คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบตามที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เสนอดังนี้

1. เห็นชอบ (ร่าง) แผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะพลาสติก ระยะที่ 1 พ.ศ. 2563 – 2565) [(ร่าง) แผนปฏิบัติการฯ] เพื่อขับเคลื่อนการดำเนินงานในการป้องกันและแก้ไขปัญหาขยะพลาสติกที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่ต้องเร่งดำเนินการ ภายใต้ Roadmap การจัดการขยะพลาสติก พ.ศ. 2561 – 2573

2. มอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินงานตาม (ร่าง) แผนปฏิบัติการฯ เพื่อเป็นกรอบและแนวทางการดำเนินงานร่วมกันจากทุกภาคส่วนในการป้องกันและแก้ไขปัญหาขยะพลาสติกที่สำคัญและต้องเร่งดำเนินการให้เกิดผลเป็นรูปธรรมในช่วง 3 ปีแรก (ปี พ.ศ. 2563 – 2565) เพื่อก้าวสู่การจัดการพลาสติกที่ยั่งยืน ด้วยเศรษฐกิจหมุนเวียน (Moving Towards Sustainable Plastic Management by Circular Economy)

กรอบแนวคิด

1. หลักการจัดการพลาสติกตลอดวงจรชีวิต (Life Cycle) ตั้งแต่การจัดการพลาสติกในขั้นตอนการออกแบบและการผลิต โดยการออกแบบเชิงนิเวศเศรษฐกิจ (Eco-Design) การจัดการพลาสติกในขั้นตอนการบริโภค และการจัดการพลาสติกหลังการบริโภค
2. หลักการ 3R ประกอบด้วย การลดการใช้ (Reduce) ที่แหล่งกำเนิดในขั้นตอน การออกแบบ การผลิต และการบริโภค โดยการลดปริมาณการใช้ลงโดยใช้เท่าที่จำเป็น การใช้ซ้ำ (Reuse) โดยการนำของเสียบรรจุภัณฑ์หรือวัสดุเหลือใช้กลับมาใช้อีกโดยไม่แปรรูปหรือแปรสภาพ และการนำมาแปรรูปใช้ใหม่ (Recycle) เป็นการนำขยะรีไซเคิล ของเสีย บรรจุภัณฑ์ หรือวัสดุเหลือใช้มาแปรรูปเป็นวัตถุดิบในกระบวนการผลิต หรือเพื่อผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่
3. หลักการมีส่วนร่วมจากภาครัฐ ภาคเอกชน (Public Private Partnership) โดยทุกภาคส่วนต้องเข้ามารับรู้และมีส่วนร่วมในการจัดการขยะพลาสติก
4. หลักการว่าด้วยระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) การจัดการขยะพลาสติกให้เกิดความยั่งยืน มุ่งเน้นให้มีการสร้างของเสียที่ต่ำที่สุดหรือไม่มีเลย ด้วยการนำพลาสติกกลับเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อใช้ประโยชน์ในระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน
5. หลักการผู้ผลิตมีส่วนร่วม (Responsible Consumption and Production) โดยผู้ผลิตมีส่วนร่วมในการจัดการขยะพลาสติก เพื่อสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ใช้หลักการที่ถือว่าต้นทุนทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจากการผลิตเป็นต้นทุนของสินค้าด้วย ผู้ประกอบการจึงต้องเป็นผู้รับผิดชอบในการจัดการของเสียที่เกิดจากสินค้า

เป้าหมาย

• เป้าหมายที่ 1 : การลด เลิกใช้พลาสติกเป้าหมาย ด้วยการใช้วัสดุทดแทนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ร้อยละ 100 ภายในปี พ.ศ. 2565 ได้แก่ (1) ถุงพลาสติกหูหิ้ว ความหนาน้อยกว่า 36 ไมครอน (2) กล่องโฟมบรรจุอาหาร ไม่รวมถึงโฟมที่ใช้กันกระแทกในภาคอุตสาหกรรม (3) แก้วพลาสติก ความหนาน้อยกว่า 100 ไมครอน และ (4) หลอดพลาสติก ยกเว้นการใช้กรณีจำเป็น ได้แก่ การใช้ในเด็ก คนชรา ผู้ป่วย เป็นต้น
  (ในปีฐาน พ.ศ. 2562 รวมการใช้พลาสติก 3 ประเภทอยู่ที่ 384,024 ตัน ส่วนใหญ่เป็นถุงพลาสติกหูหิ้ว)
• เป้าหมายที่ 2 : การนำพลาสติกเป้าหมายกลับไปใช้ประโยชน์เข้าสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของพลาสติกเป้าหมายภายในปี พ.ศ. 2565 ได้แก่ (1) ถุงพลาสติกหูหิ้ว (HDPE LLDPE LDPE และ PP) (2) บรรจุภัณฑ์ฟิล์มพลาสติกชั้นเดียว (HDPE และ LL/LDPE) (3) ขวดพลาสติก (ทุกชนิด) (4) ฝาขวด (5) แก้วพลาสติก (6) ถาด/กล่องอาหาร และ (7) ช้อน/ส้อม/มีด
  (ในปีฐาน พ.ศ. 2562 รวมการใช้พลาสติก 7 ประเภทอยู่ที่ 1,341,668 ตัน เป้าหมายนำกลับไปใช้ประโยชน์ร้อยละ 50 หรืออยู่ที่ 670,834 ตัน)

มาตรการ

1. มาตรการลดการเกิดขยะพลาสติก ณ แหล่งกำเนิด โดยมุ่งเน้นให้ความสำคัญในการป้องกันและควบคุมการเกิดของเสียตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต โดยการออกแบบ/ผลิตสินค้าและบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Eco-design) ลดปริมาณสารพิษในผลิตภัณฑ์ เลือกใช้วัตถุดิบที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม สร้างแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการ รับผิดชอบของเสียที่เกิดจากสินค้าของตนเอง ผลักดันให้มีการปรับปรุงพัฒนามาตรฐานการออกแบบเชิงนิเวศเศรษฐกิจ การพัฒนาระบบฉลากสิ่งแวดล้อม การพัฒนามาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมพลาสติก และมีการพัฒนาระบบฐานข้อมูลพลาสติกให้เป็นมาตรฐานเดียวกันที่สามารถเชื่อมโยงทั้งประเทศ
2. มาตรการลด เลิกใช้พลาสติก ณ ขั้นตอนการบริโภค โดยมุ่งเน้นให้ความสำคัญในการส่งเสริมการบริโภคที่ยั่งยืน โดยเสริมสร้างจิตสำนึกของประชาชนในการบริโภคที่เหมาะสม โดยเฉพาะการลด เลิกใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว (SUP) ที่มีผลกระทบ ต่อสิ่งแวดล้อม และไม่สามารถนำกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)
3. มาตรการจัดการขยะพลาสติกหลังการบริโภค โดยมุ่งเน้นให้ความสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการนำขยะพลาสติกกลับมาใช้ประโยชน์เข้าสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ส่งเสริมให้ประชาชนลด และคัดแยกขยะ ส่งเสริมให้มีการนำขยะพลาสติกมาผลิตเชื้อเพลิงขยะ (Refuse Derived Fuel : RDF) การส่งเสริมให้อุตสาหกรรมบางประเภทต้องใช้ซ้ำหรือรีไซเคิลพลาสติก และจัดหาเทคโนโลยีการใช้ประโยชน์จากขยะพลาสติกอย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้คาดว่า มาตรการดังกล่าวจะสามารถช่วยลดปริมาณขยะพลาสติกที่ต้องนำไปกำจัดได้ประมาณ 0.78 ล้านตันต่อปี และประหยัดงบประมาณในการจัดการขยะมูลฝอยได้ประมาณ 3,900 ล้านบาทต่อปี ประหยัดพื้นที่รองรับพื้นที่ฝังกลบและกำจัดขยะมูลฝอยพลาสติก ได้ประมาณ 2,500 ไร่ โดยการคัดแยกและนำขยะพลาสติกกลับมาใช้ใหม่จะสามารถลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเทียบเท่าคาร์บอนไดออกไซด์ 1.2 ล้านตัน

Source: มติการประชุมคณะรัฐมนตรี 15 กุมภาพันธ์ 2564

จึงนำมาซึ่งการรณรงค์ให้ประชาชนมีจิตสำนึกและตระหนักถึงความสำคัญช่วยกันดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม จากทุกภาคส่วนหลายหน่วยงาน โดยมี บริษัท โกลบเทค จำกัด ใน CDG Group ซึ่งเป็นผู้นำการให้บริการโซลูชั่นด้านข้อมูลแผนที่ดิจิทัล และ Location Contents ที่มีความละเอียด ถูกต้อง และทันสมัยสูงสุด ครอบคลุมถึง 10 ประเทศในภูมิภาคอาเซียน ภายใต้แบรนด์ “NOSTRA” ได้เพิ่มแผนที่พื้นที่ 12 จุดที่เปิดรับขยะพลาสติกลงในแอพพลิเคชั่น NOSTRA Map เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนในการนำขยะไปทิ้ง แล้วเข้าสู่กระบวนการคัดแยกและกระบวนการรีไซเคิลขยะ โดยสามารถดาวน์โหลดแอพฯ ใช้ฟรีได้ทันทีบน App Store และ Google Play

สำหรับพื้นที่ 12 จุด รับรีไซเคิลพลาสติก ได้แก่

1. กรมควบคุมมลพิษ ถนนพหลโยธิน เขตพญาไท กรุงเทพฯ รับบริจาคอะลูมิเนียมใช้แล้วทุกชนิด เปลี่ยนให้เป็นส่วนประกอบของ ขาเทียมพระราชทาน
2. มูลนิธิพลังที่ยั่งยืน บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ถนนวิภาวดีรังสิต เขตจตุจักร กรุงเทพฯ รับบริจาคหลอดพลาสติกสะอาด เปลี่ยนให้เป็นหมอนเพื่อผู้ป่วย ติดเตียงในชุมชน
3. บริษัท บางจาก คอร์ปอเรชัน จำกัด (มหาชน) อาคารเอ็ม ทาวเวอร์ ชั้น 8 ถนนสุขุมวิท เขตพระโขนง กรุงเทพฯ รับบริจาคกล่องนม เปลี่ยนให้เป็นหลังคาให้มูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภา) ยามยาก
4. โครงการ “วน” บริษัท ทีบีพีไอ จำกัด ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม รับบริจาคถุงช้อปปิ้ง ถุงน้ำตาลล้างสะอาด เปลี่ยนให้เป็นถุงใหม่เพื่อวนกลับมาใช้ใหม่
5. วัดทองนพคุณ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี รับบริจาคขวดพลาสติกใส เปลี่ยนให้เป็นสิ่งประดิษฐ์ที่มีประโยชน์ภายในวัด เช่น สะพาน หรือแพ ซึ่งนอกจากจะใช้ในการประชาสัมพันธ์วัดแล้ว ยังเป็นตัวอย่างในการนำของเหลือใช้มาเพิ่มคุณค่าได้อีก
6. วัดจากแดง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ รับบริจาคขวดพลาสติกใส PET (แกะฉลากบีบให้แบน) ด้วยการแปรรูปเป็นเส้นด้าย แล้วนำมาเย็บเป็นจีวรพระ
7. โครงการหลังคาเขียว บริษัท ไฟเบอร์พัฒน์ จำกัด ถนนบางนา-ตราด อำเภอบางเสาธง จังหวัดสมุทรปราการ รับบริจาคกล่องนม กล่องเครื่องดื่ม กล่องน้ำผลไม้เปลี่ยนให้เป็นกระเบื้องหลังคา โต๊ะ เก้าอี้
8. Precious Plastic BKK จักรพงษ์วิลล่า ท่าเตียน เขตพระนคร กรุงเทพฯ รับบริจาครับฝาน้ำดื่มพลาสติกเกรด HDPE/PP เพื่อเปลี่ยนให้เป็นภาชนะพลาสติกแบบต่างๆ
9. บริษัท ไทยคม จำกัด (มหาชน) อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี รับบริจาคหลอดที่ล้างสะอาดและแห้งแล้ว เปลี่ยนให้เป็นหมอนเพื่อผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน
10. โครงการกรีนโรด (ผศ. ดร.เวชสวรรค์ หล้ากาศ) อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ รับบริจาคถุงหูหิ้ว ถุงแกงล้างสะอาด เปลี่ยนให้เป็นอิฐบล็อกปูถนน
11. กลุ่ม Trash Hero Thailand : Ecobricks Bamboo School หมู่บ้านบ้องตี้ล่าง อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี รับบริจาคพลาสติกชิ้นเล็กๆ ใส่ขวดพลาสติกให้แน่นสร้างโรงเรียนจากขวดพลาสติกอัดด้วยขยะ และ
12. เพจผึ้งน้อยนักสู้ อาคารการ์เด้นโฮมพลาซ่า โซน 2 ถนนพหลโยธิน อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี รับบริจาคซองกาแฟ ถุงขนม ถุงพลาสติกนำไปล้างให้สะอาดแล้วกดอัดใส่ขวดทำเป็นโครงสร้างผนังแทนอิฐ หรือ Ecobricks

ทั้งนี้ ข้อมูลงานวิจัยด้านสิ่งแวดล้อมพบว่า สารไมโครพลาสติกที่เกิดจากขยะพลาสติกสร้างความเสี่ยงต่อห่วงโซ่อาหารของมนุษย์ คาดว่าประชากรครึ่งโลกได้รับสารปนเปื้อนจากการบริโภคอาหารทะเล ซึ่งแผนที่ดิจิทัล NOSTRA Map สะท้อนถึงความตั้งใจในการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างจริงจังเพื่อขับเคลื่อนโครงการรักษาสิ่งแวดล้อมเหล่านี้ต่อไป และจะช่วยลดปริมาณขยะพลาสติกออกสู่สิ่งแวดล้อม ให้พลาสติกที่เราใช้กันอยู่ทุกวันกลับมาหมุนเวียนอยู่ในระบบให้นานที่สุด สำหรับประชาชนที่สนใจเปิดดูพิกัดและนำทางไปยังจุดรับรีไซเคิลขยะพลาสติก สามารถดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่น NOSTRA Map และกดเปิดแผนที่ได้ทันที โดยกด “12 จุดรับรีไซเคิลพลาสติก” หรือกด http://map.nostramap.com/nostramap/?layer/Recycle2019

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 97 มกราคม-กุมภาพันธ์ 2563 คอลัมน์ SMART City โดย กองบรรณาธิการ

จากมาตรการดังกล่าว จะทำให้ตั้งแต่เมษายน ปีหน้า อังกฤษจะยกเลิกจัดจำหน่ายหลอดพลาสติกในซูปเปอร์มาเก็ตและร้านค้าทั่วไป แต่จะยังคงอนุญาตให้วางจำหน่ายได้ในร้านขายยา เพื่อให้บริการสำหรับผู้ป่วย ผู้พิการที่มีความจำเป็นต้องใช้เท่านั้น

นอกจากนี้ในร้านกาแฟ ร้านอาหาร และบาร์ จะไม่มีการแจกหลอดพลาสติกทุกกรณี รวมถึงจะไม่มีให้หยิบเองด้วย แต่จะมีเตรียมไว้ให้เฉพาะกรณีลูกค้าร้องขอและมีความจำเป็นต้องใช้เท่านั้น โดยรัฐบาลอังกฤษ เชื่อว่ามาตรการคุมเข้มดังกล่าวจะช่วยลดปริมาณการใช้หลอดพลาสติกได้ปีละ 4.7 พันล้านหลอด ให้เหลือใช้แค่เพียง 44 ล้านหลอดหรือลดลงเหลือเพียง 1%

สำหรับที่คนเครื่องดื่มพลาสติก ซึ่งพบว่าในแต่ละปีมีการใช้มากถึง 316 ล้านชิ้นนั้น จะถูกแบนและยกเลิกการจัดจำหน่ายอย่างถาวร ส่วนก้านสำลีพลาสติก หรือ Cotton Bud จะถูกควบคุมการวางจำหน่าย โดยจะไม่มีการจำหน่ายให้กับสาธารณะทั่วไป แต่จะงดเว้นให้จำหน่ายสำหรับใช้ในห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ และงานสืบสวนอาชญากรรมเท่านั้น

Source:

Straws: UK government to bring in new controls on plastic
https://www.bbc.com/news/science-environment-48358002