1. สาระสำคัญของ EERS (Energy Efficiency Resource Standards)

EERS เป็นกลยุทธ์ในแผนอนุรักษ์พลังงาน เพื่อเป็นมาตรการบังคับใช้เกณฑ์มาตรฐานอนุรักษ์พลังงานสำหรับผู้ผลิตและผู้จำหน่ายพลังงาน โดยมีเป้าหมายเพื่อลดการใช้พลังงานในภาพรวมของประเทศ ลดการสูญเสียทรัพยากรธรรมชาติและลดภาวะโลกร้อน

การดำเนินงานแบ่งออกเป็น 2 ช่วง ช่วงแรกเป็นโครงการนำร่อง ในระหว่างปี 2561-2565 ให้การไฟฟ้าทั้ง 3 แห่ง ศึกษาถึงแนวทางหรือมาตรการการลดการใช้ไฟฟ้า รวมถึงการทดลองปฏิบัติ โดยมีเป้าหมายร่วมกันคือ ลดการใช้พลังงานไฟฟ้าในภาพรวมของประเทศให้ได้รวม 206 GWh ช่วงที่สอง ในระหว่างปี 2566-2579 ซึ่งปีแรกคือปี 2566 กระทรวงพลังงานได้วางเป้าหมายไว้ที่ 210 GWh มาตรการ EERS ทั้ง 3 ด้าน มีแนวทางการดำเนินงาน ดังนี้

1) มาตรการให้คำปรึกษา โดยให้คำแนะนำเกี่ยวกับการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานไฟฟ้าในกลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้า
2) มาตรการใช้แรงจูงใจทางการเงิน โดยสนับสนุนการเงินแก่กลุ่มเป้าหมายที่มีความต้องการปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงาน
3) มาตรการลักษณะภาพรวม (Mass) การรณรงค์ใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากเบอร์ 5

ซึ่งมาตรการ EERS ที่ประเทศไทยดำเนินการอยู่จะเน้นเฉพาะมาตรการลดการใช้พลังงานไฟฟ้าจากการเพิ่มประสิทธิภาพ ปรับปรุงประสิทธิภาพ เพื่อการประหยัดพลังงาน (Reductions for Energy Use : MWh) แต่ในต่างประเทศ เช่น ประเทศสหรัฐอเมริกา จะใช้มาตรการลดความต้องการไฟฟ้า (Peak Demand : MW) หรือใช้ทั้งสองมาตรการควบคู่กัน โดยการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ที่ติดตั้งบนหลังคา (Solar PV Rooftop) จะจัดเป็นมาตรการประหยัดพลังงานและมาตรการลดความต้องการไฟฟ้าใน EERS

ดังนั้น หากหน่วยงานรัฐมีความต้องการจะสนับสนุนส่งเสริมให้เกิดการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทางเลือกที่เป็นพลังงานสีเขียวหรือพลังงานสะอาด เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ การนำมาตรการเชิงกลยุทธ์ EERS ทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพและปรับปรุงประสิทธิภาพแล้ว ยังน่าจะมีการเชื่อมโยงกับการลดความต้องการไฟฟ้า จากการนำพลังงานทางเลือกที่เป็นพลังงานสะอาด อาทิ พลังงานแสงอาทิตย์พลังงานลม แบตเตอรี่กักเก็บพลังงาน

2. EERS ในต่างประเทศ

ในต่างประเทศ ยกตัวอย่างกรณีของเมืองซานตาโมนิกา ประเทศสหรัฐอเมริกา ที่มีการนำมาตรการเชิงกลยุทธ์ EERS พลังงานสีเขียว และมาตรการลดความต้องการใช้ไฟฟ้า หรือ Demand Response มาใช้เป็นเครื่องมือบริหารจัดการระบบไฟฟ้า โดยผ่านกลไกราคาที่จูงใจให้ผู้ใช้ไฟฟ้ามีส่วนร่วมในการลดใช้พลังไฟฟ้าในช่วงที่มีความต้องการสูงสุด เพื่อลดต้นทุนการผลิตและสำรองไฟฟ้า ลดความจำเป็นในการสร้างโรงไฟฟ้ารองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุด รวมทั้งช่วยบริหารจัดการความต้องการพลังไฟฟ้าให้สอดรับกับปริมาณพลังไฟฟ้าที่ผลิตจากโรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียน ซึ่งหน่วยงานรัฐ องค์กรภาครัฐ เป็นผู้ทำการรวมภาระการใช้ไฟฟ้าของอาคารทั้งหมดของเทศบาลเมือง เพื่อรับซื้อไฟฟ้าจากแหล่งพลังงานทดแทนการรวบรวมแบบพลังงานสีเขียว (Green Power Aggregation) ผู้บริโภคสามารถมารวมกันไม่เพียงเพื่อการต่อรองราคาเท่านั้น แต่อาจมีวัตถุประสงค์เพื่อการใช้พลังงานที่ถูกกว่าและสะอาดกว่า โดยทั่วไปแล้วการรวบรวมโหลดจะถูกส่งเสริมเพื่อนำไปสู่การใช้ไฟฟ้าที่ถูกลง แต่อีกบทบาทที่สำคัญอาจรวมถึงการสร้างตลาดใหม่สำหรับพลังงานทดแทน

การรวบรวมพลังงานสีเขียวไม่ได้เป็นรูปแบบที่แปลกใหม่ ในความเป็นจริงแล้ว การรวบรวมโหลดที่กล่าวมาแล้วข้างต้นสามารถนำมาซื้อพลังงานสีเขียวได้ พลังงานสีเขียวถูกกำหนดเป็นกระแสไฟฟ้าที่มีทั้งการทดแทนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม พลังงานสีเขียว เช่น พลังงานลม พลังงานที่มาจากแบตเตอรี่กักเก็บพลังงาน ยังคงมีปริมาณจำกัดในประเทศสหรัฐอเมริกาและยังมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการผลิตไฟฟ้าแบบดั้งเดิม แต่สำหรับราคาพลังงานสีเขียวจากพลังงานแสงอาทิตย์กลับมีราคาที่ถูกกว่าการผลิตไฟฟ้าแบบดั้งเดิม

โดยการรวบรวมแบบพลังงานสีเขียว จัดเป็นกลไกของ Demand Response ที่มีแนวโน้มจะขยายตัวและเป็นเทรนด์ที่จะได้รับความยอมรับและนิยมกันต่อจากนี้ไป ทำให้สามารถเร่งการพัฒนาของตลาดพลังงานสีเขียวใน 3 วิธีที่สำคัญ ประการแรก เนื่องจากการรวมตัวกันสามารถลดราคาของพลังงานสีเขียว มันยังสามารถทำให้ผลิตภัณฑ์ทดแทนเป็นที่น่าสนใจแก่ผู้บริโภคในวงกว้าง การขยายฐานลูกค้าจะเป็นกุญแจสำคัญที่จะกระตุ้นให้เกิดการลงทุนขนาดใหญ่ในสิ่งอำนวยความสะดวกที่ก่อให้เกิดพลังงานทดแทน ประการที่สอง การดำรงอยู่อย่างมั่นคงของกลุ่มสมาชิกในการรวบรวมโหลดเพื่อซื้อจัดหาพลังงานสีเขียวแสดงให้เห็นถึงความต้องการของตลาดหรือกระตุ้นการผลิตผลิตภัณฑ์สีเขียวมากขึ้น ประการที่สาม การจัดซื้อขนาดใหญ่ เช่น การรวบรวมโหลดโดยมีความ
สำคัญในระยะยาวและมีเสถียรภาพของความต้องการใช้พลังงานสีเขียว ซึ่งสิ่งนี้เป็นเรื่องยากมากที่จะชักจูงบุคคลในครัวเรือนเข้าสู่ระบบ

3. ปัจจัยสู่ความสำเร็จของโซลาร์ประชาชน

นโยบายรัฐบาลที่ชัดเจนและสามารถตอบโจทย์เพื่อบรรลุเป้าหมายของโครงการโซลาร์ประชาชน 100 เมกะวัตต์ ปี 2562 อาจจะไม่ใช่แค่เพียงราคารับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินจากประชาชนในราคา 1.68 บาทต่อหน่วยเท่านั้น นโยบายที่จะส่งเสริมให้เกิดการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทางเลือกหรือพลังงานสะอาดที่มาจากประชาชน ด้วยมาตรการจูงใจให้ภาคประชาชนสนใจมาทำโครงการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ที่ติดตั้งบนหลังคาบ้านอยู่อาศัย โดยนโยบายรัฐบาลที่ให้นำมาตรการเชิงกลยุทธ์ EERS ให้ผู้ผลิตและผู้จำหน่ายพลังงาน ลงมาเป็นผู้ดำเนินการขับเคลื่อน ผลักดันและสนับสนุนมาตรการลดความต้องการไฟฟ้า (Peak Demand : MW) ดังเช่นประเทศสหรัฐอเมริกา ก็จะเป็นการช่วยประชาชนประหยัดพลังงานไฟฟ้า ช่วยให้ประเทศสามารถลดค่าพลังไฟฟ้าสูงสุดช่วงกลางวันและยังช่วยลดความจำเป็นในการสร้างโรงไฟฟ้ารองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุดได้อีกด้วย

Source: นิตยสาร Green Network ฉบับที่ 96 พฤศจิกายน-ธันวาคม 2562 คอลัมน์ GREEN Focus
โดย นรินพร มาลาศรี รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ สายบริหารบริษัท เอสพีซีจี จำกัด (มหาชน)

วันนี้ (13 พฤษภาคม 2562) นายวีรวัจน์ บัวทอง รองผู้ว่าการแผนและพัฒนาองค์กร การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) นายศรัณย์พงศ์ อาชว์สุนทร รองผู้ว่าการวางแผนและพัฒนาระบบไฟฟ้า การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) และนายกฎชยุตม์ บริบูรณ์จตุพร รองผู้ว่าการประจำสำนักผู้ว่าการ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ร่วมเป็นประธานในงานแถลงข่าวและการประชุมเชิงปฏิบัติการโครงการนำร่อง EERS โดยได้รับเกียรติจากผู้บริหารหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผู้เข้าร่วมโครงการ เข้าร่วมงาน ณ ห้องริชมอนด์บอลรูม โรงแรมริชมอนด์

นายวีรวัจน์ บัวทอง รองผู้ว่าการ กฟน. กล่าวว่า การดำเนินงานโครงการนำร่องมาตรการ EERS มีเป้าหมายเพื่อนำร่องศึกษาถึงผลการลดการใช้ไฟฟ้า ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน ปัญหาอุปสรรค และศักยภาพของภาคการใช้ไฟฟ้าต่างๆ จากการลงพื้นที่จริง โดย ในปี 2562 กฟน. มีโครงการด้านการอนุรักษ์พลังงานทั้งหมด 3 โครงการ ประกอบด้วย โครงการ กฟน. ล้างแอร์ลดโลกร้อน เป็นโครงการที่ กฟน. ให้บริการล้างเครื่องปรับอากาศแก่ผู้ใช้ไฟฟ้าเป็นประจำทุกปีในอัตราค่าบริการพิเศษเพียง 300 บาท จำนวนจำกัดที่ 25,000 เครื่อง เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้ใช้ไฟฟ้าตระหนักถึงการเพิ่มประสิทธิภาพเครื่องปรับอากาศ และประหยัดพลังงาน ลดค่าไฟฟ้าร่วมรักษาสิ่งแวดล้อม และช่วยลดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ โครงการส่งเสริมการประหยัดไฟฟ้าด้วยหลอด LED ซึ่งนำร่องในกลุ่มอาคาร/โรงงานขนาดกลางและขนาดเล็ก โดย กฟน. จะสนับสนุนผลประหยัดให้หน่วยละ 1 บาท รวมทั้งโครงการจำนวน 1 ล้านบาท เริ่มรับสมัครตั้งแต่วันที่ 9 เมษายน – 15 พฤษภาคม 2562 หรือจนกว่าเงินสนับสนุนจะหมด ซึ่งผู้ที่สนใจสามารถติดตามรายละเอียดหรือดาวน์โหลดใบสมัครผ่านทางเว็บไซต์ กฟน. และโครงการส่งเสริมการปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงานในอาคาร (MEA Energy Saving Building) หรือโครงการประกวดอาคารประหยัดพลังงาน เพื่อให้ความรู้และคำแนะนำด้านการอนุรักษ์พลังงาน สำหรับอาคารที่ได้รับรางวัลจะได้รับเครื่องหมายแสดงประสิทธิภาพการใช้พลังงานในอาคารและเงินรางวัลโดยคาดว่าจะเปิดรับสมัครผู้สนใจเข้าร่วมโครงการได้ในปลายปี 2562

นายศรัณย์พงศ์ อาชว์สุนทร รองผู้ว่าการ PEA กล่าวว่า ในส่วนของ PEA ได้ดำเนินงานเพื่อรองรับมาตรการ EERS ในช่วงโครงการนำร่องฯ ปี 2562 ผ่าน 2 กิจกรรมหลัก ประกอบด้วย โครงการส่งเสริมอนุรักษ์พลังงานในภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม ภาคอาคารธุรกิจ และครัวเรือน ให้คำแนะนำในการเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานไฟฟ้าในรูปแบบธุรกิจ ESCO โดยการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ อาทิ โครงการบริหารจัดการเพื่อการประหยัดพลังงานในมหาวิทยาลัยรามคำแหง โครงการภายใต้ความร่วมมือกับสถาบันเพื่อพัฒนาที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในสำนักงานใหญ่การประปาส่วนภูมิภาค และการจัดงานสัมมนาในรูปแบบ ESCO Matching หรือประชุมสัมมนาผู้ใช้ไฟรายใหญ่ เพื่อแนะนำโครงการ EERS และเป็นสื่อกลางให้กับลูกค้า กับผู้ประกอบการธุรกิจ ESCO โดย PEA จะเข้าไปดำเนินการตรวจวัด และวิเคราะห์ประเมินผลการประหยัด เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าที่สนใจดำเนินมาตรการอนุรักษ์พลังงาน ซึ่งจะจัดครั้งแรกในวันที่ 3 มิถุนายนนี้

ด้าน นายกฎชยุตม์ บริบูรณ์จตุพร รองผู้ว่าการ กฟผ. กล่าวว่า กฟผ. ได้บูรณาการงานการจัดการด้านการใช้ไฟฟ้ามาเป็นแนวทางและแผนงานโครงการนำร่องในปี 2562 อย่างมีประสิทธิภาพ ประกอบด้วย โครงการที่ปรึกษาพลังงาน เข้าให้คำปรึกษา ตรวจวัดการใช้พลังงานก่อนและหลังปรับปรุง รวมถึงเป็นที่ปรึกษาในรูปแบบ ESCO และเชิญชวนลูกค้าทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคอุตสาหกรรม ทั้งรายใหญ่และรายเล็ก (SME) เข้าร่วมโครงการ โครงการบ้านและอาคารเบอร์ 5 ดำเนินการนำร่องร่วมกับการเคหะแห่งชาติ ซึ่งจะมีแผนงานเปิดตัวบ้านเบอร์ 5 แห่งแรก ณ โครงการเคหะชุมชนบ่อวิน จังหวัดชลบุรี ในกลางเดือนมิถุนายนนี้ โครงการส่งเสริมประสิทธิภาพพลังงานในสถานศึกษา ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำรวจและตรวจวัดการใช้พลังงานของโรงเรียน ให้คำปรึกษาการจัดการพลังงาน จัดกิจกรรมให้ความรู้ จัดทำรายงานผลการประหยัดพลังงาน โครงการโรงแรมประหยัดพลังงาน ร่วมกับกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับมาตรการลดการใช้พลังงาน และวิเคราะห์ปริมาณการใช้ไฟฟ้าต่อจำนวนแขก เพื่อหาปริมาณการใช้ไฟฟ้าที่ประหยัดได้ของแต่ละโรงแรม โครงการส่งเสริมการใช้สารทำความเย็นที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (RAC NAMA) ดำเนินการออกแบบตู้แช่ เพื่อใช้งาน Natural Refrigerant โครงการเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานภาคการเกษตร นำร่องเปลี่ยนหลอดประหยัดพลังงานที่ดอยอินทนนท์ โครงการฉลากประหยัดไฟฟ้าเบอร์ 5 Ranking หรือเบอร์ 5 ติดดาว จัดทำมาตรฐานการประหยัดพลังงานที่สูงกว่าเดิม และแบ่งระดับเกณฑ์ประสิทธิภาพฉลากเบอร์ 5 ให้สะท้อนผลการประหยัดพลังงานที่ละเอียดมากขึ้น และโครงการเสื้อผ้าเบอร์ 5 ส่งเสริมการติดฉลากเบอร์ 5 กับเสื้อผ้าเบอร์ 5

สำหรับมาตรการ EERS เป็นหนึ่งในกลยุทธ์ของแผนอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2558 – 2579 (Energy Efficiency Plan : EEP 2015) ซึ่งเป็นมาตรการบังคับใช้เกณฑ์มาตรฐานอนุรักษ์พลังงานสำหรับผู้ผลิตและผู้จำหน่ายพลังงาน (Energy Efficiency Resources Standards : EERS) โดยกำหนดให้ 3 การไฟฟ้า ดำเนินโครงการนำร่องในช่วงปี 2561 – 2565 เพื่อศึกษาถึงผลการลดการใช้ไฟฟ้า ก่อนนำมากำหนดแนวทางเป็นการดำเนินงานมาตรการภาคบังคับในปี 2566 – 2579 อย่างมีประสิทธิภาพต่อไป โดยแบ่งมาตรการดำเนินงานที่เหมาะสม 3 ประเภท ประกอบด้วย มาตรการให้คำปรึกษา ดำเนินงานในลักษณะที่ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานไฟฟ้าในกลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้าที่มีศักยภาพทุกภาคส่วน มาตรการใช้แรงจูงใจทางการเงิน สนับสนุนการเงินแก่กลุ่มเป้าหมายที่มีความต้องการปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และมาตรการลักษณะภาพรวม (Mass) ส่งเสริมการประหยัดพลังงานในภาพรวม ทั้งนี้ คาดการณ์ว่าจะสามารถลดการใช้ไฟฟ้าในช่วงโครงการนำร่องนี้ รวม 206 ล้านหน่วย