นายกุลิศ สมบัติศิริ ปลัดกระทรวงพลังงาน กล่าวว่า โครงการโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานราก จะเป็นการส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการผลิตใช้และจำหน่ายไฟฟ้าอย่างยั่งยืน และเพื่อส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการเป็นเจ้าของโรงไฟฟ้า สิ่งสำคัญเลยก็คือการส่งเสริมโรงไฟฟ้าที่ผลิตจากพลังงานหมุนเวียนตามศักยภาพเชื้อเพลิง และให้สอดคล้องกับความต้องการใช้ไฟฟ้าในพื้นที่สร้างความมั่นคงระบบไฟฟ้าในพื้นที่ลดภาระการลงทุนของภาครัฐ ส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากให้มีรายได้จากการจำหน่ายเชื้อเพลิงจากวัสดุทางการเกษตร การจำหน่ายไฟฟ้าอีกทั้งยังสร้างการยอมรับของชุมชนในการพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้า จะต้องมีความพร้อมในองค์ประกอบหลัก 4 ส่วนคือ 1) อยู่ในพื้นที่ที่มีสายส่งรองรับ 2) โรงไฟฟ้มีความพร้อมก่อสร้างแล้วเสร็จหรือใกล้เสร็จแล้ว 3) เกษตรกรมีความพร้อมในการผลิตเชื้อเพลิงป้อนโรงไฟฟ้าและ 4) มีความพร้อมด้านภูมิศาสตร์เช่นพื้นที่บริเวณนั้นจะต้องมีน้ำเพียงพอจะปลูกพืชพลังงาน 

โดยต้องมีหลักเกณฑ์ดังนี้ 

ผู้เสนอขอขายไฟฟ้า ต้องมีคุณสมบัติดังนี้

1. เป็นนิติบุคคลที่จดทะเบียนตามกฎหมายไทย มีสำนักงานตั้งอยู่ในประเทศไทย
2. จำนวนสมาชิกวิสาหกิจชุมชน หรือเครือข่ายวิสาหกิจชุมชน ไม่น้อยกว่า 200 ครัวเรือน 
3. โรงไฟฟ้า Hybrid ที่เสนอในครั้งนี้ต้องตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกัน มีจุดเชื่อมโยงไฟฟ้าที่เดียวกัน
4. มีเอกสารแสดงว่าพื้นที่ตั้งโรงไฟฟ้าไม่ขัดต่อกฎหมายผังเมือง หรือ กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องในการตั้งโรงงาน
5. ต้องมีเอกสารผลการตรวจสอบจุดเชื่อมโยงวงจรไฟฟ้าของสายส่งไฟฟ้า
6. มีเอกสารแสดงหลักฐานผลการรับฟังความเห็นของชุมชน และเสนอหลักฐานการยอมรับของชุมชน
7. มีเอกสารให้ความเห็นชอบในการตั้งโรงไฟฟ้าจากศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้
8. ต้องเป็นโรงไฟฟ้าที่ไม่มีสัญญาผูกพันกับภาครัฐ และไม่ใช่โรงไฟฟ้า 
9. มีเอกสารในใบอนุญาตให้ก่อสร้างโรงงาน เช่น ตามระเบียบหรือกำหมายที่เกี่ยวข้องกำหนด
10. ระบุความยินยอมในการติดตั้งระบบตรวจวัดและส่งข้อมูลให้ พพ.

การพิจารณาคะแนนด้านผลประโยชน์

1. ส่วนแบ่งรายได้ที่เกิดจากการจำน่ายไฟฟ้าที่ยังไม่ได้หักค่าใช้จ่ายใด ๆ
2. เงินพิเศษค่าเชื้อเพลิง
3. สัดส่วนหุ้นบริสุทธิให้แก่วิสาหกิจชุมชน (ไม่น้อยกว่าร้อยละ 10)
4. การรับประกันอัตราเงินปันผลประจำปีให้กับวิสาหกิจชุมชน
5. เงินพิเศษสำหรับกิจกรรมเพื่ชุมชน
6. การจ้างแรงงานภายในพื้นที่จังหวัดที่ตั้งโรงไฟฟ้า สำหรับดำเนินงานในการควบคุมและบำรุงรักษาโรงไฟฟ้า
7. ผลประโยชน์หรือโครงการพัฒนาชุมชนด้านอื่น ๆ  ผู้ยื่นขอผลิตไฟฟ้าจะต้องมี้อเสนอว่า โรงไฟฟ้าจะเข้าไปมีส่วนร่วมยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้นจากเดิม และต่อยอดให้เกิดความยั่งยืนในด้านต่าง ๆ ได้อย่างไร ช่วยให้เศรษฐกิจชุมชนมีความเข็มแข็งขึ้นได้อย่างไร

นายกุลิศ กล่าวเพิ่มเติมอีกว่า “ถ้าหากเป็นโครงการโรงไฟฟ้าชุมชนประเภทชีวมวลนั้น ที่มีการใช้วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น ฟางข้าว ซังข้าวโอ้ต ใบอ้อยสด ผู้ยื่นขอผลิตไฟฟ้าจะต้องบรรยายให้เห็นภาพว่าการตั้งโรงไฟฟ้าชุมชนจะช่วยลดการเผากลางแจ้งที่ก่อให้เกิดปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM. 2.5 ได้อย่างไรบ้าง และจะมีการสร้างรายได้จากการขายวัตถุดิบให้กับโรงไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างไร”

ดังนั้นโครงการโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานราก คือ โครงการจัดตั้งโรงไฟฟ้าที่ชุมชนนั้นมีส่วนร่วมในการดำเนินโครงการ และชุมชนจะต้องมีการรับรู้และเห็นชอบในก่อสร้างมีส่วนแบ่งรายได้ของโรงไฟฟ้าคืนกลับสู่ชุมชนผ่านกองทุนหมู่บ้าน โดยชุมชนเป็นหุ้นส่วนในการประกอบธุรกิจผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าร่วมกับภาคเอกชนหรือองค์กรณ์ของรัฐ หากท่านใดสนใจสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.dede.go.th

4 มกราคม 2563 – รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน พร้อมด้วยคณะผู้บริหารกระทรวงพลังงานลงพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี ตรวจติดตามความก้าวหน้าของการดำเนินการเพื่อขับเคลื่อนผลักดันนโยบายโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างครอบคลุมจังหวัดยโสธร ศรีสะเกษ อำนาจเจริญ และอุบลราชธานี โดยมีนายสฤษดิ์ วิฑูรย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานีและคณะให้การต้อนรับ

นายสนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า การลงพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานีในครั้งนี้ มีภารกิจสำคัญคือ การประชุมหารือร่วมกับ 4 จังหวัดในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง ได้แก่ จังหวัดยโสธร ศรีสะเกษ อำนาจเจริญ และอุบลราชธานี และติดตามการดำเนินงานของกระทรวงพลังงานตามนโยบายที่ได้มอบหมายไว้ อาทิ โครงการโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานราก สถานีพลังงานชุมชน การของบประมาณกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานเพื่อการแก้ปัญหาภัยแล้ง เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากให้มีความเข้มแข็ง รวมถึงการติดตามพื้นที่ที่ต้องการความมั่นคงด้านไฟฟ้า เป็นต้น ซึ่งภาพรวมขณะนี้ อยู่ระหว่างการเร่งขับเคลื่อนให้เกิดผลสำเร็จที่เป็นรูปธรรมตามนโยบายที่ได้มอบหมายไว้

โดยในส่วนของโครงการโรงไฟฟ้าชุมชนนั้น ได้ผ่านความเห็นชอบเกี่ยวกับเงื่อนไขหลักเกณฑ์การจัดตั้งโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานรากจากที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) เมื่อวันที่ 16 ธ.ค.62 ที่ผ่านมา ในปี 2563 นี้ จะเปิดรับซื้อไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนของผู้ผลิตรายเล็กมาก (VSPP) ในรูปแบบ FiT จำนวนรวม 700 เมกะวัตต์ (MW) โดยให้ความสำคัญกับโรงไฟฟ้า Quick Win ที่ก่อสร้างแล้วเสร็จหรือใกล้จะแล้วเสร็จเข้าร่วมโครงการก่อน ซึ่งโครงการจะสามารถจ่ายไฟฟ้าเข้าระบบภายในปี 2563 นี้

สำหรับในการร่วมทุนได้วางหลักเกณฑ์ไว้โดยให้ความสำคัญไปที่ประโยชน์ต่อชุมชนเป็นหลัก โดยผู้เสนอโครงการที่อาจเป็นภาคเอกชนหรืออาจร่วมกับองค์กรของรัฐ จะถือหุ้นในโครงการได้ 60% – 90% ส่วนกลุ่ม

วิสาหกิจชุมชน 10% – 40% โดยกลุ่มวิสาหกิจชุมชนต้องมีสมาชิกไม่น้อยกว่า 200 ครัวเรือน และยังมีการแบ่งส่วนแบ่งรายได้ตามหลักเกณฑ์ รวมทั้งต้องมีแผนจัดหาเชื้อเพลิง รับซื้อเชื้อเพลิงราคาประกันกับวิสาหกิจชุมชน แบบคอนแทร็ก ฟาร์มมิ่ง (Contract Farming) ด้วย

“เป้าหมายหลักของโครงการโรงไฟฟ้าชุมชนคือการแก้ปัญหาเศรษฐกิจฐานรากเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนด้วยนโยบายพลังงาน ซึ่งการขับเคลื่อนโรงไฟฟ้าชุมชนจะทำให้เกิดเม็ดเงินลงทุนในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจกว่า 7 หมื่นล้านบาท ก่อเกิดการสร้างงานสร้างอาชีพ และรายได้ให้ชุมชนได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้ ชุมชนรอบโรงไฟฟ้ายังจะได้รับส่วนลดค่าไฟฟ้าอีกด้วย” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานกล่าว

การลงพื้นที่จังหวัดอุบลในครั้งนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานและคณะได้เข้าเยี่ยมชมโครงการด้านพลังงานทดแทนของบริษัท อุบลไบโอเอทานอล จำกัด (มหาชน) ซึ่งมีการผลิตเอทานอล ผลิตก๊าซชีวภาพ และโรงไฟฟ้าขนาด 5.6 MW เพื่อดูการดำเนินงานของกลุ่มบริษัทอุบลไบโอเอทานอล เนื่องจากเป็นหนึ่งในโรงไฟฟ้าที่แสดงความสนใจเข้าร่วมโครงการตามกรอบเวลาของนโยบายโรงไฟฟ้าชุมชนเร่งด่วน Quick Win

โรงงานมีระบบผลิตไบโอก๊าซที่ผลิตจากการย่อยกากมันสำปะหลังที่ได้รับจากโรงแป้งมันฯ สามารถปรับปรุงระบบรองรับหญ้าเนเปียร์ได้ภายใน 6 เดือน โดยมีกากมันสำปะหลังซึ่งเป็นผลพลอยได้จากการผลิตเอทานอลนำมาใช้เป็นวัตถุดิบเสริมประสิทธิภาพในการผลิตก๊าซชีวภาพ และมีโรงไฟฟ้าขนาด 5.6 MW ที่มีสายส่งขนาด 115 kV และ 22 kV พร้อมรับการจำหน่ายไฟฟ้า

ทั้งนี้ กลุ่มบริษัทฯ ยังมีสมาชิกกลุ่มเครือข่ายเกษตรกรที่มีพื้นที่เกษตรกรรมอยู่บริเวณรอบโรงงาน มีความต้องการและมีความพร้อมในการเข้าร่วมถือหุ้นกับโรงไฟฟ้า โดยกลุ่มบริษัทฯ มีการประกันราคาและรับซื้อผลผลิตมันสำปะหลังที่แน่นอนกับเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ มีระบบท่อส่ง และกระจายน้ำให้ชุมชน สามารถลดต้นทุน และเพิ่มผลผลิตในการปลูกหญ้าเนเปียร์ และมีโครงการสนับสนุนกากมันสำปะหลัง เพื่อเป็นสารปรับปรุงบำรุงดิน รวมทั้ง กลุ่มบริษัทฯ มีที่ดินปลูกหญ้าเนเปียร์มากกว่า 2,000 ไร่ มีประสบการณ์ในการปลูก และจัดการแปลงหญ้าเนเปียร์มากว่า 5 ปี มีผลผลิตสูงเฉลี่ยประมาณ 10 ตันต่อไร่ สามารถเป็นแปลงต้นแบบสาธิตให้กลุ่มเกษตรกรได้มาศึกษาเรียนรู้

นายสนธิรัตน์ สนธิจิรวงศ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เปิดเผยภายหลังเป็นประธานการประชุมรับฟังความเห็นการพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าชุมชนเพื่อเศรษฐกิจฐานราก เมื่อวันที่ 9 ต.ค. 2562 โดยกระทรวงพลังงานคาดว่าจะสามารถเปิดโครงการโรงไฟฟ้าชุมชน เฟสแรกได้ประมาณ 250 แห่ง รวมถึงโรงไฟฟ้าชุมชนแบบเร่งด่วน (Quick Win) 10-20 แห่ง ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการได้ในช่วงครึ่งปีแรกของปี 2563

ขณะที่ กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) ได้ตั้งโจทย์โรงไฟฟ้าชุมชน 7 รูปแบบ เพื่อเปิดรับฟังความเห็น กำหนดให้วิสาหกิจชุมชน ถือหุ้น 10% และเอกชนที่อาจร่วมกับภาครัฐถือหุ้นในสัดส่วน 90% ซึ่งชุมชนจะมีรายได้จาก 3 ส่วนหลัก คือ รายได้จากการถือหุ้นในโรงไฟฟ้า รายได้จากส่วนแบ่งจากการขายไฟฟ้า 25 สตางค์ต่อหน่วย และรายได้จากการขายเชื้อเพลิงให้กับโรงไฟฟ้า

การนำร่องโครงการโรงไฟฟ้าชุมชน เพื่อให้เกิดโครงการโดยเร็ว จะใช้รูปแบบ Quick Win สำหรับโรงไฟฟ้าที่สร้างเสร็จแล้ว หรือใกล้สร้างแล้วเสร็จ รวมถึงโครงการที่ภาครัฐเคยให้การสนับสนุนบางส่วนมาแล้ว แต่ยังไม่ได้จ่ายไฟฟ้าเข้าระบบ โดยโครงการ Quick Win นั้น ทางเอกชนสามารถเสนอโครงการเข้ามาพิจารณาได้ก่อน แต่เงื่อนไขการงทุนของชมชนอาจจะถือหุ้นได้มากกว่า 10% โดยชุมชนจะได้รับส่วนแบ่งรายได้ที่มากกว่า 25 สตางค์/หน่วย

สำหรับกรอบนโยบายโรงไฟฟ้าชุมชน ได้กำหนดรูปแบบโรงไฟฟ้าชุมชนไว้ 7 รูปแบบ ได้แก่ 1.โรงไฟฟ้าชุมชน ก๊าซชีวภาพ(พืชพลังงาน) 2.โรงไฟฟ้าชุมชน ไฮบริดก๊าซชีวภาพ(พืชพลังงาน)-พลังงานแสงอาทิตย์ 3.โรงไฟฟ้าชุมชน ชีวมวล 4.โรงไฟฟ้าชุมชน ไฮบริดชีวมวล-พลังงานแสงอาทิตย์ 5.โรงไฟฟ้าชุมชน ก๊าซชีวภาพ(น้ำเสีย/ของเสีย) 6.โรงไฟฟ้าชุมชน ไฮบริดก๊าซชีวภาพ(น้ำเสีย-ของเสีย)-พลังงานแสงอาทิตย์ และ7.โรงไฟฟ้าชุมชน พลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งในรูปแบบสุดท้ายนี้ หากพื้นที่ใดไม่สามารถใช้เชื้อเพลิงชีวมวล แก๊สชีวภาพ หรือ รูปแบบผสมผสานเชื้อเพลิงได้ ก็สามารถผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์เพียงอย่างเดียวได้

Source: กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลังงาน