โรคต้อหินมักเกิดขึ้นกับผู้ป่วยโดยไม่ทราบสาเหตุมาก่อน เกี่ยวข้องกับความดันลูกนัยน์ตาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้ง 2 ข้าง ปกติลูกนัยน์ตาอยู่ในเบ้าตาหรือกระบอกตา โดยมีน้ำหล่อเลี้ยงลูกนัยน์ตาทั้ง 2 ข้าง และน้ำที่หล่อเลี้ยงลูกนัยน์ตาจะมีความดันลูกนัยน์ตา (Eye Pressure) มาเกี่ยวข้อง หากมีความผิดปกติภายในลูกนัยน์ตา ไม่ว่าโรคใดโรคใดโรคหนึ่ง อาจมีผลก่อให้เกิดความผิดปกติของความดันลูกนัยน์ตาได้และเป็นสาเหตุให้เกิดโรคต้อหิน เช่น โรคต้อกระจกในตา โรคติดเชื้อในลูกตา โรคแก้วตาดำหรือกระจกตาดำเสื่อม โรคจอประสาทตาเสื่อมหรือการเกิดอุบัติเหตุกระทบโครงสร้างของลูกนัยน์ตามีส่วนก่อให้เกิดโรคต้อหินได้ เช่น การเกิดอุบัติเหตุทางจราจร การเล่นกีฬา การออกกำลังกาย การลื่นหกล้ม รวมถึงการถูกทำร้าย บาดเจ็บต่อเบ้าตาหรือลูกนัยน์ตา ก่อให้เกิดเป็นต้อหินได้ นอกจากนี้ โรคประจำตัวที่เรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน ขาดการดูแลที่ดีพอ เบาหวานขึ้นตา ก่อให้เกิดความผิดปกติของความดันตาและกลายเป็นโรคต้อหินได้ โรคความดันร่างกายผิดปกติ มีไขมันในเลือดสูง กำเริบเป็นความดันลูง ย่อมเป็นเหตุให้เกิดเป็นต้อหินได้

อาการ โรคต้อหิน ผู้ป่วยอาจไม่แสดงอาการใด ๆ หรือระยะเริ่มเป็นไม่ปรากฎอาการและค่อย ๆ ปรากฏอาการ อาจมีภาวะการอักเสบภายในลูกนัยน์ตา มีอาการระคายเคือง น้ำตาไหลบ่อย ตื้อ ๆ หรือปวดรอบ ๆ บริเวณเบ้าตา การเห็นภาพอาจจะพล่ามัวหรือเห็นเลือนลาง จนได้พบจักษุแพทย์จึงพบว่ามีความดันตาขึ้นสูง  และพบว่าป็นอาการของโรคต้อหิน จักษุแพทย์จะให้การรักษาโดยให้ยาควบคุมความดันลูกนัยน์ตาเพื่อลดระดับความดันให้อยู่ในเกณฑ์ปกติหรือใกล้เคียงปกติ เพื่อมิให้สภาพของโรคไปกระทบต่อจอประสาทตาหรือเส้นประสาทตา การรักษาด้วยยาหยอดตาต้องดูแลใกล้ชิดตลอดไป หากความดันตาไม่สามารถคุมให้อยู่ในระดับปกติ จักษุแพทย์จะพิจารณาผ่าตัดเพื่อเจาะช่องระบายน้ำในลูกตาเพื่อลดและคุมความดันตาให้ปกติ ดังนั้นผู้ป่วยที่เป็นโรคต้อหินต้องติดตามการรักษากับจักษุแพทย์อย่างใกล้ชิด อาจต้องรักษาตลอดชีวิตเพื่อป้องกันมิให้เกิดตาบอด ซึ่งโรคต้อหินนี้ก่อให้เกิดตาบอดได้สูง ดังนั้นการดูแลลูกนัยน์ตาและการป้องกันเป็นวิธีที่ดีที่สุด ควรใส่ใจตรวจเช็คสุขภาพร่างกายเป็นประจำและตรวจสุขภาพตากับจักษุแพทย์ปีละ 1 ครั้งเป็นอย่างน้อย ป้องกันหรือดูแลโรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง ออกกำลังกายเป็นประจำ ป้องกันอุบัติเหตุที่เกิดกับลูกนัยน์ตา งดบุหรี่ เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ทำจิตใจให้แจ่มใส พักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารและน้ำดื่มที่เหมาะสมกับร่างกาย จะทำให้ห่างโรคต้อหินได้อย่างปลอดภัย

ผู้เขียนได้รับการวินิจฉัยจากจักษุแพทย์ว่าเป็นม่านตาอักเสบตาข้างขวา ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2566 และรักษาด้วยการหยอดตามาตลอด ไม่มีอาการผิดปกติใดๆ ยังคงมองเห็นภาพตามปกติ ถึงเดือนมีนาคม 2567 ทางจักษุแพทย์แจ้งให้ทราบว่ามีความผิดปกติ และพบว่าเป็น โรคต้อหิน มีความดันภายในลูกนัยน์ตาสูงขึ้นเกิน 20 (ปกติความดันตาจะอยู่ที่ 10-20) ซึ่งการวัดความดันจะวัดได้จากอุปกรณ์หรือเครื่องมือของจักษุแพทย์ สรุปเบื้องต้นนี้ไม่มีอาการผิดปกติใดๆ มองเห็นภาพต่างๆชัดเจนอยู่ คุณหมอที่ดูแลอยู่จึงส่งต่อการรักษาให้จักษุแพทย์ที่เชี่ยวชาญเรื่องโรคต้อหิน จากการวัดความดันตาขึ้นมาเป็น 22 คุณหมออธิบายว่ามีความผิดปกติเป็นโรคต้อหิน อาการโรคต้อหินเป็นใหม่หรือเป็นนาน อาจไม่มีอาการแสดงใดๆ นอกจากวัดและตรวจความดันตาด้วยการตรวจอย่างละเอียดของจักษุแพทย์จึงจะพบและรู้สึกว่าเป็นโรคต้อหิน การรักษาจึงมียาหยอดตาจากเดิมที่เป็นม่านตาอักเสบ มียาหยอดตาอยู่ 2 ชนิด พอตรวจพบว่าเป็นต้อหิน จึงมียาหยอดตาเพิ่มขึ้นอีก 2 ชนิด และคุณหมอนัดตรวจต่อเนื่องเป็นระยะ 2-4 สัปดาห์แล้วแต่ภาวะความดันตาขึ้นหรือลงมากน้อยและสัมพันธ์กับอาการผิดปกติอื่นๆ ผู้เขียนยังคงติดตามการรักษาตลอด และหยอดยาตาอย่างเคร่งครัดมาตลอดจนถึงเดือนสิงหาคม จักษุแพทย์ที่รักษาต้อหินแจ้งให้ทราบว่าความดันตายังขึ้นลง โดยระยะนี้ของเดือนสิงหาคม ขึ้น-ลงมากอยู่และมีแนวโน้มว่ายาจะเอาไม่อยู่ คงต้องทำการผ่าตัด โดยการเจาะทางเดินของน้ำในลูกตาให้ไหลคล่องขึ้น เพื่อความดันตาไม่สูงเกิน 20 จะได้ไม่กระทบต่อเส้นประสาทตาซึ่งมีผลให้เส้นประสาทตาเสียหายและทำให้ตามองไม่เห็นได้ ผู้เขียนได้รับการผ่าตัดครั้งแรกเกี่ยวกับโรคต้อหิน เมื่อ 23 กันยายน 2567 และผ่าตัดซ้ำ 21 ตุลาคม 2567 เนื่องจากมีแผลติดไม่สนิทจากรอยเย็บทำให้ลูกนัยน์ตาไหลซึมออก เป็นเหตุให้ความดันตาต่ำลงมา และผ่าตัดซ้ำ  เมื่อ 1 พฤศจิกายน ขณะนี้อาการทั่วไปดีขึ้นตามลำดับคาดว่าอีกไม่นานคงกลับสู่ปกติได้

จึงเป็นประสบการณ์เรียนให้ทราบว่าใส่ใจกับดวงตาของเรา หากแม้นมีอะไรผิดปกติ ควรพบจักษุแพทย์โดยเร็ว อย่าชะล่าใจและผู้ที่อายุเกิน 40 ปีขึ้นไป ควรตรวจนัยน์ตาปีละ 1 ครั้ง ส่วนผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน ความดัน โรคหัวใจ โรคไต ควรตรวจเรื่องของดวงตาด้วย เพื่อการแก้ไขที่ถูกต้องแต่เนิ่นๆ อย่าปล่อยให้อาการเป็นมาก อาจจะสายเกินแก้ ทำให้ดวงตามองไม่เห็น จะเดือดร้อนและเป็นภาระกับผู้ใกล้ชิดได้ ขอให้โชคดีครับ

ที่มา: หมอโฆษิต