กรมบัญชีกลางในฐานะหน่วยงานกำกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เดินหน้าผลักดันนโยบายการจัดซื้อจัดจ้างที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Green Public Procurement: GPP) อย่างต่อเนื่อง ควบคู่การพัฒนาระบบ e-GP ให้รองรับการจัดซื้อสินค้าและบริการสีเขียวอย่างเป็นระบบ โปร่งใส และตรวจสอบได้ โดยได้รับการสนับสนุนจากพันธมิตรด้านสิ่งแวดล้อมทั้งในและต่างประเทศ

ทางภาคอุตสาหกรรมก็ขยับรับนโยบายอย่างเป็นรูปธรรม โดยสมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย (TCMA) ทำหน้าที่เชื่อมโยงนโยบาย GPP และระบบ e-GP ผ่านการทำงานร่วมกับผู้ผลิตทุกรายในประเทศ เพื่อยกระดับการผลิตและส่งเสริมการใช้ “ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก” ซึ่งเป็นปูนซีเมนต์คาร์บอนต่ำ และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมแล้ว

การดำเนินงานดังกล่าวสอดคล้องกับ Thailand 2050 Net Zero Cement and Concrete Roadmap และเชื่อมโยงกับความร่วมมือระหว่างประเทศ ผ่านโครงการ Decarbonization of Cement and Concrete Sectors in Thailand ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก Environment and Climate Change Canada (ECCC) และบริหารโครงการโดย UNIDO เพื่อเร่งการลดคาร์บอนของอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์และคอนกรีตไทยอย่างเป็นระบบ

ขณะเดียวกัน TCMA ยังเดินหน้าส่งเสริมการใช้ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก และการพัฒนาปูนซีเมนต์คาร์บอนต่ำชนิดใหม่ เช่น Limestone Calcined Clay Cement (LC3) ภายใต้แนวคิด cement performance–based ที่มุ่งเน้นสมรรถนะและการใช้งานจริงของโครงการก่อสร้างเป็นสำคัญ เพื่อให้วัสดุก่อสร้างคาร์บอนต่ำสามารถตอบโจทย์ทั้งด้านความแข็งแรง ความทนทาน และความเหมาะสมในการใช้งาน ควบคู่กับการสนับสนุนเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม

ความก้าวหน้าเชิงประจักษ์เริ่มเห็นได้อย่างชัดเจน โดยในช่วงปี 2566–2568 การส่งเสริมการใช้ปูนซีเมนต์ไฮดรอลิกแทนปูนซีเมนต์ชนิดเดิม สามารถช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากกว่า 2.3 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์ สะท้อนบทบาทของการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ และสนับสนุนเป้าหมาย NDC 3.0 ของประเทศไทย

ภากร เลี่ยวไพรัตน์ อุปนายกสมาคมอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ไทย (TCMA) กล่าวว่า การจัดซื้อจัดจ้างสีเขียวจะเกิดผลได้จริง ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันระหว่างนโยบายสิ่งแวดล้อมและนโยบายเศรษฐกิจ พร้อมขอบคุณกรมบัญชีกลางที่ผลักดันทั้งกรอบ GPP และระบบ e-GP อย่างต่อเนื่อง ซึ่งช่วยส่งสัญญาณชัดให้ทั้งภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม เดินหน้าได้อย่างมั่นใจ

“TCMA พร้อมสนับสนุนภาครัฐในการใช้การจัดซื้อจัดจ้างเป็นเครื่องมือสำคัญในการลดคาร์บอน เสริมความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และนำพาประเทศไทยสู่เป้าหมาย Net Zero 2050 อย่างเป็นรูปธรรม” ภากร กล่าว

นอกจากนี้ยังได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนด้านสิ่งแวดล้อมและภาคธุรกิจ อาทิ องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) มูลนิธิสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยทุกภาคส่วนจะร่วมกันระดมข้อมูล องค์ความรู้ และแนวทางการดำเนินงาน เพื่อนำไปสู่การจัดทำฐานข้อมูลและตัวชี้วัดที่ตอบโจทย์การพัฒนาเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและสังคมที่ยั่งยืนในระดับประเทศ

โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล (Data Infrastructure) ที่ถูกต้อง ครอบคลุม และเชื่อมโยงได้ โดยมุ่งเน้นการสร้างระบบฐานข้อมูลระดับชาติที่สามารถสะท้อนสถานการณ์ด้านการผลิตและบริโภคอย่างยั่งยืน เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) และการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม อันจะเป็นประโยชน์ต่อการประเมินประสิทธิภาพเชิงนโยบาย การวางแผนการพัฒนา และการเตรียมพร้อมรับมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมจากต่างประเทศ เช่น มาตรการปรับคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ของสหภาพยุโรป

ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. กล่าวว่า สวทช. เป็นขุมพลังหลักของประเทศในการใช้ประโยชน์จากวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม (วทน.) เพื่อพัฒนาและสร้างความเข้มแข็งของงานวิจัยและนวัตกรรมให้ตอบโจทย์สำคัญของประเทศ ดำเนินกลยุทธ์ภายใต้แนวคิด “S&T Implementation for Sustainable Thailand” โดยมีสถาบันเทคโนโลยีและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (TIIS) ภายใต้ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. เป็นหน่วยงานขับเคลื่อนแผนงาน “การพัฒนาตัวชี้วัดและฐานข้อมูลด้าน CO2, CE, SDGs เพื่อการค้าและความยั่งยืน” มีบทบาทด้านการวิจัย พัฒนาองค์ความรู้และตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับก๊าซเรือนกระจก (GHGs) เศรษฐกิจหมุนเวียน (CE) และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยมุ่งสู่เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนปี พ.ศ.2573 และเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Emissions) ภายในปี พ.ศ. 2593

“การลงนามความร่วมมือในวันนี้ สวทช. จะมีบทบาทเป็นเลขานุการเครือข่ายร่วมกับ สอวช. และเป็นหน่วยงานวิจัยที่ร่วมดำเนินงานด้านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การจัดทำฐานข้อมูล และตัวชี้วัดด้านความยั่งยืนและเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำที่สำคัญต่อประเทศ สนับสนุนกระบวนการทำงานและกิจกรรมที่เกิดขึ้น ตลอดจนร่วมผลักดันโจทย์วิจัยที่เกี่ยวข้องและร่วมแลกเปลี่ยนความเห็นของสมาชิกเครือข่ายฯ เพื่อให้สามารถผลักดันให้ประเทศไทยมีโครงสร้างพื้นฐานที่มีมาตรฐานระดับสากล พร้อมก้าวไปสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ และตอบโจทย์ความต้องการของประเทศได้อย่างแท้จริง” ผู้อำนวยการ สวทช. กล่าว

วรรณภา คล้ายสวน ผู้อำนวยการกองยุทธศาสตร์การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กล่าวว่า ความร่วมมือครั้งนี้จะเป็นการสร้างความร่วมมือวิจัยและพัฒนาฐานข้อมูลและตัวชี้วัดทางด้านเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำของประเทศ ที่สามารถนำไปใช้ในการประเมินระดับการพัฒนาของประเทศ โดยเฉพาะตัวชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศ เช่น ด้านการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน เศรษฐกิจหมุนเวียน ที่ถูกกำหนดเป้าหมายไว้ในหมุดหมายที่ 10 ไทยมีเศรษฐกิจหมุนเวียนและสังคมคาร์บอนต่ำ ภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 อีกทั้งเป็นการตอบสนองต่อความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมระดับโลก เช่น มาตรการของสหภาพยุโรป CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ดังนั้นการมีข้อมูลและตัวชี้วัดที่น่าเชื่อถือจะช่วยให้ภาครัฐสามารถตัดสินใจเชิงนโยบายได้อย่างแม่นยำ ทันต่อสถานการณ์ และมีประสิทธิภาพ

รองศาสตราจารย์ เติมศักดิ์ ศรีคิรินทร์ ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) กล่าวว่า ความร่วมมือในครั้งนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในระบบข้อมูลของประเทศ ซึ่งเมื่อดำเนินงานไประยะหนึ่ง ทุกฝ่ายจะเริ่มเห็นภาพรวมที่ชัดเจนมากขึ้น และสามารถวางแนวทางการพัฒนาได้ตรงจุดมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดปัญหาหรือผลกระทบเหมือนที่ผ่านมา รวมถึงการเชื่อมโยงฐานข้อมูลจากภาคอุตสาหกรรม โดยเฉพาะกลุ่ม SMEs ที่จะได้รับการสนับสนุนให้ปรับกระบวนการผลิตสู่แนวทางอุตสาหกรรมสีเขียว และส่งเสริมให้ผู้ประกอบการนำแนวคิด BCG มาใช้เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน

ในขณะเดียวกัน หน่วยงานด้านวิจัยจะร่วมกันเสนอโจทย์งานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์การลดคาร์บอน โดยอาศัยฐานข้อมูลที่แม่นยำเป็นรากฐานสำคัญ นำไปสู่การจัดทำนโยบายที่ทันต่อสถานการณ์ การขับเคลื่อนครั้งนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้าง “กลไกความร่วมมือเชิงระบบ” ที่ทุกฝ่ายมีบทบาท ทั้งการให้ข้อมูล การสนับสนุนองค์ความรู้ การพัฒนาเทคโนโลยี และการสื่อสารเชิงนโยบาย เพื่อร่วมกันพาประเทศไทยก้าวสู่อนาคตที่สมดุลทั้งเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม

โครงการ TGC EMC ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากแผนงานปกป้องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศระดับสากล (IKI) ภายใต้กระทรวงเศรษฐกิจและการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี (BMWK) โดยมีองค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) ร่วมขับเคลื่อนโครงการกับหน่วยงานดำเนินโครงการภาครัฐของประเทศไทย 7 หน่วยงาน ได้แก่ กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (สส) สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ) สํานักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ) กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ) สํานักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข) สํานักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก) และ กรุงเทพมหานคร (กทม) ทั้งนี้ การมีหน่วยงานภาคีจากหลายภาคส่วนทำให้ TGC EMC โดดเด่นด้าน “Sector Coupling” โดยแนวทางนี้ไม่ได้เน้นที่ภาคส่วนใดโดยเฉพาะ แต่มองความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศแบบองค์รวมซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือหลายชั้นในลักษณะข้ามภาคส่วนในการแก้ไข

แนวคิด “Sector Coupling” หรือการบูรณาการภาคส่วนสำคัญเพื่อการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน คือหัวใจสำคัญของการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือและการประชุมเชิงปฏิบัติการที่จัดขึ้น โดยหน่วยงานภาคีไม่เพียงแต่ให้คำมั่นที่จะร่วมมือกันเท่านั้น แต่ยังมุ่งมั่นที่จะทำงานร่วมกันแบบข้ามภาคส่วนอีกด้วย เพื่อสร้างกรอบความร่วมมือที่ออกแบบสำหรับขับเคลื่อนเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศของไทยให้ก้าวไปข้างหน้า

หลังพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากหลายภาคส่วนได้ศึกษาแนวคิดและความจำเป็นของความร่วมมือข้ามภาคส่วนเพิ่มเติมในการประชุมเชิงปฏิบัติการ “การยกระดับการบรรลุเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศผ่านการดำเนินงานร่วมกันของภาคพลังงานทดแทน คมนาคมขนส่ง และอุตสาหกรรม (Sector Coupling)” การประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ประกอบด้วยการบรรยายที่สร้างแรงบันดาลใจจากผู้เชี่ยวชาญในภาคขนส่ง พลังงานหมุนเวียน ชีวมวล และอุตสาหกรรม รวมทั้งการอภิปรายกลุ่มเพื่อหาแนวทางที่เป็นไปได้ของ Sector Coupling สำหรับประเทศไทย

งานดังกล่าวจัดขึ้นที่ โรงแรมเมอเวนพิค บีดีเอ็มเอส เวลเนส รีสอร์ท กรุงเทพฯ โดยมีผู้เข้าร่วม 150 คน ซึ่งเป็นตัวแทนจากหน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานร่วมดำเนินงาน และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง

ดรแอ็นสท์ ไรเชิล เอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนีประจำประเทศไทย กล่าวว่า เยอรมนีมีความมุ่งมั่นอย่างยิ่งต่ออนาคตที่เป็นกลางทางคาร์บอนทั้งในประเทศและผ่านความร่วมมือกับภาคีทั่วโลก TGC EMC ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างไทยและเยอรมัน คือตัวอย่างของแนวทางสหวิทยาการที่นำความชำนาญของทั้งสองประเทศมารวมกัน ความร่วมมือข้ามภาคส่วนที่เป็นเอกลักษณ์นี้ทำหน้าที่เป็นต้นแบบของการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศอย่างครอบคลุมในทุกด้านที่สำคัญ ตั้งแต่พลังงานและการขนส่ง ไปจนถึงอุตสาหกรรมและชีวมวล

“โครงการ TGC EMC จัดการปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศผ่านแนวทางการทำงานร่วมกันแบบข้ามภาคส่วน ครอบคลุม และมุ่งเน้นการแก้ปัญหา การบูรณาการที่ครอบคลุมนี้คือกุญแจสำคัญในการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและการลดการปล่อยคาร์บอนในภาคส่วนที่มีผลกระทบสูงให้ประสบความสำเร็จ เราจะสร้างเสริมศักยภาพสูงสุดเพื่ออนาคตที่สะอาดและยั่งยืนยิ่งขึ้นได้ด้วยการเชื่อมโยงภาคส่วนเหล่านี้เข้าด้วยกันเท่านั้น” ดร ไรเซิล กล่าว

ดรพิรุณ สัยยะสิทธิ์พานิช อธิบดีกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (สส) กล่าวในระหว่างเปิดงานว่า “พิธีลงนามข้อตกลงความร่วมมือระหว่าง 8 หน่วยงานดำเนินโครงการในวันนี้แสดงถึงความมุ่งมั่นของหน่วยงานดำเนินโครงการทั้ง 8 หน่วยงานในการร่วมกันขับเคลื่อนโครงการ TGC EMC ที่สอดคล้องกับเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนของประเทศไทย งานในวันนี้มีความหมายยิ่งกับ TGC EMC เนื่องจากโครงการนี้ย้ำถึงความสำคัญของการบูรณาการที่ครอบคลุมหลายภาคส่วน หรือ “Sector Coupling” เพื่อสนับสนุนประเทศไทยให้บรรลุเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนใน คศ 2050”

ดรพิรุณ เน้นว่า TGC-EMC กำลังทำงานอย่างแข็งขันในหลายภาคส่วนเพื่อช่วยประเทศไทยพัฒนาแนวทางการแก้ปัญหาด้วยเทคโนโลยีที่สร้างสรรค์ ปรับปรุงนโยบาย รวมทั้งนำร่องและขยายเส้นทางการเปลี่ยนผ่าน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กองทุนเพื่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (ThaiCI) ซึ่งได้รับงบประมาณเฉพาะ 4 ล้านยูโร (ราว 140 ล้านบาท) จะถูกจัดตั้งเป็นทุนเฉพาะด้านสภาพภูมิอากาศภายใต้กองทุนสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การสนับสนุนทางการเงินแก่โครงการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในระดับท้องถิ่นของประเทศไทย “การที่แต่ละภาคส่วนทุ่มเทความพยายามอย่างเต็มที่ในการลดการปล่อยคาร์บอนนั้นไม่ยังเพียงพอ ถึงเวลาแล้วที่เราต้องก้าวข้ามพรมแดนของภาคส่วนเรา และเริ่มเชื่อมโยงประสานกัน การทำงานร่วมกันอย่างแท้จริงแบบบูรณาการเท่านั้นที่จะทำให้เราใช้ศักยภาพให้เต็มที่และบรรลุเป้าหมายได้” ดรพิรุณ กล่าว

คุณอินซ่า อิลเก้น ผู้อำนวยการโครงการความร่วมมือไทย-เยอรมันด้านพลังงาน คมนาคม และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (TCG EMC) กล่าวว่า โครงการ TGC EMC กับหน่วยงานภาคี มีความมุ่งมั่นที่จะสนับสนุนประเทศไทยตลอดระยะเวลา 3 ปีข้างหน้าในการทำงานสร้างความเปลี่ยนแปลง โดยที่โครงการนี้มีความสอดคล้องกับเป้าหมายความเป็นกลางทางสภาพภูมิอากาศภายใน คศ 2050 ของรัฐบาลไทย

ในระหว่างการบรรยาย คุณอิลเก้นชี้แจงความหมายของธีม “Sector Coupling” ซึ่งเป็นทั้งศูนย์กลางของงานในครั้งนี้และเป็นความพยายามในการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานทั่วโลก “เพื่อสร้างความแตกต่างอย่างแท้จริง เราให้ความสำคัญกับไฟฟ้าและมุ่งเน้นการเพิ่มการผลิตพลังงานหมุนเวียนเพียงแค่นั้นไม่ได้ เราต้องนำมาตรการด้านประสิทธิภาพพลังงานมาใช้และขยายการใช้พลังงานหมุนเวียนในทุกภาคส่วนด้วย นี่คือ Sector Coupling ที่เราหมายถึง” คุณอิลเก้น กล่าว

คำบรรยายของคุณอิลเก้นนั้น ต่อยอดมาจากปาฐกถาผ่านวิดีโอของคุณฟิลิป เบห์เรนส์ จากกระทรวงเศรษฐกิจและการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี (BMWK) ซึ่งเน้นย้ำถึงพันธสัญญาและการสนับสนุนที่ไม่หยุดยั้งของกระทรวงฯ ต่อความร่วมมือระหว่างไทยกับเยอรมนีด้านพลังงาน คมนาคม และสภาพภูมิอากาศระหว่างไทย ทั้งนี้ คุณเบห์เรนส์ยังได้ให้ข้อมูลเชิงลึกที่มีประโยชน์เกี่ยวกับ Sector Coupling ในฐานะองค์ประกอบสำคัญในการผลักดันการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานอย่างยั่งยืนอีกด้วย

ที่มา: กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม