบริโภคผลิตภัณฑ์จากสัตว์ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักที่ก่อให้เกิดมลพิษมากที่สุด” ชิสากัญญ์ กล่าว

การลดการผลิตและบริโภคอาหารที่ทำจากสัตว์จะช่วยลดการปล่อยก๊าซมีเทนได้อย่างมาก ก๊าซมีเทนยังเป็นหนึ่งในข้อกังวลหลักซึ่งระบุไว้ในรายงานของ IPCC เนื่องจากมีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วเกิดจากการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลและภาคปศุสัตว์ นอกจากนี้ ก๊าซมีเทนยังส่งผลกระทบในระยะยาวมากกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ถึง 25 เท่า

เมื่อพูดถึงการปศุสัตว์ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ส่วนใหญ่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน ตัวอย่างเช่น การตัดไม้ทำลายป่าเพื่อใช้เป็นทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ หรือปลูกพืชอาหารสัตว์ เช่น ถั่วเหลือง ในขณะที่ก๊าซมีเทนส่วนใหญ่เกิดจากการย่อยอาหารของสัตว์ในการปศุสัตว์

เนื้อวัวที่ผลิตได้แต่ละกิโลกรัมปล่อยก๊าซเรือนกระจก 60 กิโลกรัม ชีสหนึ่งกิโลกรัม ปล่อยก๊าซเรือนกระจก 21 กิโลกรัม เมื่อเทียบกับการผลิตเต้าหู้ ซึ่งเป็นแหล่งโปรตีนจากพืชในน้ำหนักที่เท่ากันแล้ว การผลิตเนื้อวัวปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากกว่าเต้าหู้ 20 เท่า ส่วนชีสปล่อยก๊าซเรือนกระจก มากกว่าเต้าหู้ 7 เท่า การผลิตนมวัว 1 กิโลกรัมปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากถึง 2.8 กิโลกรัม ในขณะที่นมถั่วเหลืองปริมาณเท่ากันปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพียง 1 กิโลกรัมเท่านั้น

ซิเนอร์เจีย แอนิมอล ขอเชิญชวนทุกคนให้ลองปรับพฤติกรรมการบริโภค หันมาเริ่มไลฟ์สไตล์ใหม่ ที่ยั่งยืนและดีต่อโลกมากกว่าเดิม หนึ่งในนั้นคือการเปลี่ยนอาหารเพื่อช่วยบรรเทาวิกฤตสภาพภูมิอากาศ เราขอเชิญให้คุณเข้าร่วมโครงการ ท้าลอง 22 วัน และบริโภคอาหารจากพืชเป็นเวลา 22 วัน โดยผู้เข้าร่วมจะได้รับคำปรึกษาจากนักกำหนดอาหารพร้อมเคล็ดลับ และสูตรอาหารอร่อยๆ เป็นเวลา 22 วัน ผู้สนใจสามารถลงทะเบียนได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ที่ www.thaichallenge22.org

P4G Seoul Summit 2021 มีวัตถุประสงค์ในการเพิ่มเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจกในระดับชาติและเป็นส่วนหนึ่งที่จะช่วยประชาคมระหว่างประเทศในการก้าวไปสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน

ในปี 2021 นี้จะเป็นปีแรกที่ประชาคมระหว่างประเทศเริ่มดำเนินการตามข้อตกลงปารีส ถึงแม้ว่าจะยังคงมีการระบาดของ COVID-19 เพื่อให้ประชาคมโลกได้เริ่มเดินหน้าไปสู่ยุคแห่งความเป็นกลางทางคาร์บอน ค.ศ. 2050 และยุคแห่งการเอาตัวรอดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมหรือ Green Survival

การประชุมสุดยอดในครั้งนี้ จะช่วยเพิ่มความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในการตัดสินใจอย่างแน่วแน่ที่จะแก้ปัญหาความเป็นกลางทางคาร์บอน และสร้างความแข็งแกร่งในการปฏิบัติการด้านสภาพอากาศ เพื่อที่จะสร้างโลกที่ดีกว่าและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น ภายหลังจากการระบาดของ COVID-19

▶ สามารถดู The P4G Seoul Summit (30-31พฤษภาคม 2564) และการประชุมอื่นๆ (24-29 พฤษภาคม 2564) ได้ตามเว็บไซต์ข้างล่าง
→ Programs: https://2021p4g-seoulsummit.kr/conference/list.do?gubun=3#tab3
→Pre-registration: https://2021p4g-seoulsummit.kr/preregistration/list.do