แต่วันนี้เทศบาลนครนครสวรรค์ยังมีขยะที่ต้องกําจัดอีก 250 ตันต่อวัน และขยะในบ่อฝังกลบที่ทับถมเป็นภูเขาอีกเกือบ 1 ล้านตัน ผู้บริหารเทศบาลนครนครสวรรค์จึงได้คัดเลือกบริษัทเอกชนเข้ามาลงทุนบริหารจัดการขยะดังกล่าว ด้วยวิธีการนําขยะมาย่อย คัดแยกเป็นเชื้อเพลิงคุณภาพดี RDF : Refused Derived Fuel เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสําหรับโรงไฟฟ้าขยะหรือโรงงานอุตสาหกรรม ระบบย่อย คัดแยก เพื่อผลิต RDF ประกอบด้วย

1. เครื่องป้อนขยะ (Feeder)
2. เครื่องย่อยขยะ (Shredder)
3. เครื่องคัดแยกโลหะ (Magnetic Separator)
4. เครื่องคัดแยกวัสดุละเอียด (Disc Screen)
5. เครื่องคัดแยกด้วยลม (Air Separator)

ในอนาคตอันใกล้ เมื่อมีโรงไฟฟ้าที่ใช้เชื้อเพลิงจากขยะสร้างเสร็จและเริ่มขายไฟฟ้ามากขึ้น ในหลายพื้นที่อาจมีขยะไม่เพียงพอ และในบางพื้นที่ก็อาจมีขยะมากเกินกว่าที่โรงไฟฟ้าจําเป็นต้องใช้ จึงต้องมีการกําหนดมาตรฐานเชื้อเพลิง RDF สําหรับเมืองไทย เพื่อจะได้กําหนดราคาซื้อขายที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน นอกจากนี้ โรงไฟฟ้าชีวมวลยังสามารถใช้ RDF เกรดพรีเมียมนี้ได้ ในสัดส่วน 5-10% โดยไม่ก่อให้เกิดมลพิษในอากาศอีกด้วย โดยมาตรฐาน RDF อยู่ระหว่างการพิจารณาของกระทรวงอุตสาหกรรม ดังตารางต่อไปนี้

จากหยดนํ้าหยดน้อยหลายร้อยหยด รวมกันหมดเป็นมหาชลาศัย จากปิง วัง ยม น่าน ผ่านมาไกล แล้วไหลกันเข้าเป็นเจ้าพระยา… (บทเพลงอมตะ สุนทราภรณ์) หากนครสวรรค์จะพัฒนาตัวเองเป็น Green City และก้าวจากการเป็นเมืองรองสู่เมืองหลัก ชาวนครสวรรค์ทุกคนต้องช่วยกันเป็นเจ้าภาพ คนละไม้ คนละมือ เหมือนหยดนํ้าที่ไหลรวมกันจนเป็น แม่นํ้าเจ้าพระยา

หากกระทรวงที่ดูแลองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นมีนโยบายที่ชัดเจนว่าให้ท้องถิ่นต้องคัดแยกขยะเพื่อลดมลพิษ และนําของเสียมาใช้ประโยชน์ ให้มากที่สุด เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ของไทยจะสดใสและเป็นไปได้มากขึ้น ลองมาฟังความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้อง ดังต่อไปนี้

จิตตเกษมณ์ นิโรจน์ธนรัฐ
นายกเทศมนตรีนครนครสวรรค์

เทศบาลนครนครสวรรค์ ได้รับการพัฒนาจากผู้บริหารจาก รุ่นสู่รุ่นด้วยเป้าหมายเดียวกัน ในอดีต เศรษฐกิจของนครนครสวรรค์ อาศัยภาคเกษตรเป็นตัวขับเคลื่อนหลัก แต่ปัจจุบันเศรษฐกิจของ จังหวัดปรับจากภาคเกษตรกรรมสู่การท่องเที่ยว เทศบาลฯ จึงได้ ปรับตัวสู่เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) โดยคํานึงถึงสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้พลังงานสะอาด ซึ่งเทศบาลนครนครสวรรค์ ก็ได้รับรางวัลด้านการพัฒนาสิ่งแวดล้อมมากมายหลายรางวัล

วันนี้เทศบาลนครนครสวรรค์ได้แก้ไขปัญหาใหญ่ของเมือง นั่นก็คือ ขยะ ซึ่งได้คัดเลือกผู้ลงทุนแล้ว และด้วยการเจริญเติบโต ของเมืองที่เพิ่มขึ้น ปริมาณขยะในแต่ละวันที่รวบรวมได้มากกว่า 200 ตันต่อวัน และยังมีบ่อฝังกลบขนาดใหญ่ที่ต้องกําจัดและ ปรับภูมิทัศน์ให้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ เป็นสวนสาธารณะอีก แห่งหนึ่งของเทศบาล นอกจากนี้ เทศบาลฯ ยังจะมีโครงการพัฒนา รถยนต์โดยสารสาธารณะเป็นยานยนต์ไฟฟ้า ซึ่งมีเจ้าของเทคโนโลยี มานําเสนอแล้วหลายราย

ผลงานเด่นที่ช่วยให้จังหวัดนครสวรรค์ปรับตัวสู่เมืองหลัก ด้านการท่องเที่ยว นั่นคือ “พาสาน” แลนด์มาร์คที่เป็นจุดเช็คอิน ที่ออกแบบอย่างกลมกลืนและทันสมัย ซึ่งเป็นการรวมตัวของแม่นํ้า ทั้ง 4 สาย ปิง วัง ยม น่าน เป็นแม่นํ้าเจ้าพระยา การเร่งพัฒนาสู่เมืองสีเขียวเพื่อช่วยลดอุณหภูมิของโลกไม่ให้สูงเกิน 1.5 องศา เซลเซียส และความพร้อมการเป็นเมืองที่นักท่องเที่ยวต้องหยุด พักค้างคืน ไม่ใช่แค่เมืองผ่านเหมือนในอดีต

วีระพล ไชยธีรัตต์
กรรมการผู้จัดการ บริษัท กรีน เพาเวอร์ 1 จํากัด

บริษัท ชัยวัฒนา แทนเนอรี่ กรุ๊ป จํากัด (มหาชน) หรือ CWT ซึ่งเป็นบริษัทแม่ ตั้งอยู่ไม่ห่างจากจุดเกิดเหตุเพลิงไหม้จาก บ่อขยะ ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนที่ทําให้บริษัทฯ เล็งเห็นว่าบ่อฝังกลบขยะ เป็นปัญหาสําคัญที่ทุกจังหวัดใหญ่ประสบปัญหาอยู่ ในฐานะองค์กร เอกชนจึงอยากมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาร่วมกับ ชุมชน เมื่อได้รับโอกาสดีจากนายกเทศมนตรีนครนครสวรรค์ ผู้มีวิสัยทัศน์ตรงกันว่า ปัญหาก๊าซเรือนกระจกและการเปลี่ยนแปลง สภาพภูมิอากาศที่รุนแรง สามารถบรรเทาได้หากมีการจัดการขยะ อย่างมีประสิทธิภาพ (ภายใต้ พ.ร.บ.รักษาความสะอาด กฎกระทรวง มหาดไทย ประกาศกระทรวงมหาดไทย) นอกจากจะได้เชื้อเพลิง คุณภาพดีให้กับโรงไฟฟ้าแล้ว ยังสามารถนําขยะที่ไม่สามารถ เผาไหม้ได้ เช่น อะลูมิเนียมและเหล็ก ไปรีไซเคิลได้ ซึ่งสอดคล้อง กับนโยบายของบริษัทฯ และเป้าหมายของประเทศไทยที่ได้ประกาศ จะมุ่งสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ใน พ.ศ. 2590 อีกด้วย

โครงการของบริษัท กรีน เพาเวอร์ 1 นี้ เป็นโรงผลิตเชื้อเพลิง RDF แห่งแรกของเทศบาลที่ใช้เครื่องจักรขนาดใหญ่ได้มาตรฐาน สามารถกําจัดขยะได้หมดวันต่อวัน เป้าหมายของบริษัทฯ คือ สามารถคัดแยกขยะใหม่ได้ไม่น้อยกว่า 250 ตันต่อวัน และจัดการ ขยะในบ่อฝังกลบเดิมทั้งหมด ปรับภูมิทัศน์ เพื่อลบภาพบ่อฝังกลบ ให้กลายเป็นพื้นที่สวยงาม และเป็นอีกผลงานที่ภูมิใจของบริษัทฯ

นอกจากนี้ บริษัท ชัยวัฒนา แทนเนอรี่ กรุ๊ป จํากัด (มหาชน) หรือ CWT ได้รับมาตรฐาน ISO 14064-1:2018 ซึ่งเป็นมาตรฐาน การจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร (ก๊าซเรือนกระจก) จาก 2 ธุรกิจ ทั้งในกลุ่มหนังและโรงไฟฟ้ากรีนเพาเวอร์ 2 จากบริษัท บูโร เวอริทัส

ปัจจุบันกลุ่มบริษัทฯ มีโรงไฟฟ้าชีวมวลที่ขายไฟฟ้าเข้าระบบเชิงพาณิชย์ (COD) แล้วจํานวน 2 โครงการ ขนาดกําลังการผลิตติดตั้ง 9.6 เมกะวัตต์ ตั้งอยู่ที่จังหวัดสระแก้ว และ 9.9 เมกะวัตต์ นอกจากนี้ ยังมีโครงการโรงไฟฟ้าจากขยะที่อยู่ระหว่างพัฒนาอีกหลายโครงการ เช่น ในอําเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ กําลังการผลิตติดตั้ง 6 เมกะวัตต์ บริษัทฯ มีความพร้อมอย่างยิ่งสําหรับงานโครงการบริหารจัดการขยะเพื่อผลิตเป็นพลังงานไฟฟ้าต่อไป

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 117 พฤษภาคม – มิถุนายน 2566 คอลัมน์ บทความ โดย พิชัย ถิ่นสันติสุข

1. ด้านเชื้อเพลิง

1.1 BIOGAS คาดว่าเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ใช้หญ้าในตระกูลเนเปียร์เป็นวัตถุดิบหลัก ซึ่งมีให้เลือกหลากหลายสายพันธุ์ในประเทศไทย บางสายพันธุ์ก็เกิดจากการตั้งชื่อเพื่อการตลาด แต่ที่เป็นคู่เปรียบเทียบกัน เหมือนมวยคู่เอกก็คือ “ปากช่อง 1” ที่เกิดจากการพัฒนาสายพันธุ์ โดยกรมปศุสัตว์ และ “เขียวสยาม” ซึ่งเกิดจากการพัฒนาสายพันธุ์โดยอาจารย์มหาวิทยาลัยและออกสู่ตลาดในหลายๆ ชื่อ เช่น เขียวสยาม รากแก้ว สุวรรณภูมิ นอกจากนี้ยังมีสายพันธุ์อื่นๆ ที่อาจนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน เช่น พันธุ์ไต้หวัน จินเฉ่า อาลาฟัล นรกจักรพรรดิ จากการตรวจสอบเชิงลึก เนเปียร์แต่ละสายพันธุ์สามารถใช้เป็นวัตถุดิบหมักก๊าซชีวภาพผลิตไฟฟ้าได้ไม่ต่างกันจนมีนัยสำคัญ ขึ้นอยู่กับการ เลือกใช้ประโยชน์ในช่วงแต่ละอายุ ซึ่งหญ้าจะมีโปรตีนและน้ำตาลแตกต่าง กันไป ขึ้นอยู่กับดินและวิธีการปลูก การดูแล รวมทั้งภูมิอากาศที่แตกต่างกัน จะขอสรุปว่า พันธุ์ไหนก็ไม่แตกต่างกันมาก สำหรับ Yield ของหญ้าเนเปียร์ จากหลายๆ สำนักจะมาลงตัวที่ 40-70 ตันต่อไร่ต่อปีที่อายุ 90 วัน เพื่อใช้ หมักก๊าซชีวภาพ ซึ่งโดยปกติ Crop แรกของเนเปียร์จะมี Yield ค่อนข้างต่ำ

1.2 BIOMASS เชื้อเพลิงชีวมวลกลายมาเป็นเรื่องปราบเซียน จากที่เคยใช้ไม้สับจากแหล่งไหนไม่ต้องรับรู้ กลายมาเป็นพืชปลูก ซึ่ง อาจมีราคาสูงกว่าไม้สับทั่วไป โดยปกติราคาไม้สับขึ้นๆ ลงๆ และสูงต่ำขึ้นอยู่กับอุปสงค์อุปทาน พื้นที่ใดมีโรงไฟฟ้าชีวมวลมาก ราคาไม้สับก็จะ สูง เมื่อโจทย์ใหม่เป็นพืชปลูก และยังให้คำนวณพื้นที่ปลูกที่สอดคล้องกับ ปริมาณไฟฟ้าที่จำหน่ายด้วยแล้ว คงมีพืชไม่กี่ชนิดที่โตเร็ว ค่าความร้อนสูง ความชื้นต่ำ เก็บเกี่ยวง่าย พืชที่ได้รับการกล่าวขานและเป็นตัวเลือก ได้แก่ กระถิน ไผ่ รวมทั้งเนเปียร์ที่อายุไม่น้อยกว่า 6 เดือน

กระถิน มีหลากหลายสายพันธุ์ ซึ่งเหมาะกับพื้นที่ที่แตกต่างกัน

• Acacia กลุ่มของกระถินเทพา กระถินณรงค์/กระถินลูกผสม (เทพา+ณรงค์ เหมาะกับการปลูกในภาคใต้และภาคตะวันออก ที่มีความชื้นสูง)
• Leucaena กระถินยักษ์ เหมาะสำหรับการปลูกในภาค ตะวันตก ภาคกลาง ภาคอีสาน และภาคเหนือตอนล่าง โดยปกติค่าความร้อนเฉลี่ยของกระถิน (LHV) ประมาณ 4,000 kcal/kg ส่วนความชื้นเมื่อเป็นไม้สับ ประมาณ 45%

ไผ่ มีกว่า 10 สายพันธุ์ที่ปลูกกระจายทั่วทุกพื้นที่ในประเทศไทย สำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิงชีวมวล กูรูหลายท่านยังเลือกปลูกไผ่รวกใหญ่ ซึ่งมีน้ำหนักดี ค่าความร้อนสูง เก็บเกี่ยวง่าย และค่าขนย้ายประหยัดพื้นที่กว่าไผ่ที่มีลำต้นใหญ่

เนเปียร์ บางสายพันธุ์ของเนเปียร์เมื่ออายุ 5 เดือนขึ้นไป จะมีค่า ความร้อนสูงกว่าพันธุ์อื่นๆ 10-15% จนเป็นที่ต้องตาต้องใจของโรงไฟฟ้าชีวมวล แต่เมื่อความชื้นของเนเปียร์เฉลี่ยสูงถึง 65% และมีน้ำหนักเบา เมื่อเทียบกับไผ่และกระถิน เนเปียร์จึงยังเป็นทางเลือกที่ท้าทาย นักเทคโนโลยีอยู่

2. ด้านเทคโนโลยี

2.1 BIOGAS เป็นเทคโนโลยีที่เริ่มมีใช้ในประเทศไทยมากว่า 30 ปี เริ่มจากภูมิปัญญาชาวบ้าน การนำเข้าเทคโนโลยี และ “ครูพักลักจำ” กระทรวงพลังงาน โดยสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานได้ส่งเสริมให้โรงงานประเภทต่างๆ กว่า 500 โรง ผลิตก๊าซชีวภาพจากน้ำเสีย โดยอุดหนุนค่าใช้จ่ายบางส่วน ได้ใช้งบประมาณทั้งสิ้นกว่า 3,500 ล้านบาท โดยเริ่มดำเนินโครงการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2551-พ.ศ. 2555 ตั้งแต่นั้นมาเทคโนโลยี Biogas ก็กลายเป็นที่รู้จักและแพร่หลายจนถึงปัจจุบัน

เทคโนโลยี Biogas คนไทยหลายคนยังเข้าใจว่า ถ้าทุ่มงบประมาณซื้อเทคโนโลยีดังๆ แพงๆ Yield แก๊สก็จะสูง แต่สำหรับ Biogas แล้ว การเตรียมวัตถุดิบหรือเชื้อเพลิง และความเข้าใจในการทำงานของจุลินทรีย์นั้น มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าระบบการทำงานของเครื่องจักร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Biogas ที่มีวัตถุดิบหลายๆ ชนิดในถังหมักเดียวกัน โดยที่ระยะเวลาการย่อยสลายก็แตกต่างกัน ยิ่งการผลิตแก๊สจากหญ้า เนเปียร์ด้วยแล้ว ต้องคำนึงถึงองค์ประกอบทั้งความหวานและโปรตีน ซึ่ง ยิ่งมากยิ่งดี ส่วนค่า C/N Ratio (คาร์บอนต่อไนโตรเจน) ซึ่งเป็นตัวบอกว่า วัตถุดิบนั้นย่อยสลายง่ายหรือยาก มีความสำคัญเช่นกัน ดังนั้นระบบ ไบโอแก๊สไม่ว่าจะเป็น Thermophilie หรือ Medophilie ล้วนจ ำเป็นปรับปรุงคุณภาพของวัตถุดิบก่อนนำเข้าถังหมักทุกครั้ง

2.2 BIOMASS เทคโนโลยี โรงไฟฟ้าชีวมวลดูเหมือนจะเป็นเรื่องธรรมดาสำหรับผู้สร้างโรงไฟฟ้า โดยปกติถ้าต้องการประสิทธิภาพสูง คือ ใช้เชื้อเพลิงน้อย มลพิษต่ำ ราคาก็อาจจะสูง แต่สำหรับโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อ เศรษฐกิจฐานรากอาจมีคำถามมากกว่านั้น ก็คือ เป็นโรงไฟฟ้าขนาดเล็ก 3 เมกะวัตต์ ซึ่งหาดู ได้ยากในประเทศไทย เนื่องจากมีราคาไม่แตกต่าง กับโรงไฟฟ้าขนาด 6-7 เมกะวัตต์ มากนัก และประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าก็ต่ำกว่า

แต่เมื่อโจทย์เป็นโรงไฟฟ้าระดับชุมชนและต้องประมูลแข่งขันด้านราคา จึงเป็นงานท้าทายผู้ผลิตอุปกรณ์และผู้สร้างโรงไฟฟ้าอย่างยิ่ง ผู้เขียนหวังว่าจะมีการพัฒนาเทคโนโลยี โรงไฟฟ้าขนาดเล็กนี้ให้สามารถประหยัดเชื้อเพลิง มลพิษต่ำ และรองรับเชื้อเพลิงหลากหลายที่มีความชื้นค่อนข้างสูงได้ดี และราคาแข่งขันได้ คือ ถูกและดี

กว่าท่านจะได้อ่านบทความนี้ อาจจะได้ทราบแล้วว่า บริษัทใดได้รับคัดเลือกบ้าง การ Bidding แข่งขันราคามีข้อดี คือ รัฐซื้อไฟฟ้าได้ในราคาถูก แต่ยังมีข้อกังวลว่าจะได้โรงไฟฟ้า ที่มีมาตรฐานขั้นต่ำ ชุมชนได้ประโยชน์ไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย และปิดโอกาสบริษัทเล็กๆ หรือบริษัทในท้องถิ่น แต่เมื่อ Ranking 1-5 แล้ว โรงไฟฟ้าชุมชนยังได้คะแนนไม่น้อยกว่า 4 คะแนน ในฐานะที่ใช้พลังงานกระตุ้นเศรษฐกิจฐานรากอย่างเป็นรูปธรรมโครงการแรกของประเทศไทย

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 103 มกราคม-กุมภาพันธ์ 2564 คอลัมน์ Energy โดย พิชัย ถิ่นสันติสุข

นางสาวจิรฐา ทรงเมตตา ประธานกรรมการบริหาร บริษัท แอ๊บโซลูท คลีน เอ็นเนอร์จี้ จำกัด (มหาชน) หรือ ACE ผู้นำด้านพลังงานสะอาด เปิดเผยว่า บริษัทฯ ตระหนักถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมแก้ปัญหาฝุ่นละออง PM 2.5 ที่ลุกลามรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ กระทั่งล่าสุดที่ประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เมื่อวันที่ 4 พ.ย. 2563 มีมติเห็นชอบให้จัดทำแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติ การแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละออง PM 2.5 โดยเร่งด่วน

ACE ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาฝุ่นละออง PM 2.5 ของประเทศ และทำต่อเนื่องมาหลายปีบนหลักการ ESG (Environmental, Social, and Governance) ที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อม สังคม บรรษัทภิบาล โดยดำเนินการภายใต้แนวทาง “ลดเผา รายได้เพิ่ม” เปิดรับซื้อวัสดุเหลือใช้จากภาคการเกษตรที่หลากหลายกว่า 50 ชนิด อาทิ ฟางข้าว แกลบ ใบอ้อย ต้นข้าวโพด ซังข้าวโพด ฯลฯ เพื่อนำมาเป็นเชื้อเพลิงในโรงไฟฟ้าชีวมวลของบริษัทฯ รวม 12 แห่ง ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ต่างๆ ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ
ในปี 2563 และ 2564 ตั้งเป้าหมายรับซื้อวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรไม่ต่ำกว่า 1.7 ล้านตัน โดยเฉพาะช่วงหน้าแล้ง ซึ่งมักเกิดฝุ่นละออง PM 2.5 บริษัทฯ จะรับซื้อในปริมาณมากขึ้น 40-50% ของปริมาณรับซื้อปกติ ทั้งนี้แม้จะเกินปริมาณการนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงไฟฟ้าในเดือนนั้นก็ตาม แต่มีวัตถุประสงค์จะดำเนินการ เพื่อลดฝุ่นละออง และลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งที่ผ่านมาในแต่ละปีสามารถช่วยลดได้มากกว่า 434 ล้านกิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า

“ช่วงหน้าแล้งเราซื้อวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเกินกว่าที่ใช้จริงและนำมาเก็บสต็อก เพราะต้องการลดการเผาในไร่นา ไร่อ้อย และไร่ข้าวโพด โดยประสานผู้นำชุมชน หน่วยงานรัฐและเกษตรกรโดยตรง เชิญชวนนำมาขายให้ ACE ซึ่งรับซื้อในราคายุติธรรมและรับซื้อเกือบทุกชนิดที่มีในประเทศไทย โดยนอกจากมีส่วนร่วมลดฝุ่น PM 2.5 และการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์แล้วยังสร้างรายได้เพิ่มให้เกษตรกรทั่วประเทศด้วย”

ทั้งนี้ตลอด 9 ปีตั้งแต่ปี 2555 การผลิตไฟฟ้าจากชีวมวลของ ACE ได้รับซื้อเศษวัสดุทางการเกษตรในปริมาณรวมแล้วมากกว่า 5 ล้านตัน มีส่วนช่วยลดการเผาเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรในที่โล่งเทียบเท่าปริมาณ PM 2.5 ที่เกิดจากการเผาฟางข้าว ตอซังข้าวในนาข้าวเนื้อที่รวมกว่า 10.8 ล้านไร่/ปี

ขณะเดียวกันยังเป็นช่องทางให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่ม ทดแทนการเผาได้ปีละมากกว่า 1,200 ล้านบาท ช่วยให้สร้างมูลค่าเพิ่มกระตุ้นให้เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจในชุมชน มากกว่า 5,000 ล้านบาท

ทั้งนี้การที่ ACE สามารถรับซื้อวัสดุได้ในปริมาณมาก และหลากหลายกว่า 50 ชนิด ครอบคลุมวัสดุทางการเกษตรเกือบทุกประเภทที่มีในประเทศไทย ขณะที่โรงไฟฟ้าชีวมวลส่วนใหญ่จะรับซื้อไม่กี่ชนิด เพราะ ACE มีเทคโนโลยีในการผลิตไฟฟ้าจากชีวมวลที่ทันสมัยและบุคลากรที่มีประสบการณ์ มีความรู้จริงเกี่ยวกับการเดินโรงไฟฟ้าชีวมวลมากว่า 30 ปี ทำให้สามารถผสมผสานใช้เชื้อเพลิงได้หลากหลาย จนถึงวันนี้การเดินเครื่องโรงไฟฟ้าชีวมวลของบริษัทฯ ยังเป็นไปอย่างต่อเนื่องทุกวัน พร้อมจะเปิดรับซื้อวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพิ่มมากขึ้น เป็นส่วนหนึ่งในการแก้ไขปัญหา PM 2.5 อย่างยั่งยืน

ปัจจุบันโรงไฟฟ้าชีวมวลของ ACE ทั้งหมด 12 โครงการ รวมกำลังผลิต 988 ล้านหน่วยต่อปี กระจายอยู่ในจังหวัดต่างๆ อาทิ ชลบุรี, ขอนแก่น, สุรินทร์, นครราชสีมา, ร้อยเอ็ด, บุรีรัมย์, ลำปาง, หนองคาย, อุบลราชธานี, กาญจนบุรี ซึ่งแต่ละพื้นที่ล้วนเป็นพื้นที่เพาะปลูกทางการเกษตรที่สำคัญของประเทศ

อนึ่ง บริษัท แอ๊บโซลูท คลีน เอ็นเนอร์จี้ จำกัด (มหาชน) หรือ ACE คือ ผู้ประกอบธุรกิจผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าและไอน้ำจากพลังงานสะอาดที่ครอบคลุม ตั้งแต่โรงไฟฟ้าพลังงานชีวมวล พลังงานขยะ ก๊าซธรรมชาติ พลังงานแสงอาทิตย์ รวมถึงธุรกิจซ่อมบำรุงโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทน ปัจจุบันมีโรงไฟฟ้าที่เปิดดำเนินการเชิงพาณิชย์ แล้ว จำนวน 18 โครงการ กำลังการผลิตติดตั้งรวม 239.91 เมกะวัตต์ จากในแผน 36 โครงการ ทั้งมีเป้าหมายที่จะเพิ่มกำลังการผลิตให้มากกว่า 1,000 เมกะวัตต์ ภายในปี 2567

นางสาวนวลจันทร์ เตชะเสริมสุขกูล รองอธิบดีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) เปิดเผยว่าวันนี้ (23 มกราคม 2563) ได้นำคณะเจ้าหน้าที่ พพ. ลงพื้นที่เยี่ยมชมและศึกษาเทคโนโลยี ด้านพลังงานทดแทนและการอนุรักษ์พลังงาน ที่โรงไฟฟ้าชีวมวลทุ่งสังกรีน (TSG ) ของ บริษัท ทีพีซี เพาเวอร์ โฮลดิ้ง จำกัด (มหาชน)หรือ TPCH ที่ตำบลทุ่งสัง อำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช อัตรากำลังผลิต 9.5 เมกะวัตต์ ซึ่งถือเป็นโรงไฟฟ้าต้นแบบที่ได้รับรางวัล Thailand Energy Awards 2019 ดีเด่น ประเภทประเภทโครงการที่เชื่อมโยงกับระบบสายส่งไฟฟ้า (On-Grid) และยังได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ในระดับ ASEAN Energy Awards 2019

ทั้งนี้โรงไฟฟ้าดังกล่าวเป็นหนึ่งในโรงไฟฟ้าต้นแบบ ของโรงไฟฟ้าชีวมวลที่ใช้วัสดุทางการเกษตรเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้า ในแบบใช้เชื้อเพลิงผสมได้หลายชนิด (Multi-Fuel) อาทิ ไม้ยางพารา (ตอไม้ รากไม้ ปลายไม้ และปีกไม้) และกะลา/ทะลายปาล์ม เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาวัสดุที่เป็นเชื้อเพลิงขาดแคลนใช้เงินลงทุน ประมาณ 800 ล้านบาท ซึ่งบริษัทได้ออกแบบโรงไฟฟ้าแห่งนี้ด้วยการติดตั้งระบบเครื่องดักจับไฟฟ้าสถิติ (ESP) เพื่อดักจับฝุ่นจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงในระบบการผลิต เพื่อไม่ให้ส่งผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมกับชุมชนโดยรอบ ทำให้โรงไฟฟ้าดังกล่าวเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และประชาชนในพื้นที่ได้รับประโยชน์จากการขายวัสดุทางการเกษตร เป็นการสร้างเศรษฐกิจชุมชนให้มีความเข้มแข็งมากยิ่งขึ้น สอดรับกับนโยบายพลังงานที่จะให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาพลังงานของประเทศ

ทั้งนี้ศักยภาพของโรงไฟฟ้าดังกล่าว สามารถผลิตกระแสไฟฟ้าป้อนเข้าสู่ระบบของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) จำนวน 9.2 เมกะวัตต์ หรือสามารถขายได้ 77 ล้านหน่วยต่อปี เป็นหน่วยผลิตที่สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ปีละ 50,000 ตันคาร์บอนไดออกไซด์ สามารถสร้างรายได้หมุนเวียนภายในชุมชนมากกว่าปีละ 100 ล้านบาท จากการรับซื้อวัสดุทางการเกษตร และการจ้างงานบุคลากรภายในพื้นที่ถึงร้อยละ 93 อีกทั้งยังเป็นโรงไฟฟ้าที่มีส่วนร่วมในการสร้างความมั่นคงของระบบไฟฟ้าในพื้นที่กับภาคใต้ ในกรณีที่เกิดปัญหา ไฟฟ้าตก – ดับได้อีกทางหนึ่งด้วย

“จากศักยภาพของโรงไฟฟ้าจึงทำให้ได้รับการพิจารณารางวัลทั้งในระดับประเทศและภูมิภาคอาเซียน นับเป็นเครื่องการันตี ถึงความสำเร็จในความมุ่งมั่นพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าขนาดเล็ก ที่มีมาตรฐานในการผลิตไฟฟ้าและการดูแลด้านสิ่งแวดล้อม ด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยีที่ประสิทธิภาพจากการใช้วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรมาเป็นเชื้อเพลิง” นางสาวนวลจันทร์ กล่าว

พพ.พร้อมที่จะเดินหน้าการส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาโรงไฟฟ้าชีวมวล ที่สามารถสร้างรายได้ให้กับชุมชนและท้องถิ่น โดยเฉพาะการนำวัสดุทางการเกษตรมาสร้างมูลค่าเพิ่ม และลดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะมีส่วนสำคัญในการสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคใต้ที่มีอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง ซึ่งมีผลต่อความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มสูง ในขณะที่โรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ในพื้นที่ยังไม่สามารถพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้าให้เพียงพอต่อความต้องการได้ โดยปัจจุบันยังต้องพึ่งพาการจัดส่งไฟฟ้าจากส่วนกลางผ่านระบบสายส่ง ให้สามารถผลิตไฟฟ้าได้อย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง

แนวโน้มพลังงานที่จะเห็นในปี ค.ศ. 2020

พลังงานทดแทนและการเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน จะยังคงเป็นส่วนสำคัญของการผลิตและใช้พลังงานของประเทศ กระแสการลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจะแพร่หลายมากขึ้นในอุตสาหกรรม Blockchain และ Artificial Intelligence (AI) จะมีบทบาทมากขึ้นต่อรูปแบบนวัตกรรมของเทคโนโลยีพลังงาน รูปแบบการซื้อขายพลังงาน การผลักดันความเป็น Smart City จะมีส่วนในการกำหนดรูปแบบการผลิตและใช้พลังงานเช่นกัน

• Solar + Energy Storage ด้วยต้นทุนแผงโซลาร์ที่ถูกลงมากผนวกกับการพัฒนาและผลิตแบตเตอรี่สำหรับกักเก็บพลังงานกันอย่างจริงจัง ทำให้เกิดความเชื่อมั่นในการบริหารจัดการพลังงานทดแทนได้อย่างมีเสถียรภาพมากขึ้น การผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์จึงเป็นทางเลือกของอุตสาหกรรมและแม้แต่บ้านเรือนที่อยู่อาศัย ซึ่งในอนาคตการซื้อขายไฟฟ้าอาจจะมีอิสระมากขึ้น โดยทุกคนมีฐานะเป็น Prosumer คือผลิตไฟใช้เอง และอาจจะสามารถขายกันระหว่างบุคคลได้อีกด้วย ระบบ Energy Storage มีรูปแบบอื่นๆ เช่น ระบบผสมผสาน Solar/Hydro ของประเทศไทย ระบบก๊าซชีวภาพที่มีใช้ในประเทศเยอรมนีหรือออสเตรเลีย
• Electric Vehicles ด้วยการทำงานของยานยนต์ไฟฟ้าไม่มีการปลดปล่อยมลพิษ จึงมีข้อดีในการช่วยลดปัญหาหมอกควันพิษในเมืองใหญ่ซึ่งมีประชากรอยู่หนาแน่น ปัจจุบันในหลายประเทศมีการพัฒนายานยนต์ไฟฟ้าให้สามารถตอบโจทย์ผู้บริโภคได้เหมือนยานยนต์ที่ใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิง เช่น เดินทางได้ระยะทางไกลขึ้นต่อการชาร์จ 1 ครั้ง ราคาขายที่ถูกลง และในส่วนของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ได้แก่ สถานีชาร์จประจุที่กระจายทั่วถึง ระบบหัวชาร์จประจุแบบเร็ว
• Digitization and Energy Big Data การเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลพลังงานแบบดิจิทัลและอย่างถูกต้อง จะมีส่วนช่วยในการลดการใช้และเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานได้อย่างดี ข้อมูลจะสามารถนำมาใช้ในการบริหารจัดการการผลิตและใช้พลังงานได้อย่างสมดุล สามารถลดการสูญเสียพลังงานได้ นอกจากนี้ การใช้ AI เข้ามาช่วยจะก้าวข้ามขีดจำกัดในการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูล ทำนายแนวโน้มและเพิ่มศักยภาพของการควบคุมระบบพลังงานให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น เช่น Supply Chain Digitization จะทำให้สามารถรับทราบข้อมูลได้ตลอดกระบวนการและใช้ระบบอัตโนมัติจัดการได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ รวมทั้งลดต้นทุน AI ยังสามารถช่วยในการทำ Predictive Maintenance เพื่อลดการสูญเสียพลังงานและ
  การหยุดดำเนินการอย่างฉับพลันของอุตสาหกรรมการผลิต
• Smart Grid/Micro Grid แนวคิดของระบบผลิตพลังงานขนาดเล็ก ทั้งการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ โรงไฟฟ้าชีวมวลระดับชุมชน จะถูกบริหารจัดการในภาพรวมด้วยเทคโนโลยี Grid ที่ชาญฉลาดและรองรับการเปลี่ยนแปลงได้ดี (Flexible Grid) และด้วย Blockchain Network ที่ทำให้ทุกคนสามารถซื้อขายพลังงานกับผู้ผลิตหรือระหว่างกันเอง ณ เวลาที่เหมาะสม
• Smart City ด้วยการผลักดันของการพัฒนาเมืองอัจฉริยะซึ่งจะเป็นต้นแบบของการนำเทคโนโลยีดิจิทัล อินเทอร์เน็ตและ AI มาใช้ในการบริหารจัดการเมือง ทั้งทางด้านพลังงาน สิ่งแวดล้อม คุณภาพชีวิตความเป็นอยู่และอื่นๆ ซึ่งภาคเอกชนมีความตื่นตัวสูงในการพัฒนาและช่วยผลักดันอย่างมาก
• โรงไฟฟ้าขยะ จะเป็นอีกหนึ่งแหล่งพลังงานที่เพิ่มมากขึ้น ด้วยความจำเป็นในด้านการจัดการขยะชุมชนทั้งขยะใหม่และขยะเก่าอย่างมีประสิทธิภาพ และไม่ก่อให้เกิดมลพิษ โรงไฟฟ้าขยะจึงเป็นทางเลือกที่ตอบโจทย์ ในขณะที่การบริหารจัดการอย่างเต็มรูปแบบตามแนวนโยบาย Circular Economy ต้องใช้เวลาในการพัฒนากว่าจะเป็นรูปธรรม

จึงไม่สามารถปฏิเสธได้เลยว่า เทคโนโลยีสมัยใหม่เหล่านี้ได้เริ่มเข้ามาทำให้อุตสาหกรรมต้องพัฒนาปรับตัวให้พร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง เพราะจะเป็นปัจจัยต่อความสามารถในการแข่งขันสำหรับทั้งอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอุตสาหกรรมการผลิต นอกจากนี้ การเข้ามาของเทคโนโลยีต่างๆ ควรจะต้องศึกษาอย่างรอบคอบถึงผลกระทบในด้านอื่นในระยะยาว เช่น ความต้องการการใช้ไฟฟ้าโดยรวมที่อาจจะเพิ่มขึ้นเมื่อประยุกต์ใช้ระบบดิจิทัล ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมของการใช้ Solar PV

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 96 พฤศจิกายน-ธันวาคม 2562 คอลัมน์ GREEN Article
โดย รศ. ดร.สุนีรัตน์ ฟูกุดะ ผู้อำนวยการบัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม

หลักเกณฑ์การจัดตั้งโรงไฟฟ้าชุมชนนั้น จะมีการกำหนดพื้นที่เป้าหมายเพื่อจัดตั้งโรงไฟฟ้าชุมชน โดยพื้นที่เป้าหมายจะต้องมีศักยภาพด้านพลังงานหมุนเวียน พร้อมมีระบบส่งและระบบจำหน่ายไฟฟ้ารองรับ เพื่อรับไฟฟ้าที่ผลิตได้จากชุมชน โดยแนวทางการจัดตั้งโรงไฟฟ้าชุมชนนั้น เป็นความร่วมมือของทั้งภาคไฟฟ้า รัฐและ/หรือเอกชนและ/หรือชุมชน ร่วมจัดตั้ง โดยอาจมีงบประมาณสนับสนุนจากกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน และกองทุนพัฒนาไฟฟ้า ทั้งนี้ ราคารับซื้อต้องกระทบต่อราคาค่าไฟฟ้าน้อยที่สุด และมีการกำหนดผลประโยชน์กลับคืนสู่ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม เช่น ส่วนลดค่าไฟฟ้า ส่วนแบ่งผลกำไรจากการดำเนินงาน หรือรายได้จากการขายเชื้อเพลิงจากวัสดุทางการเกษตร ซึ่งจะช่วยสร้างรายได้ให้ชุมชน และช่วยลดความล้ำได้อีกทางหนึ่ง

สำหรับแนวทางการจัดตั้งโรงไฟฟ้าชุมชนนั้น ล่าสุดจากการประชุมคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) ซึ่งมีนายสนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์ เป็นประธาน เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม ที่ผ่านมา ได้เห็นชอบหลักเกณฑ์และแนวทางการร่วมลงทุนจัดตั้งโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานราก โรงไฟฟ้าขนาดเล็กที่มีเป้าหมายให้แต่ละชุมชนมีส่วนร่วมและถือหุ้น โดยกำหนดให้รัฐวิสาหกิจชุมชนเข้าถือหุ้นบุริมสิทธิในโรงไฟฟ้าไม่ต่ำกว่า 10% และไม่กำหนดเพดานสัดส่วนการถือหุ้นของชุมชน เพื่อเปิดช่องให้เอกชนเสนอผลประโยชน์สูงสุดให้ชุมชน รูปแบบการจัดตั้งโรงไฟฟ้าชุมชนนั้นจะเป็นลักษณะชุมชนร่วมกับเอกชนทั้งหมด หรือชุมชนร่วมกับเอกชนร่วมกับภาครัฐก็ได้ โดยต้องจ่ายส่วนแบ่งรายได้จากการขายไฟฟ้าให้กับชุมชนไม่น้อยกว่า 25 สตางค์ต่อหน่วย แต่หากเป็นโรงไฟฟ้าไฮบริด จะต้องแบ่งส่วนรายได้ให้กับชุมชน 2 ส่วน คือ ส่วนที่เป็นเชื้อเพลิงที่ 25 สตางค์ต่อหน่วย และส่วนของพลังงานแสงอาทิตย์ที่ 50 สตางค์ต่อหน่วย และต้องทำพันธสัญญาหรือคอนแทร็กต์ฟาร์มมิ่ง เพื่อช่วยสร้างความมั่นใจให้เกษตรกรในการปลูกพืชพลังงาน และเป็นหลักประกันสร้างรายได้จากการปลูกพืชพลังงานส่งป้อนให้กับโรงไฟฟ้าด้วย โรงไฟฟ้าชุมชนแต่ละแห่งจะมีกำลังการผลิตขนาดไม่เกิน 10 MW โดยตั้งเป้าหมายส่งเสริมรวมทั้งสิ้น 1,000 เมกะวัตต์ และขายไฟฟ้าเข้าระบบได้ภายในปี 2565 ส่วนค่าไฟฟ้าที่ซื้อขายนั้น จะอยู่ที่ประมาณ 3.76-5.34 บาทต่อหน่วย ซึ่งขึ้นอยู่กับแต่ละประเภทเชื้อเพลิง

Source: ข้อมูล กระทรวงพลังงาน

และหากมีใครถามว่า กองทุนมากมายปีละนับหมื่นล้านของกระทรวงพลังงานทำไมเข้าถึงยาก ประเทศไทยได้ประโยชน์อะไร เป็นเบี้ยหัวแตก หรือ ตำนํ้าพริกละลายแม่นํ้าหรือเปล่า คำตอบเดิมคือ “รอนโยบายรัฐมนตรีใหม่”

ขอเริ่มต้นด้วยแผนพัฒนาพลังงานหมุนเวียน/ทดแทน ที่ทางสองกรมใหญ่ สนพ. และ พพ. ช่วยกันบรรจงร่างให้ตรงเป้าหมายที่ท่านนายกรัฐมนตรีได้ประกาศไว้ คือ 30% ฟังดูค่อนข้างมาก แต่ทำไมธุรกิจพลังงานทดแทนรู้สึกว่า ถดถอย ไม่มีการรับซื้อไฟฟ้าเพิ่มเท่าที่ควร จึงอยากให้ท่านผู้อ่านลองศึกษาว่า 30% ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายที่ประกาศไว้นั้น เป็นการรับซื้อไฟฟ้าเพียง 7.05% เชื้อเพลิงชีวภาพ (เอทานอลและไบโอดีเซล) 4.24% และอีก 18.86% เป็นเรื่องของการผลิตความร้อน ซึ่งตรวจวัดได้ยาก แต่มีการใช้อยู่แล้วในภาคอุตสาหกรรมโดยไม่ต้องมีการอุดหนุนใดๆ จากภาครัฐ

ในขณะนี้มีการขายไฟไม่ถึง 7% ของโรงไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน ยังสร้างความรํ่ารวยจนเกิดมหาเศรษฐีในเมืองไทยขึ้นหลายราย คงต้องมีการศึกษาวิจัยว่าพลังงานทดแทนมีผลในการกระจายรายได้สู่ชุมชนมากน้อยเพียงใด เมืองไทยจะได้พ้นจากคำว่า “รวยกระจุกจนกระจาย” เสียที

เรื่องของพลังงาน มีความหมายสมบูรณ์ในตัว ไม่ใช่แค่ปัจจัยที่ 5 พลังงาน เป็นทั้งสาธารณูปโภค โครงสร้างพื้นฐาน เป็นธุรกิจ เป็นการลงทุน เป็นเทคโนโลยี เป็นสัมปทาน เป็นชนวนให้เกิดสงคราม และเป็นพลังอำนาจในตัวเอง ประเทศไทยก็เช่นกัน กระทรวงพลังงานกว่าจะได้เสนาบดี ก็ต้องเสียเวลากันเป็นเดือนทีเดียว คนส่วนใหญ่ถ้าพูดถึงพลังงานหมุนเวียน พลังงานทดแทน หรือพลังงานทางเลือกมักจะคิดว่าคือไฟฟ้า แท้ที่จริงแล้วแผนพลังงานทดแทน มีสัดส่วนที่เป็นพลังงานไฟฟ้าเพียง 7.05% จากเป้าหมายพลังงานทดแทนรวมของประเทศ 30% โดยให้ความสำคัญด้านการผลิตความร้อนมากที่สุดถึง 18.86% และด้านเชื้อเพลิงชีวภาพ เอทานอล-ไบโอดีเซลอีก 4.24% จะเหมาะสมหรือไม่ประการใด คงต้องฟังความรอบด้าน แต่ที่แน่ๆ ปัจจุบันนี้ปริมาณไฟฟ้าสำรองของประเทศไทย เกินกว่าความจำเป็นมากแล้ว และที่แปลกแต่จริงก็คือ รัฐบาลยังคงรับซื้อไฟฟ้าจากฟอสซิลที่ราคาแพงกว่าชีวมวลอย่างต่อเนื่อง ทั้งๆ ที่โรงไฟฟ้าชีวมวลปัจจุบันก็ขายไฟแบบ Firm เช่นเดียวกับโรงไฟฟ้าฟอสซิล

อะไรจะถูก อะไรจะผิด คงต้องเก็บไว้เป็นการบ้านท่านรัฐมนตรี ยุคมีประชาธิปไตย (อาจถูกวิพากษ์วิจารณ์ได้) ขอเพิ่มเติมเรื่องที่น่าสนใจที่ชาวพลังงานและชาวบ้านถูกเก็บภาษี อันเนื่องมาจากขายไฟฟ้า ผลิตไฟฟ้า และใช้นํ้ามันเชื้อเพลิงนั่นก็คืองบประมาณของกองทุนอนุรักษ์พลังงาน และกองทุนพัฒนาไฟฟ้า สำหรับกองทุนพัฒนาไฟฟ้า ทั้งที่จัดเก็บจากผู้ผลิตไฟฟ้าและผู้จำหน่ายไฟฟ้า ได้ถูกใช้ประโยชน์อย่างมีประสิทธิภาพตามสมควร เจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่ของกองทุนพัฒนาไฟฟ้ามีจิตสำนึกว่า นี่เงินประชาชน ไม่ใช่ของ กกพ. อำนวยความสะดวกอย่างดี เข้าถึงง่ายแม้จะเข้มงวด ความครบถ้วนและความสมบูรณ์ของเอกสารมากเกินไป โดยขาดการคำนึงถึง Output – Outcome ตามแนวทางของสำนักงบประมาณ แต่ถ้ามองภาพรวมก็สอบผ่าน

สำหรับกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ปีละกว่าหมื่นล้านบาทคงต้องหาผู้บริหารมืออาชีพมาช่วย เนื่องจากผู้เสียภาษีเข้ากองทุนบ่นกันมาก (จากองค์กรภาครัฐ) เริ่มตั้งแต่การลงทะเบียนที่แสนยาก หลายๆ องค์กรต้องว่าจ้างที่ปรึกษามาช่วย แต่ก็ยังไม่ได้งานโดยไม่ทราบเหตุผล การติดต่อก็แสนยากลำบาก นอกจากนี้ก็ยังมีข่าวว่า 3 จังหวัดภาคใต้ หลอดไฟล้นแล้ว ขอเป็นอุปกรณ์อื่นๆ บ้าง เรื่องดีๆ ของกองทุนหมื่นล้านก็มี เช่น โครงการสูบนํ้าด้วยพลังงานเซลล์แสงอาทิตย์ชาวบ้านฝากขอบคุณกระทรวงพลังงานมา ณ ที่นี้ด้วย

เรียนท่านรัฐมนตรีฯ พลังงานจากฟอสซิล อาจสร้างความรํ่ารวยให้ภาคเอกชนไม่กี่กลุ่ม และสร้างความเข้มแข็งให้กับองค์กรที่ภาครัฐถือหุ้นเพื่อช่วยเสริมความมั่นคงด้านพลังงานของชาติ แต่สำหรับพลังงานทดแทนหรือพลังงานหมุนเวียนแลว้ ควรมีนโยบายกระจายผู้ลงทุนไปสู่ท้องถิ่น ชุมชนหรือผู้นำในแต่ละจังหวัด เพื่อเสริมแกร่งให้กับชุมชน ไม่กระจุกตัวอยูแค่บริษัทใหญ่ ๆ อีกทั้งควรมีนโยบายไม่ให้ภาครัฐเข้ามาแข่งขันกับภาคเอกชนด้านพลังงานทดแทน … วันนี้ภาคเอกชน เทคโนโลยีพร้อม เงินทุนพร้อม รัฐจึงควรมีหน้าที่ส่งเสริม สนับสนุนและกำกับในบางกรณี … เท่านั้น พลังงานไทยจะก้าวไกล … มั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 94 กรกฎาคม-สิงหาคม 2562 คอลัมน์ GREEN Focus โดย พิชัย ถิ่นสันติสุข

นางสาวนฤภัทร อมรโฆษิต เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (สำนักงาน กกพ.) ในฐานะโฆษก คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) เปิดเผยว่า กกพ. มีมติเห็นชอบให้ออกใบอนุญาตประกอบกิจการพลังงาน ให้แก่ บริษัท มิตรผล ไบโอ-เพาเวอร์ (อำนาจเจริญ) จำกัด ขนาดกำลังผลิตติดตั้ง 32,500.00 กิโลโวลต์แอมแปร์ (kVA) หรือ 26.000 เมกะวัตต์ (MW) ผลิตไฟฟ้าด้วยเชื้อเพลิงชีวมวล (กากอ้อย ใบอ้อย และชิ้นไม้สับ) ซึ่งตั้งอยู่ที่ ต. น้ำปลีก อ. เมือง จ. อำนาจเจริญ พร้อมกำหนดมาตรการในกำกับดูแลเพิ่มเติม นอกเหนือจากมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม และมาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามรายงาน EIA

ทั้งนี้ เพื่อให้ครอบคลุมข้อเรียนและประเด็นผลกระทบที่มีนัยสำคัญอย่างครบถ้วน โดยระบุไว้ในเงื่อนไขเฉพาะในท้ายใบอนุญาต กกพ. ยังได้รับทราบมาตรการเพื่อลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม ข้อวิตกกังวลของประชาชนเพิ่มเติมตามที่ตัวแทนกลุ่มบริษัทมิตรผลได้แสดงเจตจำนงยินดีที่จะจัดทำมาตรการดังกล่าว เพื่อเป็นโครงการโรงไฟฟ้าชีวมวลต้นแบบ เพื่อให้ผู้ประกอบการต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด ในการดูแลผลกระทบต่อ ชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ให้เกิดความยั่งยืน ซึ่งหากพบว่าฝ่าฝืนหรือไม่มีการปฏิบัติ และเกิดมลพิษและผลกระทบสูงกว่ามาตรฐานที่กำหนดให้หยุดการผลิตได้ทันที

“การดำเนินงานของ กกพ. ตั้งอยู่บนพื้นฐานหลักธรรมาภิบาลมาใช้ในบริหารจัดการ และเคารพสิทธิต่อผู้มีส่วนได้เสียทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การกำกับดูแลการประกอบกิจการพลังงานเป็นไปตามอำนาจหน้าที่ และตรงตามวัตถุประสงค์ของกฎหมายที่บัญญัติไว้” นางสาวนฤภัทร กล่าว

ก่อนหน้านี้ ในการประชุม กกพ. เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2561 กกพ. ได้มีมติชะลอการพิจารณาออกใบอนุญาตประกอบกิจการผลิตไฟฟ้า ระบบจำหน่ายไฟฟ้า จำหน่ายไฟฟ้า การอนุญาตก่อสร้างอาคาร และการอนุญาตประกอบกิจการโรงงานผลิตพลังงานไฟฟ้า ของบริษัท มิตรผล ไบโอ-เพาเวอร์ (อำนาจเจริญ) จำกัด เพื่อให้ กกพ. ได้มีโอกาสรับฟังข้อมูลจากประชาชนในพื้นที่ตั้งโรงไฟฟ้า ผู้ประกอบการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ได้ ซึ่งข้อสรุปประเด็นปัญหาข้อร้องเรียน ข้อกังวลใจ และแนวทางการแก้ไขปัญหาร่วมกันอย่างบูรณาการ เพื่อไปสู่การกำหนดเงื่อนไขเฉพาะในการประกอบกิจการพลังงานหรือกำหนดเป็นมาตรการลดผลกระทบตามกฎหมายต่างๆ

โดยเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2562 นำโดยนายเสมอใจ ศุขสุเมฆ ประธาน กกพ. พร้อมคณะผู้แทนสำนักงาน กกพ. ได้ลงพื้นที่เพื่อเข้าประชุมร่วมกับนายนิกร สุกใส ผู้ว่าราชการจังหวัดยโสธร และกลุ่มผู้คัดค้านโครงการ ประกอบด้วย กลุ่มอนุรักษ์ลำน้ำเซบายและกลุ่มเครือข่ายอนุรักษ์ลุ่มน้ำเซบาย เพื่อดู สำรวจ เก็บข้อมูล และรับฟังข้อเท็จจริงของโครงการ ได้แก่ จุดผันน้ำจากลำน้ำเซบาย สภาพทั่วไปของพื้นที่โครงการ และการกันพื้นที่สาธารณะ (ลำห้วยน้อย) ออกจากพื้นที่โครงการ รวมทั้งได้เจรจากับกลุ่มผู้สนับสนุนและผู้คัดค้านโครงการ ซึ่งในการลงพื้นที่ในครั้งนั้น ได้ข้อสรุปประเด็นที่ได้จากกลุ่มผู้คัดค้าน มาพิจารณากำหนดมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม และมาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามรายงาน EIA โครงการโรงไฟฟ้าชีวมวลของบริษัทฯ เพื่อนำมาพิจารณาใช้ปฏิบัติในช่วงก่อนก่อสร้างและตลอดช่วงก่อสร้าง ตลอดจนถึงช่วงดำเนินการ

ทั้งนี้ ตามที่ กกพ. ได้มีมติอนุญาตใบอนุญาตจำนวน 5 ประเภทแล้วได้แก่ ใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้า ใบอนุญาตระบบจำหน่ายไฟฟ้า ใบอนุญาตจำหน่ายไฟฟ้า ใบอนุญาตก่อสร้างอาคาร (อ.1) และใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานผลิตไฟฟ้า (รง.4)

นางสาวนฤภัทร กล่าวว่า “ในส่วนของใบอนุญาตผลิตไฟฟ้า กกพ. ได้มติให้เพิ่มเงื่อนไขเฉพาะในการประกอบกิจการผลิตไฟฟ้า เป็น 9 ข้อ โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้

1. ต้องปฏิบัติตามรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม “โครงการโรงไฟฟ้าชีวมวล ของบริษัท มิตรผลไบโอ-เพาเวอร์ (อำนาจเจริญ) จำกัด ตั้งอยู่ที่ตำบลน้ำปลีก อำเภอเมืองอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ” ฉบับล่าสุด หรือฉบับที่มีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมที่ได้รับความเห็นชอบโดยเคร่งครัด

2. ต้องนำส่งรายงานผลการปฏิบัติตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม และมาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตลอดจนปัญหา ข้อจำกัด และข้อเสนอแนะต่อสำนักงานเป็นประจำทุก 6 เดือน

3. ให้ผู้รับใบอนุญาตจัดส่งเอกสารดังต่อไปนี้ก่อนแจ้งเริ่มประกอบกิจการผลิตไฟฟ้า

(1) ผลการทดสอบสมรรถนะและประสิทธิภาพของเครื่องจักรอุปกรณ์สำคัญที่ได้รับรองอย่างเป็นทางการจากผู้ผลิต

(2) ผลการทดสอบสมรรถนะและประสิทธิภาพของระบบผลิตไฟฟ้า ซึ่งรวมถึง Heat Balance, Mass Balance, Water Balance และปริมาณมลพิษทางอากาศที่ระบายจากปล่อง ซึ่งได้รับรองอย่างเป็นทางการหลังจากการทดลองเดินเครื่องและทดสอบระบบ

4. หากมีความประสงค์จะเปลี่ยนแปลงชนิดของเชื้อเพลิงหรือรายละเอียดโครงการแตกต่างจากที่เสนอไว้ในการขออนุญาตประกอบกิจการพลังงาน จะต้องเสนอรายละเอียดของการเปลี่ยนแปลงให้คณะกรรมการให้ความเห็นชอบก่อนดำเนินการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว

5. ให้นำส่งรายงานสมดุลของการผลิต ซื้อ ใช้ และ/หรือจำหน่ายไฟฟ้าประจำวันของสถานประกอบกิจการ โดยแสดงรายละเอียดเป็นรายชั่วโมง และผลการตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมตามรอบการตรวจติดตามที่กำหนดในรายงาน EIA ให้สำนักงานทุกเดือน นับแต่วันที่เริ่มประกอบกิจการ

6. ห้ามจำหน่ายไฟฟ้าเข้าระบบโครงข่ายพลังงานของการไฟฟ้าก่อนได้รับอนุญาต

7. ต้องจัดทำแผนปฏิบัติการฉุกเฉิน จัดการฝึกอบรม แนะนำวิธีการป้องกันเกี่ยวกับการปฏิบัติงานในส่วนที่อาจก่อให้เกิดอันตราย อุบัติเหตุและอุบัติภัย และมีการฝึกซ้อมอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ทั้งนี้ จะต้องมีหลักฐานเอกสารการดำเนินการแสดงไว้ที่สถานประกอบกิจการให้สามารถตรวจสอบได้ตลอดเวลา

8. ต้องทำการตรวจวัดคุณภาพอากาศทั้งระยะก่อสร้างและระยะดำเนินการจำนวน 4 จุด (ทิศทางลมและความเร็วลม 2 จุด) ปีละ 3 ครั้ง (ทุก 4 เดือน) ครั้งละ 7 วันต่อเนื่อง ให้ครอบคลุมทั้งในช่วงฤดูหีบอ้อยและนอกฤดูหีบอ้อ

9. ให้ควบคุมดูแลการระบายมลพิษทางอากาศให้น้อยที่สุด และให้ติดตั้งเครื่องตรวจวัดความเข้มข้นของมลพิษทางอากาศจากปล่องที่เป็นแหล่งกำเนิดมลพิษทางอากาศแบบอัตโนมัติอย่างต่อเนื่อง (CEMs) โดยให้ติดตั้งจอแสดงผลการตรวจวัดคุณภาพอากาศที่บริเวณหน้าโรงงาน เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าตรวจสอบได้โดยสะดวก”

สำหรับ มาตรการเพื่อลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม ข้อวิตกกังวลของประชาชนเพิ่มเติมตามที่ตัวแทนกลุ่มบริษัทมิตรผลฯ ได้แสดงเจตจำนงยินดีที่จะจัดทำมาตรการดังกล่าว เพื่อเป็นโครงการโรงไฟฟ้าชีวมวล มีดังนี้

1. บริษัทฯ จะควบคุมการระบายมลพิษทางอากาศให้น้อยที่สุดและจะติดตั้งเครื่องตรวจวัดความเข้มข้นของมลพิษทางอากาศจากปล่องที่เป็นแหล่งกำเนิดมลพิษทางอากาศแบบอัตโนมัติอย่างต่อเนื่อง (CEMs) โดยจะรายงานคุณภาพอากาศผ่านจอแสดงผลที่บริเวณหน้าโรงงาน

2. บริษัทฯ จะจัดส่งรายงานการตรวจสอบคุณภาพน้ำใต้ดินให้แก่สำนักงาน กกพ. ทุกเดือน

3. บริษัทฯ จะเพิ่มความถี่ในการตรวจวัดคุณภาพอากาศทั้งระยะก่อสร้างและระยะดำเนินการปีละ 3 ครั้ง ต้องดำเนินการตรวจวัดในช่วงหีบอ้อย นอกฤดูกาลหีบอ้อย และช่วงหยุดซ่อมบำรุง

4. บริษัทฯ ยินดีจะเชิญผู้ร้องเรียนเข้าร่วมเป็นคณะกรรมการไตรภาคี เพื่อติดตามการประกอบกิจการของบริษัทฯ

5. บริษัทฯ จะจัดตั้งกองทุนมวลชนสัมพันธ์เพื่อพัฒนาท้องถิ่นในรัศมี 5 กิโลเมตร รอบโรงงาน ซึ่งบริหารกองทุนโดยคณะกรรมการไตรภาคี

6. บริษัทฯ จะจัดตั้งกองทุนอนุรักษ์ลำน้ำเซบาย โดยสนับสนุนการเพาะเลี้ยงและปล่อยพันธุ์ปลาและสัตว์น้ำท้องถิ่น รวมทั้งกิจการสัตว์น้ำท้องถิ่น โดยผ่านคณะกรรมการไตรภาคีและประมงจังหวัด

7. บริษัทฯ จะพัฒนาถนน และการจราจรในพื้นที่ เพื่อสร้างทางเลี่ยงทางหลัก และลดการเกิดอุบัติเหตุในพื้นที่ รวมทั้งการดูแลฝุ่นถนน

8. บริษัทฯ จะมอบทุนวิจัยการพัฒนาและอนุรักษ์กับนักวิจัยของมหาวิทยาลัย

9. บริษัทฯ จะยกเลิกการใช้สารเคมีเกษตรที่เป็นอันตราย 3 ชนิด ได้แก่ พาราควอต ไกลโฟเซต คลอร์ไพริฟอส ในการปลูกอ้อย

10. บริษัทฯ จะติดตั้งมาตรวัดปริมาณน้ำที่โรงงานมีการผันน้ำจากลำน้ำในช่วงฤดูน้ำหลาก และรายงานให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทราบ

11. บริษัทฯ จะดำเนินโครงการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน สร้างงาน สร้างอาชีพเสริม การท่องเที่ยวชุมชน

12. บริษัทฯ จ้างงานคนพิการในพื้นที่รัศมี 5 กิโลเมตร รอบโรงงาน”

ทั้งนี้ สำนักงาน กกพ. จะดำเนินการติดตามการดำเนินการตามมาตรการเพื่อลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม ข้อวิตกกังวลของประชาชนเพิ่มเติมที่ตัวแทนกลุ่มบริษัทมิตรผลเสนออย่างเคร่งครัด และรายงาน กกพ. ต่อไป” นางสาวนฤภัทร กล่าวเพิ่มเติม