ศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (RISC) ภายใต้ บริษัทแมกโนเลีย ควอลิตี้ ดีเวล็อปเม้นต์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด (MQDC) จับมือกับ มหาวิทยาลัยพะเยา โดยสถาบันนวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี คณะวิศวกรรมศาสตร์ และคณะสาธารณสุขศาสตร์ เดินหน้าขยายผลหอฟอกอากาศระดับเมืองเพื่อประชาชนสู่ภูมิภาค เปิดตัว “ฟ้าใส 2 (Fahsai 2) ที่ จ.พะเยา” นับเป็นหอฟอกอากาศระดับเมือง “ฟ้าใส แห่งที่ 3” ของประเทศไทย และนับเป็นครั้งแรกที่ “ฟ้าใส” ได้ติดตั้งในส่วนภูมิภาค เพื่อช่วยบรรเทาปัญหาฝุ่น PM 2.5 ในจังหวัดพะเยา

รศ.ดร.สิงห์ อินทรชูโต หัวหน้าคณะที่ปรึกษาศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (RISC by MQDC) กล่าวว่า RISC ต่อยอดงานวิจัยภายใต้หลักการ “นวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน” ที่จะช่วยสร้างความเป็นอยู่ที่ดีให้กับทุกชีวิต โดยจับมือกับสถาบันนวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี คณะวิศวกรรมศาสตร์ และคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา เปิดตัวหอฟอกอากาศระดับเมืองอัตโนมัติแบบไฮบริด เวอร์ชันที่ 2 หรือ “ฟ้าใส 2 (Fahsai 2)” ที่ จังหวัดพะเยา ซึ่งเป็นหอฟอกอากาศระดับเมืองเพื่อประชาชนในส่วนภูมิภาคแห่งแรก ที่นอกจากจะช่วยแก้ปัญหามลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะปัญหาฝุ่น PM 2.5 แล้วยังช่วยกรองเชื้อโรคในอากาศอีกด้วย ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยใน 7 ด้านหลักของ RISC by MQDC ในด้านสุขภาพและสุขภาวะที่ดี (Health & Wellness) อีกทั้งยังสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของสหประชาชาติ (UN Sustainable Development Goals) ในเป้าหมายที่ 3 การมีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี (Good Health and Well-Being) 6 การจัดการน้ำและสุขาภิบาล (Clean Water and Sanitation) 11 เมืองและถิ่นฐานมนุษย์อย่างยั่งยืน (Sustainable Cities and Communities) และ 15 การใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศทางบก (Life on Land)

พะเยาเป็นจังหวัดที่มีฝุ่น PM 2.5 สูงติด 1 ใน 3 ของภาคเหนือ โดยแหล่งกำเนิดหลักของฝุ่นในพะเยาเกิดจากการเผาชีวมวลในที่โล่ง และใน 2-3 ปีที่ผ่านมาปริมาณ PM2.5 สูงขึ้น บางวันสูงมากกว่า 500 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรในพื้นที่เผาและพื้นที่ท้ายลม การหายใจฝุ่นขนาดเล็ก PM2.5 เข้าไปในร่างกาย ส่งผลต่อสุขภาพอย่างมาก เช่น ระบบทางเดินหายใจและปอด ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ เสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดในสมอง หลอดเลือดสมองตีบ โดยเฉพาะกลุ่มเด็ก หญิงมีครรภ์ ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวจะมีความเสี่ยงสูงต่อการกำเริบของโรคยิ่งขึ้นได้

“RISC ต้องการสนับสนุนการใช้นวัตกรรมในการช่วยให้คุณภาพอากาศของภาคเหนือดีขึ้น และการมุ่งมั่นในการวิจัยเรื่องฝุ่นขนาดเล็ก เพื่อหาแนวทางร่วมกับพันธมิตรในการช่วยลดปัญหามลพิษทางอากาศทั้งในเขตเมืองและภูมิภาค “ฟ้าใส 2 พะเยา” มีศักยภาพในการฟอกอากาศและฆ่าเชื้อ เพื่อลดปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็กในภาคเหนือ โดยมีพะเยาเป็นจังหวัดนำร่อง รวมทั้งยังมีความร่วมมือด้านงานวิจัยศึกษาคุณภาพอากาศ เพื่อเข้าใจพฤติกรรมและอนุภาคมลสารที่ปะปนอยุู่ในฝุ่น ซึ่งอาจจะมีความแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่เนื่องจากแหล่งที่มาของฝุ่นขนาดเล็กที่จะส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เพื่อสร้างองค์ความรู้เชิงนวัตกรรมและถ่ายทอดสำหรับหลายๆ พื้นที่ต่อไป” รศ.ดร.สิงห์ กล่าว

ด้าน รศ.ดร.สุภกร พงศบางโพธิ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยพะเยา กล่าวว่า ทางมหาวิทยาลัยพะเยายินดีที่จะร่วมผลักดันให้เกิดการลดปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่่ทำลายสุขภาพ และพัฒนาต่อยอดงานวิจัย ร่วมกับ RISC by MQDC จึงสนับสนุนพื้นที่ในการติดตั้งนวัตกรรม “หอฟอกอากาศระดับเมืองแบบไฮบริด” เป็นที่แรกในภาคเหนือ เพื่อช่วยในการลดมลพิษทางอากาศฝุ่นขนาดเล็ก และร่วมกันวิจัย โดยคณะสาธารณสุขศาสตร์ และคณะวิศวกรรมศาสตร์ ร่วมกับ RISC ทำการศึกษาคุณภาพอากาศ ผลกระทบต่อสุขภาพและการสร้างองค์ความรู้การป้องกันตัวเองจากฝุ่นควัน และการจัดเก็บข้อมูลคุณภาพอากาศ เพื่อศึกษาพฤติกรรมของฝุ่นควันบริเวณมหาวิทยาลัย และพื้นที่โดยรอบหอฟอกอากาศระดับเมือง “ฟ้าใส 2 (Fahsai 2) พะเยา” และจัดทำฐานข้อมูลปริมาณฝุ่นด้วยระบบดิจิตอลร่วมกัน

สำหรับหอฟอกอากาศระดับเมืองเพื่อประชาชน “ฟ้าใส 2 (Fahsai 2) ที่ จ.พะเยา” ใช้เทคโนโลยีเดียวกับ “ฟ้าใส 2” บริเวณสถานีรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงค์ มักกะสัน กรุงเทพฯ โดยทำงานด้วยระบบฟอกอากาศอัตโนมัติแบบไฮบริด (Hybrid Air Purifier Tower) โดยนำพลังงานที่ได้จากแผงโซลาร์เซลล์มาใช้ร่วมกันกับระบบพลังงานไฟฟ้าภูมิภาค เพื่อลดภาระการใช้ไฟฟ้าในเวลากลางวัน ออกแบบเพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางสุขภาวะและความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม และช่วยส่งเสริมชีวิตความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น มีความพิเศษกว่า ฟ้าใสรุ่นแรก คือ เพิ่มความสามารถในการฆ่าแบคทีเรีย เชื้อรา และไวรัสได้ โดยใช้รังสี UVC และโอโซน

นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มกำลังขนาดของพัดลมออก จากเดิม 15,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง เป็น 30,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง จำนวน 4 ใบพัด รวมเป็น 120,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง หรือครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 1 สนามฟุตบอล แต่ลดขนาดของตัวเครื่องลง เหลือความสูงเพียง 5.10 เมตร และฐานกว้าง 2.40 เมตร เพื่อเข้าถึงพื้นที่ติดตั้งได้ง่ายขึ้น และประหยัดต้นทุนการก่อสร้าง การปรับตำแหน่งพัดลมเป่าออก เพื่อป้องกันลมย้อนกลับมาในเครื่อง (Reversed Airflow) การออกแบบแผงดักความชื้นบริเวณช่องลมออกใหม่ เพื่อป้องกันละอองน้ำที่จะออกมาพร้อมกับลม การออกแบบแผงโซลาร์เซลล์ให้ปรับระดับได้ เพื่อควบคุมทิศทางลมสะอาดให้อยู่ในระดับใช้งานและระยะการทำงานไกลขึ้น รวมทั้งแผงโซลาร์เซลล์สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามแสงอาทิตย์ แผงจะกางออกเพื่อรับแสงแดดในเวลากลางวัน และจะหุบแผงในเวลากลางคืน พร้อมกับเปิดไฟส่องสว่าง เพื่อสร้างความปลอดภัยให้กับพื้นที่โดยรอบ

ทั้งนี้ หอฟอกอากาศระดับเมือง “ฟ้าใส” รุ่นแรก (Fahsai)” ติดตั้งบริเวณ 101 True Digital Park ในปี พ.ศ.2563 และเมื่อต้นปีพ.ศ.2564 RISC by MQDC ได้เปิดตัวฟ้าใส รุ่นที่ 2 หรือ “ฟ้าใส 2 (Fahsai 2)” หอฟอกอากาศระดับเมืองเพื่อประชาชน ณ บริเวณสถานีรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงค์ มักกะสัน เพื่อช่วยแก้ปัญหามลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะปัญหาฝุ่น PM 2.5 และเชื้อโรคในอากาศ และหวังเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหามลพิษทางอากาศนี้สำหรับหลายๆ พื้นที่ต่อไป

รศ.ดร.สิงห์ อินทรชูโต หัวหน้าคณะที่ปรึกษาศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (RISC by MQDC) กล่าวว่า RISC by MQDC เดินหน้าไม่หยุดยั้งทำงานวิจัยภายใต้หลักการ “นวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน” ที่จะช่วยสร้างความเป็นอยู่ที่ดีให้กับทุกชีวิต เปิดตัวหอฟอกอากาศระดับเมืองอัตโนมัติแบบไฮบริด รุ่นที่ 2 หรือ “ฟ้าใส 2 (Fahsai 2)” หอฟอกอากาศระดับเมืองเพื่อประชาชน เพื่อช่วยแก้ปัญหามลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะปัญหาฝุ่น PM 2.5 และเชื้อโรคในอากาศ ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยใน 7 ด้านหลักของ RISC by MQDC ในด้านสุขภาพและสุขภาวะที่ดี (Health & Wellness) ซึ่งมีความสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของสหประชาชาติ (UN Sustainable Development Goals) ในเรื่อง Good Health and Well-Being, Clean Water and Sanitation Sustainable Cities and Communities และ Life on Land

RISC by MQDC มีความตั้งใจที่จะเป็นศูนย์กลางการวิจัยและคิดค้นนวัตกรรมเพื่อสร้างความเป็นอยู่ที่ดีอย่างยั่งยืนให้กับทุกชีวิต ซึ่งผลงานวิจัยที่ออกมาไม่ใช่เพื่อนำมาใช้เฉพาะกับโครงการของ MQDC เท่านั้น แต่เราเปิดกว้างให้บุคคลภายนอกนำงานวิจัยของ RISC by MQDC ไปต่อยอดเพื่อสร้างประโยชน์ต่อสังคม ต่อการพัฒนาประเทศอย่างแท้จริง ดังนั้นเราจึงได้พัฒนาและสร้างหอฟอกอากาศระดับเมืองหรือ “ฟ้าใส รุ่นแรก” ขึ้นในปี 2563 โดยต่อมา เกิดการระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID -19) เริ่มระบาด จึงคิดและวิจัยต่อทันที จนเกิดเป็น ‘ฟ้าใส 2‘ ที่สามารถเพิ่มการจัดการกับเชื้อแบคทีเรียและไวรัสได้ ซึ่งเราตั้งใจพัฒนาใหม่ ให้ทันต่อสถานการณ์ และได้ทำการทดลองและพัฒนาประสิทธิภาพจนได้เป็นที่น่าพอใจ โดยหวังว่าเราจะเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหามลพิษทางอากาศนี้สำหรับหลายๆ พื้นที่ต่อไป

นายณพล เกียรติก้องมณี นักวิจัยอาวุโส ศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (RISC by MQDC) ผู้ร่วมพัฒนานวัตกรรม กล่าวว่า หอฟอกอากาศระดับเมืองเพื่อประชาชน “ฟ้าใส 2 (Fahsai 2)” มีระบบฟอกอากาศอัตโนมัติแบบไฮบริด (Hybrid Air Purifier Tower) ทำงานด้วยการนำพลังงานที่ได้จากแผงโซลาร์เซลล์มาใช้ร่วมกันกับระบบพลังงานไฟฟ้าทั่วไป เพื่อลดภาระการใช้ไฟฟ้าในเวลากลางวัน ออกแบบภายใต้แนวคิดเพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางสุขภาวะและความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม และช่วยส่งเสริมชีวิตความเป็นอยู่ของมนุษย์ให้ดีขึ้น มีความพิเศษกว่า ฟ้าใส 1 คือ เพิ่มความสามารถในการฆ่าแบคทีเรีย เชื้อรา และไวรัสได้ โดยใช้รังสี UVC และโอโซน

นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มกำลังขนาดของพัดลมออกจากเดิม 15,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง ให้เป็น 30,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง จำนวน 4 ใบพัด รวมเป็น 120,000 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง หรือครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 1 สนามฟุตบอล ​ การลดขนาดของตัวเครื่องลง เหลือความสูงเพียง 5.10 เมตร และฐานกว้าง 2.40 เมตร เพื่อเข้าถึงพื้นที่ติดตั้งได้ง่ายขึ้น และประหยัดต้นทุนการก่อสร้าง​การปรับตำแหน่งพัดลมเป่าออกใหม่ เพื่อป้องกันลมย้อนกลับมาในเครื่อง (Reverse Airflow) การออกแบบแผงดักความชื้นบริเวณช่องลมออกใหม่ เพื่อป้องกันละอองน้ำที่จะออกมาพร้อมกับลม การออกแบบแผงโซลาร์เซลล์ให้ปรับระดับได้ เพื่อควบคุมทิศทางลมสะอาดให้อยู่ในระดับใช้งานและระยะการทำงานไกลขึ้น รวมทั้งแผงโซลาร์เซลล์สามารถปรับเปลี่ยนเได้ตามเวลา แผงจะกางออกเพื่อรับแสงแดดในเวลากลางวัน และจะหุบแผงในเวลากลางคืน พร้อมกับเปิดไฟส่องสว่าง เพื่อสร้างความปลอดภัยให้กับพื้นที่โดยรอบ​

“ฟ้าใส 2 (Fahsai 2) นับเป็นอีกหนึ่งความตั้งใจและความภาคภูมิใจของ RISC by MQDC ที่ถูกพัฒนาขึ้นมาให้ทันต่อเหตุการณ์และปัญหาในปัจจุบัน และยังเป็นส่วนหนึ่งของการบรรเทาปัญหามลพิษทางอากาศ และฝุ่น PM 2.5 และส่งเสริมสภาพแวดล้อมที่ดีต่อสุขภาวะของคนในพื้นที่อย่างยั่งยืนตามแนวทาง ‘นวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน’ ของ RISC by MQDC” นายณพล กล่าว

ทั้งนี้การรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด และบริษัท รถไฟความเร็วสูงสายตะวันออกเชื่อมสามสนามบิน จำกัด พร้อมด้วย RISC by MQDC ได้นำฟ้าใส 2 (Fahsai 2) หอฟอกอากาศเพื่อประชาชน ไปติดตั้งที่ สถานีรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ มักกะสัน ซึ่งเป็นบริเวณหนึ่งที่พบปัญหา PM 2.5 ค่อนข้างมาก จากสภาพการจราจรที่หนาแน่น และยังเป็นจุดที่มีประชาชนเข้ามาใช้บริการทั้งรถไฟฟ้าใต้ดิน และรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ ประมาณ 10,000 คนต่อวัน

“ฟ้าใส” มีหลักการทำงานโดยเริ่มต้นจากการใช้ใบพัดความเร็วสูงดึงอากาศเข้าไปในระบบ และแยกฝุ่นขนาดใหญ่และขนาดเล็กด้วยความเร็วลมและการปล่อยละอองน้ำเพื่อเป็นการดักจับฝุ่น 3 ชั้น ต่อเนื่องด้วยระบบ Jet Venturi Scrubber ระบบทั้งหมดใช้น้ำ 70 ลิตร ทำให้สามารถฟอกอากาศได้ในอัตราสูง 120,000 ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง โดยระบบอัจฉริยะจะควบคุมการทำงานของมอเตอร์ใบพัดให้สอดคล้องกับความเข้มข้นของฝุ่นละออง จนระดับความเข้มข้น PN 2.5 ลดลงถึงเกณฑ์ปกติ เป็นการลดปัญหามลภาวะทางอากาศให้กับเมืองอย่างต่อเนื่อง

นายวิสิษฐ์ มาลัยศิริรัตน์ ประธานเจ้าหน้าที่ บริษัทแมกโนเลีย ควอลิตี้ ดีเวล็อปเม้นต์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด (MQDC) กล่าวว่า MQDC ถือเป็นภาคอสังหาริมทรัพย์รายแรกของประเทศไทยที่ได้มีการดำเนินงานและมีความใส่ใจในเรื่องปัญหาคุณภาพอากาศ นับเป็นความตั้งใจให้เกิดขึ้นเพื่อประโยชน์ของประชาชนทุกระดับเมือง นับเป็นการขยายภาพ ‘for all well-being’ เพื่อมุ่งเน้นด้านการส่งเสริมสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดีของสรรพสิ่งบนโลก สร้างความสุขอย่างยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม

รศ. ดร.สิงห์ อินทรชูโต หัวหน้าคณะที่ปรึกษา ศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน (Research & Innovation for Sustainability Center-RISC) กล่าวว่า ปัญหาฝุ่นละอองพิษ PM 2.5 ที่ทุกคนกำลังเผชิญอยู่ มีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น RISC ในฐานะนักวิจัยและค้นคว้านวัตกรรมที่ช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิต จึงมุ่งศึกษาวิจัยเน้นแก้ไขปัญหาด้านคุณภาพอากาศ โดยเฉพาะปัญหาภายนอกอาคารอย่างเรื่องฝุ่นพิษ PM 2.5 จึงเกิดแนวคิดในการยกระดับคุณภาพอากาศให้ดีขึ้น ด้วยการสร้างต้นแบบหอฟอกอากาศระดับเมือง ภายใต้ชื่อ “ฟ้าใส” ด้วยหอฟอกอากาศอัตโนมัติแบบไฮบริด (Hybrid Air Purifier Tower) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีได้ต่อยอดและพัฒนาขึ้นจากงานวิจัยที่ได้ศึกษาของ RISC ร่วมพัฒนาเทคโนโลยีกับ NESTECH เทคโนโลยีดังกล่าว เชื่อว่าเป็นเทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพสูงในการฟอกอากาศให้บริสุทธิ์ เปลี่ยนจากท้องฟ้าที่มืดมัวด้วยหมอกพิษ ให้กลับมาสดใสสมกับชื่อฟ้าใส

นายไกรพิชิต เมืองวงษ์ ผู้บริหาร เนสเทค ประเทศไทย จำกัด (NESTECH) และประธานกลุ่มจิตอาสาเพื่อการจัดการภัยพิบัติ (ERIG) กล่าวว่า เนสเทค ประเทศไทย รู้สึกยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้ร่วมพัฒนากับ RISC และ MQDC ในการสร้างเครื่องต้นแบบ ฟ้าใส หอฟอกอากาศระดับเมืองขึ้น เนสเทค ประเทศไทย หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ฟ้าใส จะเป็นแบบหอฟอกอากาศระดับเมืองที่กลไกลสนับสนุนการแก้ไขปัญหาคุณภาพอากาศ โดยเฉพาะฝุ่นพิษ PM 2.5 ได้อย่างเป็นรูปธรรม

ทั้งนี้ยังมีแผนย้ายติดตั้งเครื่องฟอกอากาศระดับเมืองไปในพื้นที่ที่มีคุณภาพอากาศไม่ดี ระดับค่าฝุ่น PM 2.5 อยู่ในปริมาณที่สูง เพื่อฟอกอากาศให้กับประชาชนในบริเวณพื้นที่นั้น นอกจากนั้น RISC ได้วางแผนการวิจัยต่อเนื่องเก็บข้อมูลฝุ่นละอองในพื้นที่ที่มีปริมาณรถยนต์สัญจรหนาแน่นและมีปริมาณฝุ่นจำนวนมาก เพื่อนำข้อมูลมาวิจัยต่อยอดพัฒนาเป็นเครื่องฟอกอากาศระดับเมืองรุ่นต่อไปที่ประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นในอนาคต