จากข้อมูลผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในปี 2568 โรงพยาบาลวิมุตระบุว่า 5 โรคหรือกลุ่มโรคที่มีจำนวนผู้ป่วยมากที่สุด ได้แก่ 1.โรคความดันโลหิตสูง 2.โรคเบาหวาน 3.ภาวะไขมันในเลือดสูง 4.โรคหวัดและโรคทางเดินหายใจ และ 5.กลุ่มอาการออฟฟิศซินโดรม โดย 3 อันดับแรกเป็นกลุ่มโรค NCDs ซึ่งสะท้อนปัญหาสุขภาพจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนไทยอย่างชัดเจน ทั้งการบริโภคอาหารที่ไม่สมดุล การออกกำลังกายน้อย และความเครียดสะสม ขณะที่โรคหวัดและภูมิแพ้มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับสภาพอากาศที่แปรปรวนและปัญหาฝุ่น PM2.5 ส่วน ออฟฟิศซินโดรม กลายเป็นโรคประจำตัวของคนวัยทำงานในยุคเศรษฐกิจ

นายแพทย์สุวาณิช เตรียมชาญชูชัย ผู้อำนวยการโรงพยาบาลวิมุต กล่าวว่า “ปัจจัยที่ทำให้โรคทั้ง 5 กลุ่มนี้กลายเป็นโรคยอดฮิตในปี 2568 มาจากการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของสังคมไทย คนเมืองต้องใช้ชีวิตเร่งรีบ ทำงานหลายบทบาท มีเวลาพักผ่อนและดูแลตัวเองน้อยลง ขณะเดียวกันพฤติกรรมการกินยังคงพึ่งพาอาหารสำเร็จรูป อาหารแปรรูป และเครื่องดื่มหวานเป็นหลัก ซึ่งเป็นตัวเร่งสำคัญของโรค NCDs ส่วนปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงบ่อย ฝนตกสลับร้อน และปัญหาฝุ่น PM2.5 ในช่วงฤดูหนาว ส่งผลโดยตรงต่อโรคระบบทางเดินหายใจและภูมิแพ้ ขณะที่ออฟฟิศซินโดรมสะท้อนต้นทุนสุขภาพของแรงงานยุคดิจิทัลที่ต้องนั่งทำงานหน้าจอวันละหลายชั่วโมง และหากพฤติกรรมเหล่านี้ยังไม่เปลี่ยน แนวโน้มในปี 2569 โรคดังกล่าวจะยังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และอาจพบผู้ป่วยในอายุน้อยลง”

“แม้โรคเหล่านี้จะพบได้บ่อย แต่สิ่งที่น่ากังวลคืออาการเริ่มต้นมักไม่ชัดเจน โรคความดัน เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง อาจไม่มีอาการในระยะแรก หรือแสดงเพียงอาการเล็กน้อย หากปล่อยไว้โดยไม่ตรวจคัดกรอง อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและค่าใช้จ่ายด้านการรักษาที่เพิ่มสูงขึ้นในอนาคต ขณะที่โรคหวัดและภูมิแพ้ หากมีอาการไอ จาม น้ำมูกเรื้อรัง หรือแน่นหน้าอกบ่อยครั้ง อาจสะท้อนผลกระทบจากมลพิษทางอากาศ ส่วนออฟฟิศซินโดรมที่เริ่มจากอาการปวดเมื่อยเล็กน้อย หากละเลย อาจพัฒนาเป็นอาการปวดเรื้อรัง และส่งผลต่อทั้งคุณภาพชีวิตและประสิทธิภาพการทำงาน” นายแพทย์สุวาณิช กล่าวสรุป

ท่ามกลางความท้าทายดังกล่าว ปี 2568 ถือเป็นปีที่โรงพยาบาลวิมุตเร่งลงทุนและปรับยุทธศาสตร์ธุรกิจสุขภาพอย่างจริงจัง ด้วยการเปิด 3 ศูนย์ความเป็นเลิศ (Excellence Centers) ได้แก่ ศูนย์สุขภาพปอด เพื่อรับมือโรคทางเดินหายใจจาก PM2.5 และภูมิแพ้ ศูนย์หัวใจและหลอดเลือด เพื่อรองรับภาวะแทรกซ้อนจากโรคความดัน เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง และศูนย์กระดูกและข้อ เพื่อดูแลปัญหากล้ามเนื้อ กระดูก และข้อ จากทั้งวัยทำงานและสังคมผู้สูงอายุ การเปิดศูนย์เหล่านี้สะท้อนทิศทางของวิมุตในการยกระดับการรักษาเฉพาะทาง ควบคู่กับการลงทุนด้านเทคโนโลยีและทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการวินิจฉัย การรักษา และการฟื้นฟูสุขภาพ

สำหรับปี 2569 โรงพยาบาลวิมุตยังคงเดินหน้าขยายการลงทุนด้านบริการสุขภาพอย่างต่อเนื่อง เพื่อรองรับโครงสร้างประชากรและพฤติกรรมสุขภาพของคนไทยที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเตรียมเปิด ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ เพื่อตอบโจทย์โรคที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากพฤติกรรมการกิน ความเครียด และวิถีชีวิตคนเมือง ควบคู่กับการเปิด ศูนย์สมอง ที่ให้ความสำคัญกับโรคระบบประสาทซึ่งพบมากขึ้นตามการเข้าสู่สังคมสูงวัย ขณะเดียวกัน ยังมีแผนเปิด ศูนย์สุขภาพสตรี ที่ออกแบบการดูแลให้เข้าใจผู้หญิงในทุกช่วงวัย ตั้งแต่การดูแลสุขภาพภายใน การฟื้นฟูสมดุลร่างกาย ไปจนถึงการดูแลด้านความงามและคุณภาพชีวิต ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์ผู้ชำนาญการเฉพาะสาขาที่มีประสบการณ์ ศูนย์เฉพาะทางเหล่านี้สะท้อนทิศทางเชิงกลยุทธ์ของโรงพยาบาลวิมุตในการพัฒนาบริการสุขภาพให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงของประชากรไทย โดยมุ่งสร้างคุณค่าในระยะยาวทั้งต่อผู้ใช้บริการ ระบบสุขภาพ และการเติบโตของธุรกิจสุขภาพอย่างยั่งยืน

ทั้งนี้ โรงพยาบาลวิมุตย้ำว่า การตรวจสุขภาพประจำปีไม่ใช่ค่าใช้จ่ายที่สูญเปล่า แต่คือการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว ยิ่งตรวจพบเร็ว ยิ่งมีโอกาสป้องกันและดูแลโรคได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น พร้อมเดินหน้าพัฒนาศูนย์ความเป็นเลิศและการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยให้คนไทยมีสุขภาพที่ดี แข็งแรง และพร้อมรับมือกับทุกความท้าทายทางเศรษฐกิจและสังคมในอนาคต

สำหรับผู้ชนะทั้ง 3 ทีม มาจากประเทศสหรัฐอเมริกา ยูเครน และสวิตเซอร์แลนด์ คว้าเงินรางวัลทีมละ 30,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ พร้อมถ้วยเกียรติยศ จากไอเดียล้ำสมัยด้านสมาร์ทเฮลท์แคร์ นวัตกรรมจักรยาน และเทคโนโลยีกีฬาแบบบูรณาการ โดยทุกผลงานของผู้ชนะเลิศได้แสดงให้เห็นพลังนวัตกรรมที่พร้อมยกระดับอนาคตวงการสุขภาพโลกอย่างชัดเจน

เวทีขับเคลื่อนนวัตกรรมสุขภาพระดับโลก

ในช่วงพิธีมอบรางวัล นางสาวซูซาน ชี-ชวน ฮู (Ms.Susan Chi Chuan Hu) รองอธิบดีกรมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงเศรษฐกิจไต้หวัน (TITA) ได้กล่าวเน้นย้ำถึงบทบาทสำคัญของแคมเปญ Go Healthy with Taiwan ในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมสุขภาพสู่เวทีโลก พร้อมยืนยันความมุ่งมั่นของรัฐบาลในการผลักดันนวัตกรรม ส่งเสริมความยั่งยืนของภาคสุขภาพ และสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อความร่วมมือระดับสากล

“Go Healthy with Taiwan ไม่ได้เป็นเพียงโครงการที่เปิดรับข้อเสนอจากนานาชาติเท่านั้น แต่คือเวทีที่เชื่อมโลกเข้าหากันด้วยพลังสร้างสรรค์ ผลักดันอุตสาหกรรมสุขภาพให้ก้าวหน้า โดยมีจุดแข็งด้านเทคโนโลยีของไต้หวันเป็นแรงดึงดูดให้ทั่วโลกมุ่งสู่เป้าหมายเดียวกัน คือการสร้างอนาคตสุขภาพที่ดียิ่งขึ้นกว่าเดิม”

6 ทีมสุดท้ายสะท้อนโจทย์ใหญ่วงการสุขภาพโลก

6 ทีมสุดท้าย ได้ระดมความคิด และไอเดียสุดสร้างสรรค์ เพื่อตอบโจทย์ปัญหาสุขภาพเร่งด่วนของโลก ตั้งแต่สุขภาพแม่และเด็ก เทคโนโลยีกีฬา ไปจนถึงระบบการแพทย์ที่ยั่งยืน

ผู้ชนะระดับโลก 3 ทีม ที่มีแนวคิดโดดเด่น ได้แก่

– สหรัฐอเมริกา: นำเสนอสิ่งทออัจฉริยะสำหรับเก็บข้อมูลการเคลื่อนไหว ยกระดับความปลอดภัยและศักยภาพของนักกีฬา

– ยูเครน: นำเสนอแนวทางคงความต่อเนื่องของระบบสาธารณสุข ท่ามกลางความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์

– สวิตเซอร์แลนด์: นำเสนอเทคโนโลยีเฮลท์แคร์แบบยั่งยืนที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้น้อยที่สุด

โดย 3 ทีมผู้ชนะประจำปีนี้ ได้แสดงผลงานที่โดดเด่นอย่างเป็นที่ประจักษ์ทั้งในด้านความคิดสร้างสรรค์ ความเป็นไปได้ในการต่อยอดขยายผล และการบูรณาการความร่วมมือข้ามภาคส่วน สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของไต้หวันในการก้าวสู่การเป็นผู้นำด้านสุขภาพระดับโลก

ไต้หวัน ศูนย์กลางเชื่อมความร่วมมือระดับโลก

นายโจ โจว (Mr. Joe Chou) รองประธานบริหารสภาส่งเสริมการค้า และการส่งออกไต้หวัน (TAITRA) แสดงวิสัยทัศน์ชื่นชมศักยภาพของผู้เข้ารอบชิงชนะเลิศทุกทีม พร้อมเน้นย้ำบทบาทของไต้หวัน ในฐานะตัวกลางเชื่อมเหล่าผู้สร้างสรรค์นวัตกรรม อุตสาหกรรม และตลาดจากทั่วโลกเข้าหากัน เพื่อขับเคลื่อนเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านสุขภาพให้ขยายผลได้อย่างกว้างขวาง

แคมเปญ Go Healthy with Taiwan รอบชิงชนะเลิศในปีนี้จัดขึ้นภายใต้ธีม Outstanding Proposals! Racing Toward the Finish Line! พรั่งพร้อมด้วยการรวมตัวของผู้นำจากภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม และสถาบันการศึกษา นอกจากนี้ ยังมีผู้แทนจากสมาคมสำคัญ อาทิ นายโรเบิร์ต วู (Mr.Robert Wu) ประธานสมาคมจักรยานไต้หวัน และ นายหยง-ชวน หลี่ (Mr.Yung-Chuan Li) ประธานสมาคมอุตสาหกรรมการแพทย์และไบโอเทคไต้หวัน รวมถึงเอกอัครราชทูตและผู้แทนต่างประเทศประจำไต้หวัน มาร่วมเป็นสักขีพยานความสำเร็จของเหล่าผู้สร้างสรรค์นวัตกรรม

ก้าวต่อไป: มุ่งผลักดันสู่เวทีโลก

ทุกไอเดียสุดล้ำจะไม่สูญเปล่า แต่จะถูกนำมาพัฒนาต่อยอดให้เกิดขึ้นจริง โดยกรมการค้าระหว่างประเทศยืนยันว่าไอเดียจากทุกทีมในรอบชิงชนะเลิศจะได้ต่อยอดพัฒนาจริงในภาคธุรกิจ รวมทั้งจะผลักดันอย่างเต็มที่ในตลาดระดับนานาชาติ เพื่อเปิดโอกาสทางพาณิชย์ และจุดประกายความร่วมมือใหม่ๆ อันจะนำไปสู่การบรรลุวัตถุประสงค์อย่างแท้จริงของ Go Healthy with Taiwan โครงการระยะยาวเพื่อคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพที่ดีของทุกคนบนโลก

สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ทางเว็บไซต์ gohealthy.taiwanexcellence.org

นายภูมิใจ ขำภโต นายกสมาคมการค้าอุตสาหกรรมกัญชงไทย (TIHTA) กล่าวว่า อุตสาหกรรมกัญชงไทยกำลังก้าวสู่ยุคใหม่ของเศรษฐกิจสุขภาพและสิ่งแวดล้อม โดยมีการผลักดันกฎหมายในกว่า 40 ประเทศทั่วโลกให้ใช้ประโยชน์จากพืชกัญชงในเชิงสุขภาพและวัสดุทดแทน ซึ่งไทยมีศักยภาพสูงในฐานะศูนย์กลางการผลิตและการแปรรูปในภูมิภาคเอเชีย ภายใต้กรอบกฎหมายที่ชัดเจน และมาตรฐานการผลิตที่ได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงสาธารณสุข โดยกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ทั้งในด้าน Thai Herbal Pharmacopoeia, Premium Herbal Products และ GACP มูลค่าการค้าปลีกผลิตภัณฑ์สมุนไพรในปี 2567 อยู่ที่ 44,800 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 7% โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสมุนไพรที่มีมูลค่า 8,600 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 9% สะท้อนแนวโน้มผู้บริโภคที่หันมาใช้ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติมากขึ้น

ในส่วนของตลาดวัสดุทดแทนจากพืชมีมูลค่ารวมประมาณ 47,000 ล้านบาท โดยวัสดุกัญชงแม้มีสัดส่วนยังไม่ถึง 1% ของอุตสาหกรรมก่อสร้าง แต่เติบโตเฉลี่ย 15–20% ต่อปี จากแรงหนุนของนโยบาย BCG Economy และแนวโน้มบ้านประหยัดพลังงาน สมาคมฯ จึงพัฒนามาตรฐานต้นน้ำผ่านพันธุ์ TIHTA 01 เพื่อสร้างความยั่งยืนและเสริมศักยภาพการแข่งขันระดับสากล พร้อมขอขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตรในปี 2568

นายศักดิ์ชัย ภัทรปรีชากุล กรรมการบริหาร บริษัท เอ็น.ซี.ซี. เอ็กซิบิชั่น ออกาไนเซอร์ จำกัด (NEO) กล่าวว่า งาน AIHEF 2025 จัดขึ้นต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 เพื่อขับเคลื่อนอุตสาหกรรมกัญชงไทยให้เป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ และต่อยอดสู่เศรษฐกิจสุขภาพและสิ่งแวดล้อมของไทย ภายใต้แนวคิด “Making New Waves” เพื่อสร้างคลื่นลูกใหม่จากพืชเศรษฐกิจแห่งอนาคต

ครอบคลุมตั้งแต่ภาคการปลูก การสกัด การแปรรูป ไปจนถึงภาคอุตสาหกรรมปลายน้ำ เช่น Wellness, Building Materials, และ Functional Food โดยมุ่งสร้างระบบนิเวศทางธุรกิจ (Ecosystem) ที่เชื่อมโยงผู้ผลิต ผู้ประกอบการ และนักลงทุนให้ครบวงจร

ภายในงานจะมีโซนไฮไลต์ ได้แก่ Dispensary Blueprint Showcase, “Flower Wall” การจัดแสดงช่อดอกจากฟาร์มมาตรฐานทั่วประเทศ และ Hemp Product Inspiring Showcase ที่นำเสนอเทคโนโลยีวัสดุกัญชงในเชิงอุตสาหกรรม พร้อมเปิดตัวโปรไฟล์ใหม่ “กระท่อม (Kratom)” สู่ตลาด Wellness และ Functional Food ที่กำลังขยายตัวทั่วโลก

นอกจากนี้ยังมีเวที AIHEF International Forum รวมผู้เชี่ยวชาญกว่า 20 ประเทศ และบริการ ให้คำปรึกษาแพทย์เพื่อออกใบ ภ.ท.33 โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย รวมถึงการสาธิต Hemp Crete วัสดุก่อสร้างจากกัญชงที่พัฒนาในระดับอุตสาหกรรม

นายสมศักดิ์ กรีชัย รองอธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุขมุ่งผลักดันให้กัญชงเป็นพืชเศรษฐกิจสุขภาพ โดยยกระดับมาตรฐานการผลิตสู่ระดับสากล และมีฟาร์มที่ได้รับการรับรองมาตรฐานการปลูกและการเก็บเกี่ยวแล้วกว่า 123 ฟาร์ม ภายในงานยังมีบริการนวดแผนไทยด้วยน้ำมันกัญชา การนวดบำบัดทางกีฬา และอบรมมาตรฐานสำหรับ Dispensary และ Budtender

ขณะที่ นายทรงเมท สังข์น้อย ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยพืชกัญชา กัญชง และกระท่อม กรมวิชาการเกษตร ยืนยันว่ากรมฯ มุ่งพัฒนาสายพันธุ์กัญชงไทยให้ได้มาตรฐาน GAP/GACP เพื่อผลักดันให้กัญชงเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของ Green & BCG Economy

งาน AIHEF 2025 จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 5–7 พฤศจิกายน 2568 เวลา 10.00–18.00 น. ที่ ฮอลล์ 2 ชั้น G ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ผู้สนใจสามารถลงทะเบียนล่วงหน้าภายในวันที่ 4 พฤศจิกายน เพื่อเข้าชมงาน ฟรี ได้ที่ www.asiahempexpo.com

]

ไฮไลท์กิจกรรม

The Dispensary Blueprint

ร้านจำหน่ายสมุนไพรกัญชาทางการแพทย์ต้นแบบ (Dispensary) ที่ให้บริการด้วยระบบบริหารการสั่งจ่ายผ่านระบบ POS การบริหารจัดการการสั่งจ่าย พร้อมการเก็บข้อมูลด้วย Blockchain เพื่อนำไปทำการวิเคราะห์ พร้อมที่จะเชื่อมต่อกับระบบของรัฐบาลในอนาคต ที่ผู้เข้าชมสามารถรับคำปรึกษาอาการ เพื่อขอรับใบสั่งจ่ายยา ภ.ท. 33 ในงานโดยแพทย์ที่ได้รับการรับรอง โดยไม่มีค่าใชจ่าย

The Cannabis Flower Wall

ส่วนการแสดงช่อดอกคุณภาพเพื่อการจำหน่ายทางการแพทย์จากฟาร์มปลูกทั่วประเทศ ที่ได้รับมาตรฐานที่กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กำหนด GACP, GAP และ Thailand Cannabis GACP จำนวน 30 ฟาร์ม ซึ่งจะเป็นการช่วยเปิดตลาดให้กับฟาร์มในเวลาเดียวกัน

The Dispensary Blueprint

ส่วนจัดแสดงร้านจำหน่ายสมุนไพรทางการแพทย์ต้นแบบ และระบบบริหารการการสั่งจ่าย รวมถึงการสั่งจ่ายช่อดอกจริงตามคำสั่งแพทย์ แก่ผู้ที่สนใจโดยไม่มีค่าใชจ่าย

การอบรมหลักสูตรมาตรฐานและการปฏิบัติตามกฎหมายสำหรับผู้ประกอบการร้านจำหน่ายกัญชา Dispensary และผู้ให้คำแนะนำกัญชาทางการแพทย์ Budtender (CDBS รุ่นที่ 3)

โปรแกรมการอบรมภายใต้ความร่วมมือของกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก และสมาคมการค้าอุตสาหกรรมกัญชงไทย เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องกับผู้ประกอบการ Dispensary (ในวันที่ 7 พฤศจิกายน 2568)

Hemp Product Inspiring Showcase

พื้นที่จัดแสดงนวัตกรรมผลิตภัณฑ์จากส่วนประกอบของกัญชง “Hemp Inspiring showcase” ที่สะท้อนแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจ BCG Economy ของรัฐบาล และสอดคล้องกับโครงการส่งเสริมการใช้วัสดุทดแทนอย่างยั่งยืน เช่น

• วัสดุก่อสร้างจากกัญชง (Hemp Crete) ที่พัฒนาสู่การผลิตในระดับอุตสาหกรรม สำหรับการก่อสร้าง บ้านประหยัดพลังงาน บ้านสุขภาพ ที่ใช้วัสดุทดแทนซีเมนต์และฉนวนสังเคราะห์ และเวิร์กช็อปสาธิตการผสม การขึ้นรูป การใช้งานจริง โดยกูรูชื่อดังของโลก Sergiy Kovalenkov จากยูเครน
• เฟอร์นิเจอร์ที่ออกแบบจากนวัตกรรมเส้นใยกัญชงคอมโพสิท

ผลิตภัณฑ์สิ่งทอสมรรถนะสูง (Functional Textile) จากเส้นใยกัญชงที่ตอบโจทย์การใช้งานเฉพาะทาง เช่น ชุดผจญเพลิง เครื่องแบบทหาร และเปลเคลื่อนย้ายผู้ป่วย ด้วยคุณสมบัติเด่นของเส้นใยกัญชงที่มีความทนทาน ป้องกันแบคทีเรีย และทนต่อความร้อนและเปลวไฟ

คนไทยอายุสั้นกว่าบลูโซน 17 ปี

แดน บิวต์เนอร์ เปิดเผยว่า เมื่อ 25 ปีที่แล้วได้อ่านรายงานจากองค์การอนามัยโลกที่ระบุว่ามีหมู่บ้านแห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีประชากรอายุยืนที่สุดในโลก โดยเฉพาะผู้หญิง ซึ่งมีจำนวนผู้หญิงที่มีอายุถึง 100 ปีมากกว่าผู้หญิงในสหรัฐอเมริกา ถึง 30 เท่า หมู่บ้านแห่งนั้นคือเมืองโอกินาวา ประเทศญี่ปุ่น จากการวิจัยพบว่าชาวโอกินาวามียีนส์ในระดับปกติ และมีความหลากหลายทางเชื้อชาติ โดยสืบเชื้อสายมาจากหลากหลายพื้นที่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงจีนและไทย

โดยทั่วไปแล้ว มนุษย์ที่มียีนส์ปกติและดูแลสุขภาพดี จะมีอายุขัยเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 95 ปี โดยผู้หญิงอาจมีอายุยืนถึง 96 ปี ขณะที่ผู้ชายอยู่ที่ประมาณ 93 ปี อย่างไรก็ตาม สถิติของสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า คนไทยมีอายุขัยเฉลี่ยต่ำกว่านั้น โดยผู้ชายมีอายุเฉลี่ยที่ 73.5 ปี และผู้หญิงที่ 80.5 ปี ความแตกต่างกว่า 17 ปีนี้เกิดจากคุณภาพชีวิตและสุขภาพ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ควรค่าแก่การรักษาไว้ ไม่ใช่สูญเสียไปกับโรคภัยไข้เจ็บหรือต้องนอนติดเตียง

นอกจากโอกินาวาที่มีผู้หญิงอายุยืนที่สุดในโลกแล้ว ยังมีพื้นที่อื่นที่ประชากรมีอายุยืนและสุขภาพดีเช่นกัน เช่น ซาร์ดิเนีย ประเทศอิตาลี ซึ่งมีผู้ชายอายุยืนมาก คาบสมุทรนิโคยา ประเทศคอสตาริกา อิคาเรีย ประเทศกรีซ และโลมา ลินดา รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐฯ ซึ่งทั้งหมดนี้เป็น “บลูโซน” หรือพื้นที่ที่ประชากรมีอายุยืนและสุขภาพดีโดยปราศจากโรคร้าย

กินแบบไหน ใช้ชีวิตอย่างไรให้อายุยืน?

ปัจจัยที่ทำให้คนในBlue Zone อายุยืน คืออาหารที่พวกเขากินมาตั้งแต่วัยเด็ก โดยแบบสำรวจด้านอาหารกว่า 155 ฉบับ ซึ่งได้จัดทำขึ้นตลอด 100 ปีที่ผ่านมา แบบสำรวจเหล่านี้ได้สอบถามเกี่ยวกับอาหารที่พวกเขากินในช่วงปี 1930, 1950 และ 1970  และพบว่าคนในบลูโซนมักกินอาหารจากธรรมชาติเป็นหลัก เช่น ถั่ว ข้าว และขนมปังโฮลวีท ในเมืองโอกินาวา ผู้สูงอายุรับประทานอาหารที่ทำจากถั่วเหลือง เช่น ซุปมิโซะ เต้าหู้ เต้าเจี้ยว และถั่วหมัก รวมถึงดื่มน้ำมากกว่า 2 ลิตรต่อวัน

แม้ว่าคนในBlue Zone จะกินเนื้อสัตว์และน้ำตาล แต่พวกเขากินในปริมาณที่เหมาะสม ต่างจากชาวอเมริกันที่บริโภคเนื้อสัตว์มากถึง 100 กิโลแคลอรีต่อวัน ขณะที่คนในBlue Zone กินเพียง 10 กิโลแคลอรีต่อปี น้ำตาลก็เช่นกัน พวกเขาบริโภคเพียง 15% ของปริมาณที่คนอเมริกันกิน และส่วนใหญ่จะกินเฉพาะในโอกาสพิเศษ เช่น วันเกิดหรืองานเฉลิมฉลอง อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือวัฒนธรรมการกินที่ให้ความสำคัญกับการรับประทานอาหารร่วมกับครอบครัว ซึ่งช่วยสร้างความสุขและความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้น

ด้านการออกกำลังกาย คนในBlue Zoneไม่ได้เข้ายิมหรือเล่นโยคะ แต่พวกเขาใช้ชีวิตอย่างธรรมชาติ เช่น ปลูกผัก ทำอาหาร และเดิน ซึ่งทำให้พวกเขามีสุขภาพดีโดยไม่ต้องรู้สึกว่ากำลังออกกำลังกาย นอกจากนี้ สถิติยังพบว่าอัตราการเกิดโรคเบาหวานในBlue Zoneมีเพียง 2% เมื่อเทียบกับ 42% ในสหรัฐฯ แสดงให้เห็นว่าการใช้ชีวิตที่เรียบง่ายและใกล้ชิดธรรมชาติมีบทบาทสำคัญต่ออายุขัยและสุขภาพของมนุษย์

อย่างไรก็ตาม แม้ความเศร้าและความเหงาจะมีผลกระทบต่ออายุขัยถึง 8 ปี ดังนั้นการอยู่ร่วมกันและการมีปฏิสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดภายในครอบครัวจึงเป็นสิ่งที่มีคุณค่าสำหรับผู้สูงอายุ ในพื้นที่ Blue Zone ผู้สูงอายุไม่รู้สึกโดดเดี่ยว เพราะพวกเขายังมีบทบาทในครอบครัว ไม่ว่าจะเป็นการช่วยเลี้ยงหลานหรือทำกิจกรรมภายในบ้าน ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้น นอกจากนี้ การเข้าร่วมกิจกรรมในชุมชน เช่น งานสังสรรค์ ก็ช่วยให้ผู้สูงอายุมีความสุขและรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสังคมเช่นเดียวกัน

“สิ่งสำคัญคือการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและให้ผู้สูงอายุมีบทบาทที่คาดหวังจากสังคม ไม่ใช่ปล่อยให้พวกเขาอยู่ตามลำพัง ใช้โซเชียลมีเดีย หรือดูทีวีเพียงอย่างเดียว ในโอกินาว่า ประเทศญี่ปุ่น มีแนวคิดที่เรียกว่า “อิกิไก” (ikigai) ซึ่งหมายถึง “เหตุผลที่ทำให้ฉันตื่นขึ้นมาในตอนเช้า” คนในบลูโซนทุกแห่งมีแนวคิดเกี่ยวกับจุดมุ่งหมายของชีวิต ซึ่งช่วยให้พวกเขาไม่ต้องเผชิญกับความเครียดทางอารมณ์หรือสงสัยในคุณค่าของตนเอง การศึกษาจาก National Institutes of Health ในสหรัฐฯ ยังพบว่า ผู้ที่สามารถอธิบายจุดมุ่งหมายของชีวิตตัวเองได้จะมีอายุยืนยาวกว่าคนที่ไม่มีเป้าหมายถึง 7 ปี” แดน บิวต์เนอร์ กล่าว

พลิกโฉมประเทศไทยสู่ ‘Blue Zone’

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยสามารถกลายเป็นพื้นที่ Blue Zoneได้ แต่ต้องมีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ จะเห็นว่าการคาดหวังให้คน 10 ล้านคนในกรุงเทพฯ เห็นพ้องต้องกันเรื่องอาหาร ทรัพยากร และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เป็นแนวคิดที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง เพราะอายุยืนไม่มีทางลัด ไม่มียา อาหารเสริม หรือโปรแกรมออกกำลังกายใดที่จะส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว หากไม่เป็นสิ่งที่สามารถทำได้ทุกวันเป็นเวลาหลายสิบปี ขั้นตอนแรกในการทำให้ประเทศไทยกลายเป็นบลูโซน คือการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศ ให้เอื้อต่อการเลือกวิถีชีวิตที่ดีต่อสุขภาพโดยอัตโนมัติ ไม่ใช่การบังคับให้ทำ แต่เป็นการออกแบบสภาพแวดล้อมที่ทำให้ผู้คนตัดสินใจเลือกสิ่งที่ดีขึ้นได้เองอย่างเป็นธรรมชาติในระยะยาว ซึ่งแนวคิดนี้สามารถเกิดขึ้นได้จริง

สิงคโปร์ก้าวสู่ “New Blue Zone” แห่งที่ 6 ด้วยแนวคิดพลิกเมือง

แดน บิวต์เนอร์ กล่าวอีกว่า สิงคโปร์ถูกยกให้เป็น “New Blue Zone” หรือดินแดน Blue Zoneแห่งที่ 6 ที่เกิดขึ้นจากการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมและนโยบายของภาครัฐ โดยชาวสิงคโปร์มีอายุยืนกว่าคนทั่วไปเกือบ 10 ปี และที่สำคัญกว่านั้น พวกเขามีช่วงชีวิตที่มีสุขภาพดีนานกว่าคนในกรุงเทพฯ ถึง 10 ปี หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนี้คือแนวคิดของ ลี กวน ยู อดีตนายกรัฐมนตรี ที่ตัดสินใจสร้างถนนเพื่อ “คน” ไม่ใช่เพื่อ “รถ” แม้ว่าสิงคโปร์จะมีสภาพอากาศร้อน แต่พวกเขาเลือกปลูกต้นไม้จำนวนมากเพื่อให้ร่มเงาแก่คนเดินเท้า และบางพื้นที่ยังติดตั้งระบบพ่นละอองน้ำเพื่อทำให้อากาศเย็นลง ทำให้การเดินในเมืองเป็นเรื่องสะดวกสบาย

นอกจากการส่งเสริมให้คนเดินเท้ามากขึ้นแล้ว สิงคโปร์ยังมีมาตรการที่ทำให้การใช้รถยนต์เป็นทางเลือกที่ไม่สะดวกนัก เช่น การเก็บภาษีรถยนต์สูงถึง 300% และภาษีน้ำมันที่ทำให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงถึง 10 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อลิตร ส่งผลให้คนส่วนใหญ่ไม่สามารถเป็นเจ้าของรถยนต์ได้ง่าย ๆ อย่างไรก็ตาม รายได้จากภาษีเหล่านี้ถูกนำไปพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะให้รวดเร็ว มีประสิทธิภาพ สะอาด ปลอดภัย และครอบคลุมทั่วเมือง โดยไม่มีใครอยู่ห่างจากระบบขนส่งสาธารณะเกิน 300 เมตร การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้สิงคโปร์ก้าวข้ามปัญหาที่เคยเกิดขึ้นในช่วงปี 1970-1980 ซึ่งในเวลานั้น เมืองเต็มไปด้วยปัญหารถติด ควันพิษ และอุบัติเหตุบนท้องถนน ปัจจุบัน สิงคโปร์กลายเป็นเมืองที่อากาศสะอาด เดินได้อย่างปลอดภัย และน่าอยู่ ซึ่งช่วยเพิ่มอายุขัยของประชากรได้ถึง 3-4 ปี

“นโยบายเหล่านี้ทำให้ประชาชนเดินมากขึ้นโดยไม่ต้องคิดมาก โดยเฉลี่ยอาจเดินถึง 8,000 ก้าวต่อวันโดยอัตโนมัติ ซึ่งเป็นการออกกำลังกายแบบไม่รู้ตัว เพราะเมืองถูกออกแบบให้เดินได้ง่ายและปลอดภัย แนวคิดนี้ไม่ได้เป็นไปไม่ได้ สิ่งที่จำเป็นมีเพียงการตัดสินใจของผู้กำหนดนโยบาย ที่จะค่อย ๆ ปรับเปลี่ยนโครงสร้างเมืองให้ให้ความสำคัญกับคนเดินเท้าก่อน แล้วจึงคำนึงถึงรถยนต์เป็นลำดับรอง เพราะหากสร้างถนนเพื่อคน คนก็จะมา แต่หากสร้างถนนเพื่อรถยนต์ จำนวนรถก็จะเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ สิงคโปร์ยังมีมาตรการด้านสุขภาพ เช่น การเก็บภาษีน้ำตาลสูง เพื่อลดปริมาณการบริโภคน้ำตาลในประเทศ โดยโรงงานผลิตเครื่องดื่ม เช่น โคคา-โคล่า ยังต้องกำหนดให้ผลิตภัณฑ์ที่ขายในประเทศมีน้ำตาลไม่เกิน 20% ซึ่งเป็นอีกหนึ่งมาตรการที่ช่วยให้ประชาชนมีสุขภาพดีและอายุยืนยาวขึ้น” แดน บิวต์เนอร์ กล่าว

เปลี่ยนมุมมองผู้สูงอายุ จาก ‘ภาระ’ เป็น ‘พลัง’

แดน บิวต์เนอร์ กล่าวว่า ประเทศไทยควรเปลี่ยนมุมมองจากการกังวลว่าผู้สูงอายุจะเป็นภาระทางเศรษฐกิจ มาเป็นการมองว่าพวกเขาสามารถเป็นทรัพยากรทางเศรษฐกิจได้อย่างไร ไม่เพียงเท่านั้น ผู้สูงอายุยังเป็นคลังแห่งปัญญา เป็นแหล่งของความเข้มแข็ง และเป็น “กองทัพดูแลเด็ก” (Army of Child Care) ที่มีบทบาทสำคัญในครอบครัวและสังคม ซึ่งมีคุณค่ามากกว่าเพียงแค่การเติบโตทางเศรษฐกิจ

อีกประเด็นที่สำคัญคือ ความมั่งคั่งของประเทศไม่ได้เป็นตัวชี้วัดความสุขที่แท้จริงของประชาชน เมื่อถึงจุดหนึ่ง GDP จะไม่มีผลต่อระดับความสุขหรือสุขภาพของคนในสังคมอีกต่อไป ทุกพื้นที่ที่เป็น “Blue Zone” มักเป็นชุมชนที่มีรายได้ต่ำกว่ามาตรฐานความยากจนของสหรัฐฯ แต่กลับมีอายุขัยที่ยืนยาวและคุณภาพชีวิตที่ดี

“สิ่งสำคัญคือการเลิกยึดติดกับแนวคิดเรื่อง “เกษียณอายุ” แล้วหันมาคิดว่าจะทำอย่างไรให้ผู้สูงอายุมีบทบาทในสังคมต่อไป ไม่ใช่แค่ในเชิงเศรษฐกิจ แต่รวมถึงการสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับครอบครัวและชุมชน นี่คือการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของสังคม ที่ต้องหันมาให้ความสำคัญกับเป้าหมายที่ถูกต้อง แทนที่จะเน้นแต่การเติบโตทางเศรษฐกิจโดยหวังว่ามันจะเป็นคำตอบของทุกปัญหา ซึ่งในความเป็นจริง มันไม่เคยได้ผล หากมองในมุมของผู้กำหนดนโยบายของประเทศไทย ควรให้ความสำคัญกับสองสิ่งเป็นหลัก นั่นคือ “ความสุขของประชาชน” และ “สุขภาพของประชาชน” ซึ่งไม่ว่าอย่างไร ผู้สูงอายุก็จะต้องเป็นส่วนสำคัญของสมการนี้อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้” แดน บิวต์เนอร์ กล่าว

คำตอบของอายุยืนที่ AI ก็เลียนแบบไม่ได้

แดน บิวต์เนอร์ กล่าวว่า เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีศักยภาพสูง โดยเฉพาะในด้านพันธุศาสตร์ เช่น การพัฒนาเทคนิคใหม่ ๆ อย่างสเต็มเซลล์ โปรแกรมสุขภาพ หรือยาที่ช่วยยืดอายุขัยของมนุษย์ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ AI ไม่สามารถมอบให้ได้คือแนวคิดของการมีชีวิตที่ยืนยาวอย่างเป็นธรรมชาติและกลมกลืนกับโลก ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของ Blue Zone

“พื้นที่ Blue Zone ไม่เพียงแต่มอบอายุขัยที่ยืนยาวขึ้นถึง 10 ปี แต่ยังเป็น 10 ปีที่เต็มไปด้วยคุณภาพชีวิตและความสุข ความลับของอายุยืนใน Blue Zone ไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีล้ำสมัยหรือการแทรกแซงทางวิทยาศาสตร์เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากวิถีชีวิตประจำวันที่สมดุล ตั้งแต่การกินอาหารที่ดี เคลื่อนไหวอย่างเป็นธรรมชาติ ใช้ชีวิตร่วมกับชุมชน และมีเป้าหมายในชีวิต ดังนั้น การเดินทางสู่ 10 ปีแห่งคุณภาพชีวิตใน Blue Zone ไม่ได้เริ่มต้นในอนาคต แต่เป็นสิ่งที่เราสร้างขึ้นในวันนี้ ผ่านวิถีชีวิตประจำวันที่เรียบง่ายแต่เปี่ยมด้วยความหมาย”  แดน บิวต์เนอร์ กล่าวทิ้งท้าย