“กระทรวงอุตสาหกรรมได้ส่งเสริมให้ภาคอุตสาหกรรมใช้ไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม โดยแก้ไขกฎหมายเพื่อปลดล็อกให้การผลิตพลังงานไฟฟ้าจาก Solar Rooftop หรือแผงโซลาร์เซลล์ ไม่ต้องขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน รวมทั้งออกมาตรการช่วยเหลือธุรกิจ SMEs ให้สามารถนำ Solar Rooftop มาเป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันในการขอสินเชื่อ ออกแบบและพัฒนาเครื่องคัดแยกซากแผงโซลาร์เซลล์ เพื่อคัดแยกวัตถุดิบของแผงโซลาร์เซลล์ให้นำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ พัฒนาศูนย์การเรียนรู้ด้านเทคโนโลยีรีไซเคิลซากแผงโซลาร์เซลล์ครบวงจร รวมทั้งอยู่ระหว่างดำเนินโครงการศึกษาความคุ้มค่าเชิงธุรกิจและพัฒนาแบบจำลองต้นแบบระบบ Smart Energy Aggregator Platform เพื่อบริหารจัดการความต้องการพลังงานของโรงงานภายในนิคมอุตสาหกรรม และแหล่งพลังงานสะอาดแบบกระจายศูนย์ ที่สามารถทำงานร่วมกับระบบโรงไฟฟ้าเสมือนของการไฟฟ้านครหลวงและการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เป็นต้น ล่าสุดได้ให้การรับรอง มอก. แผงโซลาร์เซลล์มือสอง ซึ่งถือเป็นการส่งเสริมการใช้พลังงานของภาคอุตสาหกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมแบบครบวงจร นายเอกนัฎ กล่าว

นายบรรจง สุกรีฑา รองปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม ในฐานะประธานคณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (กมอ.) เปิดเผยว่า นอกจากบอร์ดจะเห็นชอบร่างมาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์มือสอง ตามที่ สมอ. เสนอแล้ว ยังเห็นชอบมาตรฐานสินค้าและมาตรฐานวิธีทดสอบต่าง ๆ รวมจำนวน 68 มาตรฐาน โดยเป็นมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย เช่น กระเบื้องหลังคา แผ่นผนังคอนกรีตสำเร็จรูปและชิ้นส่วนคอนกรีตมวลเบาประสิทธิภาพพลังงาน เครื่องดับเพลิงยกหิ้ว แก๊สกระป๋อง และชุดทดสอบฟอร์มาลินแบบกระดาษ เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีมติเห็นชอบรายชื่อมาตรฐานที่ สมอ. จะจัดทำเพิ่มเติมในปี 2568 อีก 99 มาตรฐาน รวมเป็น 611 มาตรฐาน เช่น สายไฟฟ้าแรงดันสูงหุ้มฉนวนและอุปกรณ์ส่วนควบ ลูกถ้วยไฟฟ้า ตัวเก็บประจุ ผงแคลเซียมคาร์บอเนต และสารขยายตัวที่ใช้เป็นวัสดุผสมคอนกรีต เป็นต้น

นายวันชัย พนมชัย เลขาธิการสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม กล่าวเพิ่มเติมว่า สมอ. ได้กำหนดมาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์แล้ว จำนวน 2 มาตรฐาน ซึ่งเป็นมาตรฐานภาคสมัครใจ ได้แก่ มอก. 61215 เล่ม 1 (1) – 2561 เป็นมาตรฐานผลิตภัณฑ์ที่แสดงประสิทธิภาพและความสามารถในการผลิตกระแสไฟฟ้าของแผงโซลาร์เซลล์ และ มอก. 2580 เล่ม 2-2562 เป็นมาตรฐานด้านความปลอดภัย ซึ่งมีข้อกำหนดเกี่ยวกับการทนความร้อน การตัดไฟ การป้องกันไฟรั่ว การลามไฟ และมีระบบป้องกันไม่ให้เกิดความร้อนจนเกิดการลุกไหม้ ซึ่งมีผู้ผลิตภายในประเทศที่ได้รับใบอนุญาต จาก สมอ. แล้ว จำนวน 7 ราย

สำหรับมาตรฐาน “แผงโซลาร์เซลล์มือสอง” มอก. 4410-2568 เป็นมาตรฐานภาคสมัครใจที่กำหนดขึ้นใหม่ โดยอ้างอิงตามมาตรฐานสากล ซึ่งกำหนดเกณฑ์การประเมินทางด้านกายภาพ เช่น รอยร้าวของกรอบแผง รอยไหม้ของเซลล์ ฟองอากาศบนวัสดุห่อหุ้มและลักษณะภายนอก รอยไหม้หรือรอยสนิมบนตัวนำไฟฟ้า ขั้วต่อหลวมหรือผิดรูป และการฉีกขาดของสายเคเบิล เป็นต้น ซึ่งเมื่อผ่านการประเมินด้านกายภาพแล้ว จึงจะทดสอบกระแสไฟฟ้ารั่วขณะเปียก และทดสอบด้านสมรรถนะ เพื่อทดสอบว่ายังคงมีสมรรถนะเพียงพอและสามารถนำไปใช้งานต่อได้อย่างปลอดภัย เพื่อให้ผู้บริโภคมั่นใจในความปลอดภัยขั้นพื้นฐานและคุณภาพที่ดีในการใช้งาน โดยมาตรฐานดังกล่าวจะประกาศใช้ภายในปีนี้ เลขาธิการ สมอ. กล่าว

ที่มา: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ทำเนียบรัฐบาล

ทางด้านมาตรฐานระบบเซลล์แสงอาทิตย์ก็เช่นเดียวกัน กระแสการเปลี่ยนแปลงของข้อกำหนดมาตรฐานระดับสากลในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วเนื่องจากเทคโนโลยี การขยายตัวมากและการแข่งขันของอุตสาหกรรมการผลิตและการใช้งาน รวมถึงประสบการณ์การใช้ยาวนานขึ้น ในอดีตระบบเซลล์แสงอาทิตย์มีการกำหนดมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับระดับนานาชาติโดยหลากหลายหน่วยงานหลายประเทศ เช่น CENELEC (กลุ่มประเทศยุโรป) ANSI หรือ IEEE หรือ ASTM หรือ UL (สหรัฐอเมริกา) หรือ AS (ออสเตรเลีย) จนต่อมามีความพยายามร่วมกันให้มีการใช้มาตรฐานร่วมกัน หรือเรียกว่า Standard Harmonization เป็นมาตรฐาน IEC (International Electrotechnical Commission) ที่มีสมาชิกเป็นผู้แทนประเทศซึ่งประเทศไทยมีสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) เป็นสมาชิก จนปัจจุบันมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับแผงเซลล์แสงอาทิตย์อื่น ก็ยกเลิกและประกาศเป็นมาตรฐานร่วม เช่น ยกเลิก UL1703 ใช้ UL/IEC61730 แทน ทั้งนี้ประเทศสมาชิกต่างนำไปประกาศใช้เป็นมาตรฐานระดับชาติในระดับเหมือนกันทุกประการ (identical) เช่น JIS (ญี่ปุ่น) รวมถึง มอก. ของไทยด้วย

สำหรับพัฒนาการด้านมาตรฐานระบบเซลล์แสงอาทิตย์ในประเทศไทย เริ่มมีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการทดสอบในมหาวิทยาลัยตั้งแต่ก่อนปี 2530 และต่อมากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน สำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (สพช. หรือ สนพ. ในปัจจุบัน) ให้การสนับสนุน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ดำเนินโครงการศึกษาการจัดทำร่างมาตรฐานระบบเซลล์แสงอาทิตย์ของประเทศไทย แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2543 นอกจากนี้ทางสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ประกาศใช้ มอก.1843-2542 และหลังจาก สมอ. แต่งตั้งคณะกรรมการวิชาการ คณะที่ 1016 เมื่อปี 2549 ก็มีการทบทวนและประกาศใช้มาตรฐาน มอก. อีกหลายฉบับ รวมถึงการมีส่วนร่วมให้ความเห็นในการกำหนดมาตรฐาน IEC ในคณะกรรมการวิชาการ (IEC/TC82) ด้วย

ด้วยการสนับสนุนของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลังงาน และกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน สำหรับการลงทุนในการจัดตั้งศูนย์พัฒนามาตรฐานและทดสอบระบบเซลล์แสงอาทิตย์ (CSSC) ภายใต้มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) มจธ.ให้การสนับสนุนบุคลากรและลงทุนอาคาร ตั้งแต่ปี 2548 จึงทำให้ประเทศไทยเป็นประเทศแรกในภูมิภาคอาเซียนที่สามารถทดสอบรับรองแบบ (Type Approve Test) ครบทุกหัวข้อตาม IEC61215 และ IEC61646 มาตรฐานแผงเซลล์แสงอาทิตย์ ตามการรับรองมาตรฐานห้องปฏิบัติการทดสอบ ISO/IEC17025:2005 เมื่อปี 2555 และยังได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO9001:2008 และ ISO9001:2015 จนถึงปัจจุบัน นอกจากนั้น ทาง พพ. และกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ยังให้ความสำคัญต่อการลงทุนในระยะต่อมา เพื่อให้ประเทศไทยคงความเป็นมาตรฐานและก้าวทันที่ต่อพัฒนาการของการเปลี่ยนแปลงของมาตรฐานที่รวดเร็วในปัจจุบัน รวมถึงมาตรฐานอินเวอร์เตอร์ แบตเตอรี่ และมาตรฐานด้านความปลอดภัยต่อการใช้งานแผงเซลล์แสงอาทิตย์อีกด้วย

Source: คอลัมน์ Green Article โดย เยาวณี แสงพงศานนท์ และ ดร.ธีรยุทธ์ เจนวิทยา ศูนย์พัฒนามาตรฐานและทดสอบระบบเซลล์แสงอาทิตย์ (CSSC) สถาบันพัฒนาและฝึกอบรมโรงงานต้นแบบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.)