ภาพการผลิตไฟฟ้าด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ในประเทศไทย

การส่งเสริมผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ (โซลาร์เซลล์) ในสัดส่วนมากที่สุด หรือเพิ่มขึ้นอยู่ที่ 12,725 เมกะวัตต์ แบ่งเป็นโครงการโซลาร์รูฟท็อปภาคประชาชนที่เปิดรับซื้อปีละ 100 เมกะวัตต์ ต่อเนื่อง 10 ปี รวม 1,000 เมกะวัตต์ โครงการโซลาร์ฟาร์มแบบทุ่นลอยนํ้าร่วมกับพลังนํ้าของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) อยู่ที่ 2,725 เมกะวัตต์ ส่วนที่เหลืออีก 9,000 เมกะวัตต์ ภายใต้โครงการโซลาร์ (On Grid) จะเปิดกว้างสำหรับโซลาร์เซลล์ในหลายรูปแบบ ซึ่งขึ้นอยู่กับนโยบายและพัฒนาการของเทคโนโลยีในอนาคตด้วย

ตัวแปรสำคัญที่นำมาใช้กับโครงการการผลิตไฟฟ้าด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ในประเทศไทยในระยะเวลา 10 ปี

วันนี้ หากจะพูดถึงการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์สำหรับบ้านอยู่อาศัย ก็หนีไม่พ้นที่ต้องคุยกันเรื่องของมิเตอร์ไฟฟ้าหรือเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าที่จะทำหน้าที่บันทึกข้อมูลไฟฟ้าที่เครื่องแปลงกระแสไฟฟ้าจ่ายกำลังไฟฟ้าที่ผลิตได้ออกมาเป็น kWh ซึ่งจะทำให้เราทราบว่าใน 1 วัน หรือ 1 เดือน สามารถผลิตไฟฟ้ารวมได้เท่าไร มิเตอร์ไฟฟ้านี้จะติดตั้งไว้ที่กล่องแสดงสภาวะของระบบ มิเตอร์ไฟฟ้าจะทำหน้าที่บันทึกข้อมูลที่ได้จากปริมาณการใช้ไฟฟ้าที่เหลือใช้ภายในบ้าน และที่ส่งขายผ่านระบบจำหน่ายของการไฟฟ้า ซึ่งข้อมูลที่มิเตอร์ไฟฟ้าจัดเก็บจะใช้ในการติดตาม ตรวจสอบ บันทึกข้อมูลไฟฟ้าที่ไหลเข้าและออก เพื่อการจัดการบัญชีการจ่ายเงินระหว่างการไฟฟ้าและลูกค้า

นอกจากนี้ ข้อมูลที่บันทึกไว้ยังสามารถนำมาวิเคราะห์และใช้ในการบริหารจัดการพลังงานได้อีกด้วย จากรูปแบบมาตรการสนับสนุนที่แตกต่างกัน อาทิ Net Metering, Net Billing, Self-Consumption Support Schemes มาตรการสนับสนุนการผลิตเองใช้เอง เป็นต้น จึงมีรูปแบบการติดตั้งมิเตอร์ไฟฟ้ากับระบบผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ที่แตกต่างกันตามลักษณะรูปแบบมาตรการสนับสนุน รายละเอียดสามารถสรุปได้ ดังนี้

รูปแบบที่ 1 มิเตอร์หมายเลข 1 จะบันทึกหน่วยไฟฟ้า (kWh) ที่รับจากกริดหรือระบบการไฟฟ้า และมิเตอร์หมายเลข 2 จะบันทึกหน่วยไฟฟ้าที่จ่ายเข้าสู่ระบบการไฟฟ้า ซึ่งปริมาณไฟฟ้าที่สามารถผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ทั้งหมดจะจ่ายเข้าสู่ระบบการไฟฟ้า โดยนำไปใช้กับอัตรารับซื้อไฟฟ้า (Feed-in-Tariff : FiT)

รูปแบบที่ 2 เป็นลักษณะของ Net Metering โดยมิเตอร์สามารถเก็บข้อมูลหน่วยไฟฟ้าที่จ่ายเข้าสู่ระบบการไฟฟ้า และรับจากระบบการไฟฟ้า (Import-Export (Bi-Directional) Meter) โดยหักลบกลบหน่วยไฟฟ้าภายในหรือข้ามรอบบิล

รูปแบบที่ 3 คล้ายกับรูปแบบที่ 2 เป็นลักษณะของ Net Metering โดยมิเตอร์หมายเลข 2 สามารถเก็บข้อมูลหน่วยไฟฟ้าที่ผลิตจากพลังงานแสงอาทิตย์ และมิเตอร์หมายเลข 1 เก็บข้อมูลหน่วยไฟฟ้าที่จ่ายเข้าสู่ระบบการไฟฟ้าและรับจากระบบการไฟฟ้า (Import-Export Meter)

รูปแบบที่ 4 เป็นลักษณะของ Metering สำหรับ 3 เฟส มิเตอร์หมายเลข 1 จะบันทึกหน่วยไฟฟ้า (kWh) ที่รับจากกริดหรือระบบการไฟฟ้า และมิเตอร์หมายเลข 2 จะบันทึกหน่วยไฟฟ้าที่จ่ายเข้าสู่ระบบการไฟฟ้า โดยนำไปใช้กับอัตรารับซื้อไฟฟ้า (Feed-in-Tariff : FiT)

ปัจจัยสู่ความสำเร็จ

ด้วยนโยบายรัฐบาลสนับสนุนให้ประชาชนเข้ามามีบทบาทและร่วมในการผลิตไฟฟ้าใช้เองและหากมีส่วนเกินสามารถจำหน่ายให้กับการไฟฟ้า ในรูปแบบของการผลิตไฟฟ้าด้วยเซลล์แสงอาทิตย์ที่ติดตั้งบนหลังคา (Solar PV Rooftop) ซึ่งเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าของการไฟฟ้าฝ่ายจำหน่าย ในระบบจำหน่ายด้านแรงตํ่า 380/220 โวลต์ ผลจากการเชื่อมต่อระบบไฟฟ้าด้วยเซลล์พลังงานแสงอาทิตย์เข้ากับระบบจำหน่ายของการไฟฟ้าฝ่ายจำหน่ายมีส่วนทำให้อุปกรณ์ในระบบจำหน่ายและคุณภาพไฟฟ้ากำลัง (Power Quality) ในระบบมีแนวโน้มที่จะเปลี่ยนแปลงไปทั้งในทิศทางที่ดีขึ้นหรือแย่ลงกว่าเดิม หากการไฟฟ้ามีการปรับปรุง พัฒนา หรือนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาใช้ร่วมกับการวางแผนพัฒนาระบบไฟฟ้าของตนเอง เพื่อลดผลกระทบทางเทคนิคต่อระบบไฟฟ้าและทางการเงิน (รายได้) ของการไฟฟ้า อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นสิ่งที่ภาคนโยบายควรนำไปบริหารจัดการทั้งทางเทคนิคและการกำหนดโครงสร้างค่าไฟฟ้าที่เหมาะสม ตามบริบทของการเปลี่ยนแปลงอุตสาหกรรมพลังงานที่ประเทศต่างๆ ทั่วโลกก็ต้องรับมือกับการเปลี่ยนแปลงนี้เช่นกัน

ดังนั้นระบบข้อมูล Data Monitoring System จากมิเตอร์ไฟฟ้าหรือเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าจะเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยเก็บข้อมูลการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์จากทุกระบบที่เชื่อมต่อกับการไฟฟ้า ควบคู่ไปกับการออกนโยบายส่งเสริม เพื่อให้ กฟน. และ กฟภ. สามารถวางแผนปรับปรุงระบบจำหน่าย และเพื่อให้ สนพ. และ กฟผ. สามารถคาดการณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าและบริหารจัดการ System Load Curve ซึ่งจะนำไปสู่การวางแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (Power Development Plan) ของประเทศไทย และการพัฒนาระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ที่เหมาะสมต่อไปในอนาคตได้ โดยสามารถบูรณาการระหว่างการส่งเสริมพลังงานหมุนเวียนและการลงทุนปรับปรุงระบบไฟฟ้า จะทำให้การเพิ่มขึ้นของโซลาร์รูฟท็อปไม่เป็นภาระต่อระบบไฟฟ้าทั้งในด้านทรัพยากรบุคคลและเงินลงทุน และเป็นโครงข่ายไฟฟ้าที่ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อสารมาบริหารจัดการควบคุม การผลิต ส่ง และจ่ายพลังงานไฟฟ้า สามารถรองรับการเชื่อมต่อระบบผลิตไฟฟ้าจากแหล่งพลังงานทางเลือกสะอาด ที่กระจายอยู่ทั่วไปและระบบบริหารการใช้สินทรัพย์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 94 กรกฎาคม-สิงหาคม 2562 คอลัมน์ GREEN Focus
โดย นรินพร มาลาศรี ผู้ชำนาญการพิเศษ ฝ่ายแผนและกำกับการจัดหาพลังงาน สำนักงาน กกพ.

นายยงยุทธ จันทรโรทัย อธิบดีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) เปิดเผยว่า ตามที่แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย พ.ศ. 2561-2580 (PDP2018) ได้รับความเห็นชอบจาก ครม. เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2562 แล้วนั้น ปัจจุบัน พพ. อยู่ระหว่างจัดทำแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก พ.ศ. 2561-2580 (AEDP2018) ให้สอดคล้องกับแผน PDP2018 โดยแผนการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน จะมีการปรับเป้าหมายให้สูงขึ้นจากแผน AEDP2015 ตัวอย่างเช่น

• พลังงานแสงอาทิตย์ ตามแผนเดิม ณ ปี 2579 จะติดตั้งให้ได้รวม 6,000 MW ณ สิ้นปี 2560 ดำเนินการแล้ว 2,849 MW ในแผนใหม่จะติดตั้งระหว่างปี 2561 – 2580 อีก 12,725 MW (โซล่าร์รู๊ฟท๊อปกับโซล่าร์แบบทุ่นลอยน้ำ) รวมมีเป้าหมาย ณ สิ้นปี 2580 อยู่ที่ 15,574 MW
• พลังงานชีวมวล แผนเดิมอยู่ที่ 5,570 MW ณ สิ้นปี 2560 ดำเนินการแล้ว 2,290 MW มีแผนจะติดตั้งระหว่างปี 2561 – 2580 อีก 3,496 MW รวมมีเป้าหมาย ณ สิ้นปี 2580 อยู่ที่ 5,786 MW เป็นต้น

ทั้งนี้ ใน แผน AEDP2018 จะมีการผลิตไฟฟ้ารูปแบบใหม่ที่ไม่มีในแผน AEDP2015 คือ การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์แบบลอยน้ำ โดยมีเป้าหมายอยู่ที่ 2,725 MW และมีการเพิ่มเป้าหมายของโรงไฟฟ้าขยะ จากเดิม 500 MW เป็น 900 MW เพื่อช่วยแก้ปัญหาการจัดการขยะซึ่งเป็นวาระแห่งชาติ อย่างไรก็ตาม ในส่วนของการจัดทำแผน AEDP2018 ในภาพรวมนั้น ปัจจุบัน พพ. อยู่ระหว่างเตรียมพร้อม จัดรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน ทั่วประเทศ คาดว่าในเดือนสิงหาคม 2562 จะเริ่มดำเนินการได้

ด้าน นายวัฒนพงษ์ คุโรวาท ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน เปิดเผยว่าตามเป้าหมายของแผน PDP2018 จะมีกำลังผลิตไฟฟ้าในปี 2580 จำนวน 77,211 เมกะวัตต์ ซึ่งจากเป้าหมายนี้จะต้องมีการเพิ่มกำลังผลิตไฟฟ้า 56,431 เมกะวัตต์ รวมทั้งจะพัฒนาระบบผลิตและส่งไฟฟ้าให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อรองรับการซื้อขายไฟฟ้ากับเอกชนที่เพิ่มมากขึ้นและเกิดความมั่นคงทางพลังงาน และแนวทางการพัฒนาพลังงานทดแทน ซึ่งเบื้องต้น จะกำหนดเป้าหมายการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน ไม่น้อยกว่าร้อยละ 20 ซึ่งจะเป็นระดับที่สร้างความสมดุล การผลิตไฟฟ้า และการใช้ไฟฟ้า เพื่อสร้างความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศในอนาคตต่อไป

Source: ภาพ-ข่าว กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน www.dede.go.th

“แผน PDP 2018 เป็นแผนแม่บทในการจัดหาพลังงานไฟฟ้าของประเทศในระยะยาว 20 ปี มีความสำคัญ เพราะเป็นการวางแผนพัฒนาโรงไฟฟ้าใหม่ในประเทศ การพัฒนาระบบส่งไฟฟ้า และการรับซื้อไฟฟ้าจากต่างประเทศ เพื่อสร้างความมั่นคง และเพียงพอต่อความต้องการใช้ไฟฟ้า รองรับการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยการจัดสัมมนามีขึ้นที่จังหวัดราชบุรี ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีความสำคัญทางภาคตะวันตก เนื่องจากมีโรงไฟฟ้าที่เป็นโรงไฟฟ้าหลักตามแผน PDP 2018 หลายแห่ง ซึ่งจะมีโรงไฟฟ้าใหม่ในภาคตะวันตกในปี 2567 – 2568 และมีส่วนสำคัญในการส่งไฟฟ้าไปให้ภาคใต้ ซึ่งเป็นภาคที่มีกำลังผลิตไฟฟ้าไม่เพียงพอต่อความต้องการ” นายวัฒนพงษ์กล่าว

ดร.วีรพัฒน์ เกียรติเฟื่องฟู ผู้อำนวยการกองนโยบายไฟฟ้า สนพ. กล่าวสรุปสาระสำคัญของแผน PDP 2018 ว่า เป็นแผนหลักในการจัดหาพลังงานไฟฟ้าของประเทศ ตั้งเป้าหมายจะมีกำลังผลิตไฟฟ้าในปี 2580 จำนวน 77,211เมกะวัตต์ ปัจจุบันผลิตได้ 46,090 เมกะวัตต์ โดยตามเป้าหมายจะต้องมีการเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้า 56,431 เมกะวัตต์ และปลดกำลังการผลิตของโรงไฟฟ้าเก่าที่หมดอายุในช่วงปี 2561 – 2580 จำนวน 25,310 เมกะวัตต์ รวมทั้งจะมีการพัฒนาระบบผลิตและส่งไฟฟ้าให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อให้สามารถรองรับการซื้อขายไฟฟ้ากับเอกชนที่เพิ่มมากขึ้น และเกิดความมั่นคงทางพลังงาน และพัฒนาระบบพลังงานหมุนเวียนและพลังงานทดแทน รวมทั้งพัฒนาระบบโครงข่ายไฟฟ้าสมาร์ทกริด (Smart Grid) ซึ่งเป็นการใช้เทคโนโลยีในการเก็บข้อมูล ควบคุม และบริหารจัดการการผลิตและจ่ายไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ เพื่อให้เกิดสมดุลระหว่างการผลิตไฟฟ้าและใช้ไฟฟ้าตลอดเวลา

ทั้งนี้ กระทรวงพลังงานโดย สนพ. ได้จัดกิจกรรมสัมมนาสร้างความรู้ ความเข้าใจ ต่อแผน PDP 2018 ต่อเนื่องโดยได้ดำเนินการมาแล้วที่จังหวัดฉะเชิงเทรา พระนครศรีอยุธยา และครั้งนี้ที่จังหวัดราชบุรี โดยมีกำหนดการจะจัดสัมมนาไปยังจังหวัดนครศรีธรรมราชเป็นจังหวัดต่อไป

ทำไมต้องปฏิรูปพลังงาน ?

จากสถานการณ์พลังงานที่การจัดการพลังงานไม่เป็นไปตามเป้าหมาย ตลาดไม่เอื้อต่อการแข่งขัน การเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีใหม่ที่มีผลต่อการใช้ และการจัดการพลังงานยังไม่มีการประเมินผลประทบและการกำหนดทิศทางการพัฒนาที่ชัดเจน ตลอดจนการบริหารจัดการภาครัฐที่ผ่านมาขาดการยอมรับของประชาชน ก่อให้เกิดความขัดแย้งและนำไปสู่การชะงักของการลงทุนด้านพลังงานที่สำคัญของประเทศ อาทิ การสำรวจและผลิตปิโตรเลียม และการลงทุนโรงไฟฟ้า เป็นต้น

คณะกรรมการปฎิรูปประเทศด้านพลังงาน พิจารณาเห็นว่าหากไม่เร่งแก้ไขปัญหา และปรับเปลี่ยนการพัฒนาด้านไฟฟ้าทั้งระบบ อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจาก “พลังงาน” ถือเป็นสาขาการผลิตที่สำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ คณะกรรมการฯ จึงวิเคราะห์สถานการณ์ ปัญหา อย่างครบวงจร และกำหนดโร้ดแมป การปฏิรูป 5 ปี (พ.ศ. 2561-2565) เพื่อมุ่งปรับการบริหารจัดการพลังงาน ปรับโครงสร้างกิจการพลังงานให้มีการแข่งขันเพิ่มขึ้น พัฒนาพลังงานทดแทนเพื่อเป็นทางเลือกให้ประชาชนมีอิสระด้านพลังงานในการผลิตเอง ใช้เอง เหลือขายส่งเสริการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพในทุกภาคส่วน ตลอดจนผลักดันการสร้างรายได้ใหม่ของประเทศจากอุตสาหกรรมพลังงาน โดยมีสาระสำคัญการดำเนินการปฏิรูปประเทศด้านพลังงาน 6 ด้าน 17 ประเด็นปฏิรูป ที่จะต้องผลักดันให้เริ่มดำเนินการภายในปี 2561 และผลประโยชน์ที่ประเทศและประชาชนจะได้รับ ได้แก้

แผนปฏิรูปประเทศด้านพลังงาน

• ด้านที่ 1 การบริหารจัดการพลังงาน
  • การปฏิรูปองค์กร
  • พัฒนาศูนย์สารสนเทศ
  • สร้างธรรมมาภิบาล
• ด้านที่ 2 ไฟฟ้า
  • โครงสร้างแผน PDP
  • เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน
  • โครงสร้างการบริหารกิจการไฟฟ้า
• ด้านที่ 3 ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี
  • พัฒนาอุตสาหกรรมก๊าซธรรมชาติ
  • พัฒนาปิโครเคมีระยะที่ 4
• ด้านที่ 4 สนับสนุนพลังงานทดแทน
  • ระบบบริหารจัดการโรงไฟฟ้าชีวมวลไม้โตเร็ว
  • เชื้อเพลงขยะมูลผอยเพื่อผลิตไฟฟ้า
  • ติดตั้งโซลาร์รูฟเสรี
  • พลังงานในภาคขนส่งระยะ 20 ปี
• ด้านที่ 5 การอนุรักษ์พลังงานและการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
  • การใช้พลังงานในกลุ่มอุตสาหกรรม
  • ข้อบัญญัติเกณฑ์มาตรฐานอาคาร BEC
  • มาตรฐาน ESCO สำหรับภาครัฐ
• ด้านที่ 6 เทคโนโลยี นวัตกรรมและโครงสร้างพื้นฐาน
  • ยานยนต์ไฟฟ้า
  • ระบบกักเก็บพลังงาน

สรุปผลผลิตที่จะเกิดขึ้นจากการปฎิรูปประเทศด้านพลังงาน ระยะสั้น (ปี 2561 – 2562)

มุ่งเน้นการปรับปรุงการบริหารจัดการพลังงาน สร้างแผนจัดหาพลังงานที่ได้รับการยอมรับ ส่งเสริมพลังงานทดแทน และอนุรักษ์พลังงาน และกำหนดทิศทางการพัฒนาและการลงทุนเทคโนโลยีใหม่ของประเทศเพื่อให้บรรลุเป้าหมายได้แก่

• ปรับโครงสร้างบริหารกิจการไฟฟ้า และส่งเสริมกิจการไฟฟ้าเสรีที่ใช้พลังงานทดแทน
• สร้าง Code of Content ในหน่วยงานพลังงานของประเทศ
• สร้างศูนย์บริหารร่วมโรงไฟฟ้าที่แท้จริง สนับสนุนการลงทุนประเทศ
• การสร้างศูนย์สารสนเทศพลังงานแห่งชาติ
• มีพื้นที่ตั้งโรงไฟฟ้า ที่ประชาชนเสนอเองเป็นครั้งแรก
• รัฐบาลปรับแผนการจัดหาพลังงานใหม่ทั้งไฟฟ้า ก๊าซธรรมชาติ และน้ำมัน
• ศึกษาโอกาสพัฒนาเป็น Regional LNG Trading Hub
• ริเริ่มการสร้างฐานเศรษกิจใหม่ของประเทศจากปิโตรเคมี
• จัดทำกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์และใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ เช่นการใช้ข้อบัญญัติเกณฑ์มาตรฐานอาคารด้านพลังงาน (Building Energy Code: BEC) และการใช้มาตรการบริษัทจัดการพลังงาน (ESCO) สำหรับหน่วยงานภาครัฐ
• มีการกำหนดทิศทางการลงทุนและการพัฒนายานยนต์ไฟฟ้า และระบบกักเก็บพลังงานที่ได้รับการยอมรับจากผู้ลงทุน

สรุปผลผลิตที่จะเกิดขึ้นจากการปฎิรูปประเทศด้านพลังงาน ระยะปานกลาง (ปี 2563 – 2565)

การบริหารจัดการด้านพลังงานมีธรรมาภิบาล มีการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานตามแผนการจัดหาที่ปรับปรุงใหม่ กระตุ้นการลงทุนด้านพลังงาน และเพิ่มขีดความสามารถของประเทศได้อย่างมีนัยสำคัญ เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ได้แก่

• มีโรงไฟฟ้า สายส่ง ระบบท่อ ตามแผนการลงทุนและจัดหาโครงสร้างพื้นฐาน
• ลดการผูกขาด สร้างการแข่งขันในทุกกิจการพลังงาน ประชาชนเข้าถึงการใช้พลังงานในราคาที่เป็นธรรม ได้รับคุณภาพและการบริการที่ดีขึ้น
• เริ่มสร้างฐานการลงทุนใหม่จากปิโครเคมี ระยะที่ 4
• บังคับใช้กฏหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์และใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ สร้างงาน สร้างรายได้ สร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
• อุตสาหกรรมพลังงานทดแทน ยานยนต์ไฟฟ้า และระบบกักเก็บพลังงาน มีการขยายตัวภายในประเทศตามเป้าหมายของคณะกรรมการระดับประเทศ

ทั้งนี้ ประชาชนทุกภาคส่วนและผู้สนใจที่ต้องการทราบข้อมูลรายละเอียดเพิ่มเติมของแผนปฏิรูปประเทศด้านพลังงาน ทั้ง 6 ด้าน 17 ประเด็น ตามข้างต้น สามารถเข้าไปศึกษาข้อมูลและดาวน์โหลดข้อมูลได้ที่ http://bit.ly/2EgwvoP

นายวัฒนพงษ์ คุโรวาท ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) เปิดเผยว่า “จากมติ ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี เห็นชอบร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศปี 2561-2580 (PDP 2018) แล้วเมื่อวันที่ 30 เม.ย. 2562 สนพ. จึงต้องประชาสัมพันธ์ให้ทุกภาคส่วนมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับแผน PDP 2018 โดยแผน PDP 2018 เป็นแผนหลักในการจัดหาพลังงานไฟฟ้าของประเทศให้เพียงพอกับความต้องการใช้ เพื่อรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ โดยมีกรอบระยะเวลาของแผนสอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (2561-2580) การพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าให้เหมาะสมกับความต้องการใช้ไฟฟ้าและศักยภาพในแต่ละภูมิภาค นอกจากนี้ ยังคำนึงถึงความเชื่อมโยงระหว่างการลงทุนในการผลิตไฟฟ้า ความมั่นคงของระบบส่งไฟฟ้า และการส่งเสริมการแข่งขันภายใต้การกำกับดูแลให้มีประสิทธิภาพสูงสุดและคงไว้ซึ่งความมั่นคง

สรุปแผน PDP 2018

1. จัดสรรโรงไฟฟ้าใหม่ โดยในปี 2580 จะมีกำลังการผลิตไฟฟ้ารวมทั้งสิ้น 77,211 เมกะวัตต์ เป็นกำลังผลิตไฟฟ้าใหม่ 56,431 เมกะวัตต์ เพื่อรองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าในปี 2580 และทดแทนโรงไฟฟ้าปลดออกจากระบบ
2. โรงไฟฟ้าหลักประเภทฟอสซิลใหม่ ปรับลดปริมาณการผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงถ่านหินลงจากแผน PDP 2015 เพื่อเป็นการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ให้สอดคล้องกับข้อตกลงของ COP 21 และลดความขัดแย้งของประชาชนในพื้นที่ โดยเปลี่ยนมาใช้เชื้อเพลิงก๊าซธรรมชาติ ซึ่งปัจจุบันมีราคาลดลงมาก ให้ราคาค่าไฟฟ้าอยู่ในระดับเหมาะสม
3. สัดส่วนเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นร้อยละ 65 ประกอบด้วย ก๊าซธรรมชาติ (ร้อยละ 53) และถ่านหินและลิกไนต์ (ร้อยละ 12)
4. สัดส่วนการผลิตไฟฟ้าที่ไม่ได้มาจากฟอสซิล ร้อยละ 35 ขณะที่สัดส่วนเชื้อเพลิงถ่านหินลดลงไปอยู่ที่ร้อยละ 12
5. มีการจัดสรรโรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนใหม่ ตามนโยบายการส่งเสริมของภาครัฐ เช่น ขยะชุมชน โรงไฟฟ้าชีวมวลประชารัฐ
6. โครงการพลังงานแสงอาทิตย์โซลาร์ภาคประชาชนปีละ 100 เมกะวัตต์ เป็นเวลา 10 ปี รวม 1,000 เมกะวัตต์ โดยจะเริ่มดำเนินโครงการตั้งแต่ ปี 2562 เป็นต้นไป
7. ให้มีการทบทวนแผน PDP ใหม่ทุก 5 ปี หรือเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อเป้าหมายของแผนอย่างมีนัยสำคัญ และให้มีการศึกษาและจัดทำแผนการพัฒนาระบบส่งไฟฟ้าเพื่อเสริมความมั่นคงของระบบไฟฟ้า เพิ่มประสิทธิภาพ เป็นศูนย์กลางซื้อขายไฟฟ้า (Grid connection) ในภูมิภาค รวมถึงการเชื่อมโยงกับระบบจำหน่าย เพื่อให้สามารถรองรับพลังงานหมุนเวียนในอนาคต (Grid Modernization) ต่อไป

ทั้งนี้ ประชาชนทุกภาคส่วน และผู้สนใจสามารถเข้าไปศึกษาข้อมูลแผน PDP 2018 และดาวน์โหลดข้อมูลเพิ่มเติมได้แล้วที่ http://www.eppo.go.th/images/Infromation_service/public_relations/PDP2018/PDP2018.pdf”

แหล่งที่มา: การเสวนาแลกเปลี่ยนประเด็น (Open Forum) และการรับทราบข้อแนะนำเกี่ยวกับ PDP ฉบับใหม่

ในแผน PDP 2018 มีการพูดถึงระบบผลิตไฟฟ้าเพื่อความมั่นคง การให้ได้ไฟฟ้าที่มีความมั่นคงเชื่อถือได้ 41,800 เมกะวัตต์ จำเป็นต้องมีกำลังผลิตไฟฟ้าตามสัญญา 77,211 เมกะวัตต์ โดยระบุว่ามีเป้าหมายของแผน AEDP2018 เป็นสัดส่วนการใช้พลังงานทดแทนร้อยละ 30 ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายในปี พ.ศ. 2580 ซึ่งการใช้พลังงานทดแทนต่อการใช้พลังงานขั้นสุดท้าย และพลังงานขั้นสุดท้าย ประกอบด้วย การผลิตไฟฟ้า การผลิตความร้อน และเชื้อเพลิงชีวภาพ

ผู้เขียนขอพูดในมิติ การผลิตไฟฟ้าของแผน PDP 2018 เมื่อลองพิจารณาหลักการและวิธีคิดการจัดทำ PDP ของประเทศไทย เปรียบเทียบกับประเทศที่ต้องการส่งเสริมพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก จะเห็นว่าการจัดทำแผน PDP ของประเทศไทย จะมีการพิจารณาการเข้ามาของโรงไฟฟ้าตามค่าพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้า (Load Forcast) โดยเริ่มต้นที่โรงไฟฟ้าจากพลังงานฟอสซิลที่ตัวหลักจะเป็นก๊าซธรรมชาติ ถ่านหิน (ดังรูปกราฟ-ฐานกราฟ) ส่วนโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกจะถูกพิจารณาใส่เข้าแผนในลำดับถัดไป (ดังรูปกราฟ-ด้านบนกราฟแท่ง)

สำหรับกลุ่มประเทศที่ต้องการส่งเสริมพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก มองว่าการพิจารณาลำดับการสั่งการเดินเครื่องของโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก จะต้องได้รับเลือกเข้าระบบเป็นลำดับแรก และในลำดับถัดไป คือ โรงไฟฟ้าที่ใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลที่จะเข้าสู่ระบบส่วนที่เหลือ Residual Loads (Total Load หักลบ REFeed in) ซึ่งแน่นอนว่าการจะดำเนินการในลักษณะนี้ได้จะต้องมีระบบที่สามารถพยากรณ์ (RE Forecast) บริหารจัดการด้านการตอบสนองด้านความต้องการไฟฟ้า ระบบบริหารจัดการพลังงานอัตโนมัติและควบคุมโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกที่มีประสิทธิภาพ เพื่อความมั่นคงและความมีเสถียรภาพของระบบไฟฟ้าด้วยเช่นกัน ในทางกลับกัน โรงไฟฟ้าที่ใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลก็ต้องสามารถปรับตัวเองให้ยืดหยุ่น สามารถปรับการเดินเครื่องและตอบสนองตามการสั่งจ่ายไฟฟ้าที่ต้องอยู่ร่วมกับโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกที่มีความผันผวนและไม่แน่นอน และท้ายที่สุด โรงไฟฟ้าทุกประเภทจะต้องปรับตัวให้สามารถแข่งขันกันได้อย่างเสรีและเป็นธรรม

ที่มา: Capacity Building on Renewable Energy and Grid Intregration (CapREG): Virtual Classroom – “Flexibility options for power systems” 20 September, 2018, Berlin, Dr. Claudia Weise, VGB

สถานการณ์พลังงานของโลกจากข้อมูลของ IEA (International Energy Agency) ปี ค.ศ. 2017 พบว่า สัดส่วนการใช้พลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกในการผลิตไฟฟ้าของหลายประเทศมีสัดส่วนที่สูง และพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกเริ่มเข้ามามีบทบาทในการผลิตไฟฟ้าของหลายประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะประเทศออสเตรเลีย เดนมาร์ก และหลายประเทศทางยุโรป แม้ว่าประเทศทางฝั่งเอเชียจะมีสัดส่วนพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกในการผลิตไฟฟ้าไม่ถึง 10% แต่พลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกก็ได้นำเข้ามาพิจารณาร่วมด้วยในการผลิตไฟฟ้าในแผน PDP ของแต่ละประเทศอย่างชัดเจนมากขึ้นและต่อเนื่อง

แหล่งที่มา : IEA 2017

แผน PDP ฉบับใหม่ของประเทศไทยมีแนวทางการจัดทำแผนโดยพิจารณาศักยภาพพลังานหมุนเวียนรายภูมิภาค มีการจัดสรรโรงไฟฟ้าใหม่เพิ่มเติมจากโรงไฟฟ้าในปัจจุบันที่มีการตอบรับซื้อแล้ว ในมุมมองผู้เขียนดูเหมือนการพิจารณาศักยภาพพลังงานหมุนเวียนรายภาค อาจจะช่วยการบริหารแหล่งเชื้อเพลิงแยกตามภูมิภาคได้ และช่วยแก้ปัญหาการแข่งขันแย่งชิงเชื้อเพลิงพลังงานหมุนเวียนหรือปัญหาการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงพลังงานหมุนเวียนข้ามพื้นที่ แต่อาจจะไม่ใช่คำตอบที่นำไปสู่การตอบโจทย์การส่งเสริมพลังงานหมุนเวียนและพลังงานทางเลือก มีปัจจัยนอกเหนือจากนี้ที่ควรต้องคำนึงถึง อาทิ โรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนและพลังงานทางเลือกของชุมชนที่ผลิตไฟฟ้าและจ่ายไฟฟ้าใช้ภายในหมู่บ้านชุมชนที่เกิดจากการ Synergy พลังงานหมุนเวียนและพลังงานทางเลือกในชุมชน เพื่อให้ใช้ทรัพยากรของท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์อย่างเต็มที่ โดยนำเทคโนโลยีระบบไมโครกริด Micro Grid และระบบสมาร์ทกริด Smart Grid เข้ามาช่วยเสริมความมั่นคงของระบบไฟฟ้า เป็นการกระจายอำนาจให้ชุมชน การกระจายรายได้และสร้างความเจริญเติบโตในท้องถิ่นบรูณาการการทำงานร่วมกัน เพื่อให้ชุมชนในพื้นที่มีความรู้สึกเป็นเจ้าของและรักษาระบบไฟฟ้า เป็นปัจจัยที่สำคัญอันจะนำไปสู่ความยั่งยืนของการพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกและความเข้าถึงประชาชนอย่างแท้จริง

อีกประเด็นสำคัญที่ต้องพูดถึงและยังไม่มีความชัดเจน คือ มาตรการสนับสนุนเงินลงทุนจากภาครัฐ เพื่อโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนและพลังงานทางเลือกของชุมชน หรือมาตรการสนับสนุนด้านราคาไฟฟ้าสำหรับผู้ผลิตไฟฟ้าชุมชน เพื่อให้โครงการเกิดความคุ้มค่าน่าลงทุนและเกิดผลได้จริงในทางปฏิบัติ ที่ปัจจุบันนโยบายภาครัฐยังคงเน้นให้ความสำคัญกับผู้ผลิตไฟฟ้าภาคเอกชนเป็นหลัก ที่ให้อัตรารับซื้อไฟฟ้าในลักษณะของ Feed-in-Tariff (FIT) เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ผลิตไฟฟ้าระดับครัวเรือน ชุมชน หรือประชาชน ที่นโยบายยังขาดความชัดเจนและความต่อเนื่องในการดำเนินการ ทั้งที่การสนับสนุนส่งเสริมให้ภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนจะเป็นหนทางแห่งความยั่งยืนของการพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกอย่างแท้จริง

“หลายครั้งผู้เขียนมักจะได้ยินคนพูดกันว่า ประเทศไทยจะต้องเดินหน้าส่งเสริมพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกให้เหมือนต่างประเทศที่มี RE 100% โดยไม่ต้องใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลในการผลิตพลังงานไฟฟ้า ซึ่งประเด็นนี้ผู้เขียนอยากให้ทำความเข้าใจความหมายใหม่ว่า RE100% อย่างเช่นในประเทศเยอรมนีมีจริง แต่เกิดขึ้นในช่วงเวลาหนึ่ง และโรงไฟฟ้าใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลก็ยังคงมีความจำเป็นและต้องเดินเครื่องผลิตไฟฟ้าเข้าสู่ระบบไฟฟ้าอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้”

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 92 มีนาคม-เมษายน 2562 คอลัมน์ GREEN Focus โดย พิชัย ถิ่นสันติสุข

นางสาวนฤภัทร อมรโฆษิต เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ในฐานะโฆษก กกพ. เปิดเผยว่า กกพ. เตรียมชี้แจงรายละเอียดหลักเกณฑ์การรับซื้อไฟฟ้าโครงการพลังงานแสงอาทิตย์ติดตั้งบนหลังคาที่อยู่อาศัย หรือ โซลาร์ภาคประชาชน ภายในเดือนมีนาคมนี้ ตามนโยบายของภาครัฐที่บรรจุไว้ในร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ ปี 2561-2580 (PDP 2018) หรือแผนพีดีพีฉบับใหม่ ที่จะนำร่องเปิดรับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินเข้า 1 หมื่นเมกะวัตต์ ช่วง 10 ปี แต่จะทยอยรับซื้อปีละ 100 เมกกะวัตต์ โดยจะรับซื้ออัตราค่าไฟฟ้าเบื้องต้นในราคา 1.6-1.8 บาทต่อหน่วย

โดยหลังจากชี้แจงโครงการดังกล่าวแล้ว กกพ. จะเปิดรับฟังความเห็นประชาชนก่อนจะประกาศรับซื้อภายในปีนี้ อย่างไรก็ตาม กกพ. ยังต้องหารือกับ 3 การไฟฟ้า คือ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) และการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) เพื่อกำหนดสัดส่วนการรับซื้อไฟฟ้าจากประชาชน รวมทั้งจะพิจารณาหลักเกณฑ์ว่าจะให้กลุ่มผู้นำร่องผลิตไฟฟ้าโซลาร์รูฟท็อปที่เคยดำเนินการมาแล้ว ตั้งแต่ปี 2559 จะสามารถเข้าร่วมโครงการด้วยหรือไม่

ส่วนโครงการผลิตไฟฟ้าจากขยะชุมชนในรูปแบบ Feed-in Tarff (Fit) ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อรับซื้อไฟฟ้าประมาณ 78 เมกะวัตต์ หรือ Quick Win Projects ซึ่งมีบัญชีความพร้อมของโครงการจากกระทรวงมหาดไทย 12 โครงการ 8 พื้นที่ ทาง กกพ. จะไม่ขยายระยะเวลารับข้อเสนอออกไปอีก หลังครบกำหนดให้ยื่นโครงการภายในมีนาคมนี้ โดยในปัจจุบันได้ประกาศรายชื่อผู้ผ่านคัดเลือกแล้ว 3 รายและคาดว่าเร็วๆ นี้จะมีเพิ่มอีก 1 ราย

ก่อนหน้านี้ กกพ. ระบุว่า ตามกฏหมายการเปิดโครงการโซลาร์ภาคประชาชนจะต้องเปิดรับฟังความเห็นประชาชน 15 วัน ก่อนออกประกาศรับซื้อไฟฟ้า โดยคาดว่าจะออกประกาศรับซื้อไฟฟ้าโซลาร์ภาคประชาชนได้ในช่วงไตยมาส 2 ของปีนี้ จากนั้นจะใช้เวลาดำเนินการประมาณ 4 เดือน หรือคาดว่าจะเริ่มการลงทุนขายไฟฟ้าเข้าระบบได้ในช่วงปลายปีนี้ หรือต้นปีหน้า เบื้องต้นประเมินว่า จะเกิดการลงทุนติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป ราว 30-40 ล้านบาทต่อเมกะวัตต์

นอกจากนี้ กกพ. ยังเตรียมออกประกาศรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายเล็ก (SPP) ที่ใช้เชื้อเพลงจากขยะชุมชน ในช่วง 1-2 เดือนนี้ เบื้องต้นราคารับซื้ออยู่ที่ 3.66 บาทต่อหน่วย ภายใต้สัญญาซื้อไฟฟ้า 20-25 ปี เพื่อให้ครบเป้าหมายการผลิตไฟฟ้าขยะชุมชนที่กำหนดไว้ในแผนพีดีพีเดิม 500 เมกะวัตต์

ส่วนตามแผนพีดีพีฉบับใหม่ที่เพิ่มสัดส่วนการผลิตไฟฟจากขยะชุมชนอีก 400 เมกะวัตต์ยังต้องรอรายละเอียดพื้นที่และหลักเกณฑ์จากกระทรวงมหาดไทยก่อน เบื้องต้นคาดว่าจะเป็นผู้ผลิตไฟฟ้าขนาดเล็กมาก (VSPP)

นางสาวนฤภัทร กล่าวว่า สำหรับการเปิดรับซื้อไฟฟ้าตามสัดส่วนกำลังผลิตไฟฟ้าใหม่ ในแผนพีดีพีฉบับใหม่ รวม 8,300 เมกะวัตต์นั้น ทาง กกพ. ยังต้องรอนโยบายอย่างเป็นทางการจากคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) ก่อน แต่ในเบื้องต้นได้รับมอบภารกิจเร่งด่วนในการพิจารณาเงื่อนไขและหลักเกณฑ์รับซื้อไฟฟ้าในพื้นที่ภาคตะวันตก หรือแข่งขันผลิตไฟฟ้ากับผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระเอกชนรายใหญ่ (IPP) กำลังผลิตรวม 1,400 เมกะวัตต์ที่กำหนดจ่ายไฟฟ้าเข้าระบบในปี 2567-2568 ซึ่งขณะนี้ กกพ. กำลังพิจารณารายละเอียดต่างๆ

เบื้องต้นคาดว่าจะต้องแบ่งเป็น 2 รูปแบบ คือ ในส่วนของก่อสร้างทดแทนโรงไฟฟ้าไตรเอนเนอจี้ ของบริษัท ผลิตไฟฟ้าราชบุรีโฮลดิ้ง จำกัด (มหาชน) กำลังผลิต 700 เมกะวัตต์ ที่จะสิ้นสุดสัญญาเดือนกรฏฎาค 2563 อาจใช้เป็นรูปแบบการเจรจา ส่วนอีกโรงเป็นการสร้างโรงไฟฟ้าใหม่อีก 700 เมกะวัตต์นั้น อาจใช้รูปแบบการเปิดประมูล ซึ่งจะต้องพิจารณารูปแบบที่ชัดเจนต่อไป

โดยจากรายงานข่าวล่าสุด วันที่ 20 มีนาคมนี้ นายศิริ จิระพงษ์พันธ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน จะร่วมกับนายเสมอใจ ศุขสุเมฆ ประธานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) และ น.ส.นฤภัทร โฆษิตอมร เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (สกพ.) จะแถลงเปิดตัวโครงการโซลาร์ภาคประชาชน หลังจากนั้นจึงจะมีการเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน และประกาศอย่างเป็นทางการต่อไป