ไส้เลื่อน เป็นโรคที่คนไทยจำนวนมากยังไม่รู้จักหรือรู้ไม่ถูกต้อง เป็นโรคที่พบบ่อยในชายและหญิงที่อยู่ในวัยทำงาน รวมถึงผู้สูงอายุ พบไม่บ่อย มารู้จักโรคไส้เลื่อนเป็นไฉน สาเหตุ อาการ การรักษาและการป้องกัน เพื่อการปฏิบัติตัวที่ถูกต้องต่อไป
คงต้องทราบโครงสร้างของไส้เลื่อนในร่างกายก่อน ตั้งแต่บริเวณชายโครงของทรวงอก จนกระทั่งถึงบริเวณท้องน้อยเป็นส่วนของช่องท้อง มีเยื่อบุช่องท้อง ตั้งแต่บริเวณชายโครงจนถึงบริเวณช่องท้องใกล้กับบริเวณขาหนีบทั้ง 2 ข้าง เยื่อบุช่องท้องบุไว้เพื่อกันมิให้อวัยวะภายในช่องท้องทะลักหรือเคลื่อนไหวผิดตำแหน่ง
สาเหตุการเกิดไส้เลื่อน มีสาเหตุหลักอยู่ 3 ประการ :
1.) เกิดจากการที่ท้องผูก ต้องเบ่งท้องรุนแรงเวลาที่ถ่ายอุจจาระ
2.) การไอหรือจามอย่างรุนแรง เกิดแรงกระทบถึงช่องท้อง
3.) การยกของที่หนักเกินตัวบ่อย ๆ
จาก 3 สาเหตุดังกล่าว ก่อให้เกิดการฉีกขาดของเยื่อบุช่องท้องบริเวณใกล้ขาหนีบทั้ง 2 ข้าง และทำให้ส่วนของลำไส้ใหญ่เกิดทะลักออกจากเยื่อบุช่องท้อง เข้าสู่ช่องว่างบริเวณใกล้ขาหนีบทั้ง 2 ข้าง การฉีกขาดและลำไส้ใหญ่บางส่วนทะลักออกจากเยื่อบุช่องท้อง อาจเป็นข้างซ้ายหรือข้าวขวา ข้างใดข้างหนึ่ง หรือเป็นทั้ง 2 ข้าง ปรากฏการณ์นี้เกิดภาวะโรคไส้เลื่อนแล้ว
อาการ ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการฉีกขาดของเยื่อบุช่องท้องว่าฉีกขาดมากน้อยแค่ไหน และมีส่วนของลำไส้ใหญ่ทะลักออกจากเยื่อบุช่องท้องมากน้อยแค่ไหน ถ้าส่วนของลำไส้ใหญ่ทะลักออกเล็กน้อย ไม่รุนแรง จะมีอาการจุกแน่นบริเวณท้องน้อยใกล้ขาหนีบข้างซ้ายหรือขวา มีปวดหน่วงและตึง ๆ บริเวณที่เกิดไส้เลื่อน อาการส่วนใหญ่ไม่รุนแรง แต่ถ้ามีการฉีกขาดมากเป็นแนวกว้าง ส่วนของลำไส้ใหญทะลักออกมาก จะเกิดการรัดตัวของขอบเยื่อบุช่องท้องที่ฉีกขาด ผู้ป่วยจะปวดบริเวณใกล้ขาหนีบรุนแรง อาจมีการติดเชื้ออักเสบได้
การรักษา หากฉีกขาดเล็กน้อยและอาการไม่รุนแรง แพทย์จะรักษาด้วยยา และให้ผู้ป่วยสวมใส่ชุดชั้นในหรือกางเกงในที่กระชับบริเวณที่เกิดไส้เลื่อนและระวังข้อปฏิบัติ 3 ข้อ ไม่ท้องผูก ไม่ไอหรือจามอย่างรุนแรง ไม่ยกของหนักเกินตัว ลำไส้ใหญ่สามารถกลับเข้าที่และเยื่อบุช่องท้องสร้างเนื้อเยื่อใหม่มาบุช่องท้องเข้าที่ได้ ส่วนกรณีที่เป็นรุนแรง มีการฉีกขาดของเยื่อบุช่องท้องในวงกว้างและลำไส้ใหญ่ทะลักออกมามาก ผู้ป่วยมีอาการปวดรุนแรง ต้องรักษาด้วยการผ่าตัด จัดลำไส้ใหญ่เข้าที่ในช่องท้องและเย็บปิดเยื่อบุช่องท้องเพื่อการฟื้นตัวต่อไป
ดังนั้น การป้องกันเป็นวิธีที่ดีที่สุด 1.) ไม่ท้องผูก 2.) ไม่ไอหรือจามรุนแรง 3.) ไม่ยกของหนักเกินตัว โอกาสเกิด “ไส้เลื่อน” จะลดน้อยลงอย่างมาก
ที่มา: หมอโฆษิต